jismoniy tarbiya gigiyenasi va sportning tibbiy fiziologik asoslari

PDF 144 pages 1.0 MB Free download

144 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PDF

Pages 144

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 144

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti t.b.zayniddinov, a.sodiqov va r.iminjanov jismoniy tarbiya gigiyenasi va sportning tibbiy fiziologik asoslari (jismoniy tarbiya gigiyenasi) 5112000-jismoniy madaniyat ta’lim yo‘nalishi uchun o‘quv qo‘llanma toshkent – 2018 аннотация ushbu o‘quv qo‘llanmada jismoniy tarbiya gigiyenasi bo`yicha talabalarni nazariy bilimlar bilan qurollantirish, ularni sportda tarbiyalash, sog‘lomlashtirish, davolash va tiklanishga qaratilgan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida har bir mashq hamda muolajani gigiyenik sog‘lomlashtirish ahamiyatini o‘rgatish kabi masalalarni o‘z ichiga qamrab oladi. аннотация в данном учебном пособии рассматривается обеспечение теоритическими знаниями студентов, в области общей и индивидуальной гигиены. даются понятия о гигиене спортивных сооружений, физических упражнений, личное гигиене и гигиене питания. the summary the manual is considered the questions of theory of outdoor games (the history of origlns, the classification of games) the methodics of holding the outdoor games with various quala of harning and also it is inteaded in different kinds of sport. …

2 / 144

echak, turar-joy, mehnat va dam olishga qoʻyiladigan shartlarni jismoniy tarbiya hamda sport mashgʻulotlari о‘tkaziladigan shart-sharoitlarni va boshqa bir qancha fanga oid masalalarni о‘rganadi. odamning mehnat, dam olish va sportdagi faoliyatlarini hammasini gigiyenik jihatdan tartibga solib turish ta`minlanadi. fanning vazifasi jismoniy mashqlar bilan shugʻullanish, salomatlikni saqlash, ish qobiliyatini oshirish vaqtidagi shart-sharoitlarni о‘rganish, ularning ta’sirini kuzatishni о‘rgatishni amalga oshirishga qaratilgan. mashgʻulot uchun gigiyena qoidalari va me`yorlarini ilmiy asoslangan holda ishlab chiqish va chora tadbirlar belgilash. salomatlikni saqlash va ish qobiliyatini oshirish uchun tibbiy kuchlardan hamda gigiyena omillaridan foydalanish. ularning me`yorlarini о‘rganishdan iboratdir. 1.2. gigiyena fanining rivojlanish bosqichlari jismoniy tarbiya gigiyenasi va sport tibbiyotining vazifalari quyidagilar hisoblanadi: odamning jismoniy holatiga xos bо‘lgan mezonlar bо‘yicha uning salomatlik holatlarini me`yorlashtirib turish (jismoniy rivojlanish, jismoniy tayyorgarlik darajasi, chiniqqanlik), jismoniy yuklamalarni me`yorga solib turish (tuzilma, hajm, jadallik), faqat gipodinamiyaning (gipodinamiya – kam harakatlilik) oldini olish bilan cheklanmay shu bilan birga, sihat-salomatlikning yuqori darajasiga erishish va uni saqlab …

3 / 144

, bunda uning barcha funksiyalari tashqi muhit bilan muvofiqlashtirilgan bо‘ladi hamda unda qandaydir kasalliklar bilan bogʻliq bо‘lgan о‘zgarishlar kо‘zga tashlanmaydi. 1.3. gigiyena fanining tadqiqot metodlari jismoniy tarbiya gigiyenasining asosiy tushunchasi salomatlikni yaxshilash va jismonan barkamollikka erishishda о‘sib borayotgan organizmga ta’sir etishning turli me`yorlarini majmuasi sifatida tasavvur etilgan. inson organizmi kasallik omillarining ta’siriga nisbatan barqarorligi, tashqi muhit noqulay sharoitlarga о‘zgargan paytlarda salomatlikni hamda ish qobiliyatini saqlay bilish – salomatlik darajasini kо‘rsatuvchi belgilar hisoblanadi. ya’ni salomatlik darajasi odamning adaptatsion (moslashish) imkoniyatlari qanday ekanligi bilan belgilanadi. odamning salomatlik darajasi qanchalik yuqori bо‘lsa, uning turli yuqumli kasalliklarga, past va yuqori haroratga, jismoniy ishlarga bо‘lgan chidamliligi ham shunchalik barqaror bо‘ladi. salomatlik uchun jismoniy ishga qobiliyat chiniqqanlikning yuksak darajasi zarur bо‘ladi. juda yuqori darajadagi jismoniy ish qobiliyatiga katta sport orqali erishiladi. bu esa odamda barcha funksional tizimlarning zо‘riqishini taqazo etadi hamda uning immuniteti pasayishiga va kasalliklarga bardoshi susayib ketishiga ham olib kelishi mumkin. organizmning funksional imkoniyatlaridan …

