jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari

DOCX 12 pages 1.1 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

1 - ma’ruzalar :qadimgi dunyo, o‘rta asr va yangi davr sport inshootlari haqida qisqacha tarixi. rejasi: 1. qadimgi dunyo sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot 2. o‘rta asr sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot 3. yangi davr sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot qadimgi dunyo sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari qadimdan ma’lum. arxeologik qazilmalar natijasida sport bilan shug‘ullanish tosh asrida ham bo‘lganligi aniqlangan. bunga asos bo‘lib tarixiy qazilmalarda sport qurilishlari topilganligi (xindiston, arabiston, o‘rta osiyo va janubiy amerika) doimiy zamondan odamlar jismoniy tarbiyani ahamiyatini yaxshi tushunishgan. jismoniy tarbiya va sport sog‘likni mustahkamlovchi mehnatkashlarning ish qobiliyatini oshiruvchi ishlab chiqarish kuchini rivojlantiruvchi asosiy muhim manbaadir. tarixdan ma’lumki, qadimiy gretsiyada sport musobaqalari o‘tkazilgan. bu musobaqalarni o‘tkazish uchun xar bir shaharda sport inshootlari mavjud bo‘lgan. arxeologik qazilmalar ham buni isbotlab bergan. masalan, egey dengizi sohillaridagi krit orolining miqen shahri qazilmalarida har xil o‘yinlar, mashqlar va tortishuvlar tasvirlari …

2 / 12

iv asrning ikkinchi yarmida), epidavr (eramizgacha iv asrning birinchi yarmida) va boshqa shaharlarda ham bunday stadionlar bunyod etildi. olimpiada o‘yinlari-qadimiy grek jismoniy madaniyati rivojlanishini ahamiyatli tarafi hisoblanadi. o‘yinlar xar 4 yilda muntazam ravishda olimpiya shahrida (1-rasm) o‘tkazilgan ma’lumotlarga ko`ra bu bayramning boshlanishi er. avvalgi 776 yil boshlariga to‘g‘ri keladi. eramizdan avvalgi vii asrda olimpiya shahrida joylashgan gera obidasida olimpiya mash’alasi yoqilgan va bronzadan yasalgan ifit diski saqlangan. diskda olimpiya o‘yinlarining qonun va qoidalari yozilgan edi. umum grek olimpiada o‘yinlari gretsiyaning ko‘pgina shaharlarida kichik miqyosda, lekin davlat hayotidagi ijtimoiy-siyosiy tarafdan katta ahamiyatga ega bo‘lgan o‘yinlar o‘tkazilib turilgan. gretsiyaning bir qator shaharlarida va rayonlarida qazilmalar natijasida o‘yinlar uchun mo ‘ljallangan ko‘pgina inshootlar va stadion qoldiqlari topilgan. 1-rasm. gretsiyadagi qadimiy olimpiya shahrining ko`rinishi qadimiy stadionlar uch davrga bo‘lingan: 1. ellenik 2. ellenistik 3. qadimiy rim davridagi stadionlar ellenik davr. mustaqil davlatlar hisoblangan qadimiy gretsiya shaharlari fan, madaniyat va sport sohalarida boshqa davlatlar bilan …

3 / 12

gi 7 asrdagi gera nomidagi obida (o‘zunligi 50 metr, eni 18,7 metr). 3-rasm. olimpiya mash’alasini yoqish marosimi. gretsiya, olimpiya qadimiy rim davri. ko‘pgina stadionlar va sport inshootlar rim imperiyasining shakllanayotgan vakiliga to‘g‘ri keladi (eramizning boshi). bu vakilda ellenik davri stadionlarining ko‘pginasi qayta qurildi. eramizning ikkinchi asrida afina va delfadagi stadionlarni qayta qurishga to‘g‘ri keldi. musobaqa qatnashuvchilari sonining ortishi tufayli stadionlar maydoni kengaytirildi va tomoshabinlar uchun marmar tribunalar-o‘rindiqlar o‘rnatildi. qadimgi rim davridagi stadionlarning tribunalari qurishga qulay bo‘lishini ta’minlash uchun yarim oy shaklida qurilgan. bu davrdagi stadionlar me’morchilik tomonidan to‘la-tugallangan ob’ektlarga aylanadi. eramizdan oldingi birinchi asrda qadimgi rim inshooti bo‘lmish amfiteatr shakllana boshladi. amfiteatr o‘z navbatida zamonaviy sport arenalarining qurilishida muhim ahamiyatga eta bo‘ldi. amfiteatr (yunonchadan amphitheatron - ikki tomonlama tomosha) ommaviy tomoshalar: teatr spektakllari ko‘rsatiladigan qadimgi rim monumental binosi hisoblanadi. amfiteatr - o‘o‘rtasidagi maydoni ellips shaklida qurilgan va tomoshabinlar uchun mo`ljallangan sport arenasi qator o‘rino‘rindiqlar pastdan yuqoriga zina shaklida ko‘tarilib borgan. …

4 / 12

an deb taxmin qilinadi (4-rasm). kolizeyga o‘xshagan stadionlar rimning xar bir yirik shaharlarida bo‘lgan. aravada poygaga mo‘ljallangan gippodrom deb nomlangan yirik sirkus maksimus inshooti alohida ahamiyatga egadir. bu inshoot o‘z tribunasiga taxminan 250000 ta tomoshabinni sig‘dirgan. qadimgi rimda term (xommom) inshootiga katta e’tibor berilgan. bu suzish, cho‘milish uchun mo‘ljallangan yirik suv xavzasi bo‘lib, eramizning i asri va ii asri oralig‘ida qurilgan. eng yirik va mashxur dioklentana va qarakalla termi taxminan 120000 m maydonda joylashgan bo‘lib, uzunligi 337 metr, eni 338 metrni, devorlarining qalinligi 6 metrni tashkil qilgan. bu termlarga bir vaqtning o‘zida 3000 odam sig‘ib, ular cho‘milish, uqalash, dush, vanna qabul qilish, suv xavzasida (sovuq, iliq, issiq) suzish kabi muolajalarni olish mumkin bo‘lgan. b) ichki tomondan ko`rinish 4-rasm. rimdagi kollizey xarobalari rim termlari o‘zining ajoyib bezak va uskunalari bilan ajralib turadi. bino devorlarni bezash uchun qimmatbaxo marmar ishlatilgan. rim yana suv quvurlari va isitgichlar bilan jixozlangan. qadimiy rim shahri suv …

5 / 12

ishi bilan juda ko‘p stadionlar va sport inshootlari ko‘rimsiz holga kelib yemirilishiga sabab bo‘ldi. lekin x-xi asrlarda sekin asta sport o‘yinlari va mashqlarr rivojlana boshladi. yurishdan boshagan vaqtlarda ritsarlar asosan xarbiy mashqdar bajarardilar va turnirlarda katnashardilar. ritsarlarning aloxida qoidaga ega bo‘lgan turli o‘rio‘yinlari saroy xovlilarida o‘tkazilgan. o‘rta asrda jismoniy mashqlarning o‘rgatilishidan asosiy maqsad-ritsarlarni urushga, jangga tayyorlash edi. rivojlangan feodal jamiyatda (x-xi asrlarda) sinfiy kkurash ta’siri ostida xalq jismoniy madaniyati (shaharliklar va dehqoonlar) va ustun turuvchi sinf jismoniy madaniyati (feodallar, ritsarlar) shakllanadi. xv-xvi asrlarda tup ro‘yinlari paydo bo‘ldi. o‘yinlar uchun maydoncha va joylar, shaharliklar uchun sayirgohlarda, ziyolilarga xiyobonlarda xar-xil tomosha shaxobchalari qurildi. bularga: rimdagi villa montalno (xvi) suzish xavzasini, florensiyadagi bobilbog‘i amfiteatrini (xvii) misol qilish mumkin. yevropaning ba’zi mamlakatlarida nayzabozlar va o‘yo‘yinlari uchun zallar, kamonda o‘q, otish uchun maydon va maydonchalar qurilishi olib borildi. o‘rta osiyoda ham sport o‘yo‘yinlari rivojlangan. bu o‘yinlarga chavandozlik, kamondan otish, kurash, ko‘pqari, qilichbozlik va boshqalar sport …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari"

1 - ma’ruzalar :qadimgi dunyo, o‘rta asr va yangi davr sport inshootlari haqida qisqacha tarixi. rejasi: 1. qadimgi dunyo sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot 2. o‘rta asr sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot 3. yangi davr sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot qadimgi dunyo sport inshootlari haqida qisqacha tarixiy ma’lumot jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari qadimdan ma’lum. arxeologik qazilmalar natijasida sport bilan shug‘ullanish tosh asrida ham bo‘lganligi aniqlangan. bunga asos bo‘lib tarixiy qazilmalarda sport qurilishlari topilganligi (xindiston, arabiston, o‘rta osiyo va janubiy amerika) doimiy zamondan odamlar jismoniy tarbiyani ahamiyatini yaxshi tushunishgan. jismoniy tarbiya va sport sog‘likni mustahkamlovchi mehnatkashlarni...

This file contains 12 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "jismoniy tarbiya va sportning tarixiy ildizlari", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy tarbiya va sportning t… DOCX 12 pages Free download Telegram