4 / 144

a charchash holati yuz beradi. ana shu charchash holatidan oldingi holatga qaytish, ya`ni ayrim organlarning funktsional holatini tiklanishi 6-8 sutkadan keyin sodir boʻladi. sportchilar ish qobiliyatini tiklantiruvchi vositalarni asosan 3 guruhga boʻlish mumkin. bular pedagogik, psixologik va mediko-biologik tiklantiruvchi vositalardir. bu vositalar ichida eng muhimi pedagogik tiklantiruvchi vosita hisoblanadi.1 pedagogik tiklantiruvchi vosita sportning kun tartibida (rejimida) va trenirovkani tashkil etish jarayonida oʻz aksini topadi: - sportchi shugʻullanishi (mikro va makrotsikl) hamda koʻp yillik tayyorgarlik davrlarida va ogʻirliklarni toʻgʻri tashkil etishda; - musobaqa va trenirovka oxirlarida sogʻliq holatini profilaktika qiladigan faol dam olishlarni tashkil etish jarayonida; - mashgʻulotlarni turli xilda amalga oshirishda; - sutkalik trenirovkalarni tashkil etishda ertalabki tayyorlovchi, kechki paytdagisi esa tinchlantiruvchi harakterga ega boʻlishini ta`minlashda; - yuklamalarni tanlashda individual qoʻllashni amalga oshirish musobaqa va birinchiliklarda toʻliq qiymatli badan qizdirish mashqlarini amalga oshirishda; - toʻliq qiymatli tiklanish uchun passiv dam olishni tashkil qilish, o’z-o’zini massaj qilishni amalga oshirish, musiqa ostida …

5 / 144

a ish qobiliyatini vujudga kelishini yaxshilaydi. bunga quyidagilar kiradi: - ishontirib uyquni keltirish; - avtogen trenirovka va uning modifikatsiyasi; - muskulni bo’shashtirish; - maxsus nafas olish mashqlari. - sog’lom turmush tarzini tashkil qilish va salbiy ta`sir koʻrsatuvchi vositalarni yoʻqotish; - individual xususiyatni hisobga olib har xil xizmatlarni tashkil etish. mediko-biologik tiklantiruvchi vositalarga trenirovka va musobaqa davrida ish qobiliyatini tiklovchilar kiradi. 1. katta kompleksli gigiyenik tadbirlar (toʻliq qiymatli ovqatlanish, vitaminlashtirish, biologik qiymatini oshirilgan mahsulotlar, har-xil ovqat aralashmalari, kun tartibi, shaxsiy gigiyena va boshqalar). 2. har xil fizioterapiya va balneologik vositalar (elektr, yorugʻlik, issiqlik muolajalari, aero va gidroaeroinizatsiya, togʻ va dengiz iqlimlari va boshqalar). 3. xap-xil massaj turlari (qoʻl, apparat, kombinasiyalashgan, oʻz - oʻzini massaj). 4. davolovchi vositalar (kislorod, refleks terapiyalar va boshqalar). 5. farmokologik vositalar. organizmni tiklanishiga fizikaviy omillar katta ahamiyat kasb etadi (ultrabinafsha nur, suv bilan davolash muolajalari). medik-biologik tiklantiruvchi vositalar orasida ayniqsa massaj juda katta ahamiyatga ega. massaj qoʻl …

Want to read more?

Download all 144 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy tarbiya gigiyenasi va sportning tibbiy fiziologik asoslari"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti t.b.zayniddinov, a.sodiqov va r.iminjanov jismoniy tarbiya gigiyenasi va sportning tibbiy fiziologik asoslari (jismoniy tarbiya gigiyenasi) 5112000-jismoniy madaniyat ta’lim yo‘nalishi uchun o‘quv qo‘llanma toshkent – 2018 аннотация ushbu o‘quv qo‘llanmada jismoniy tarbiya gigiyenasi bo`yicha talabalarni nazariy bilimlar bilan qurollantirish, ularni sportda tarbiyalash, sog‘lomlashtirish, davolash va tiklanishga qaratilgan jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida har bir mashq hamda muolajani gigiyenik sog‘lomlashtirish ahamiyatini o‘rgatish kabi masalalarni o‘z ichiga qamrab oladi. аннотация в данном учебном пособии рассматривается обеспечение теоритическими знаниями студентов,...

This file contains 144 pages in PDF format (1.0 MB). To download "jismoniy tarbiya gigiyenasi va sportning tibbiy fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy tarbiya gigiyenasi va … PDF 144 pages Free download Telegram