fizikadan tajriba ishlari

DOCX 66 pages 1.5 MB Free download

66 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 66

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 66

o’zbekiston respublikasi navoiy kon- metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti fizikadan tajriba ishlarini bajarish bo’yicha uslubiy ko’rsatma (elektr va magnetizm ) navoiy – 2021 fizikadan tajriba ishlarini bajarish bo’yicha uslubiy ko’rsatma. xusanov z.j., аllaberganova g. m., baychayev f. x., ndki, 2022. ___b. uslubiy ko’rsatma oliy o’quv yurtlarida “fizika” kursini o’rganayotgan bakalavr ta’lim yo’nalishlari talabalari uchun mo’ljallangan. unda “fizika” kursining elektr va magnetizm bo’limi bo’yicha asosiy mavzularni tajriba yo’li bilan mustahkamlash maqsadida 12 ta tajriba ishi keltirilgan. ko’rsatmaning so’ngida qator fizik kattaliklar, ularning o’lchamlari hamda jadvallarda moddalarga doir ma’lumotlar berilgan. uslubiy ko’rsatma ndki “umumiy fizika” kafedrasi yig’ilishida muhokama qilingan va tavsiya etilgan. taqrizchilar: ndpi “umumiy fizika” kafedrasi mudiri, f-m. f. n., dots, a.a.axmedov texnika xafvsizligi talabalarni elektr xavfsizligi bo’yicha tegishli yo’riqnomalar bilan tanishtirib, elektr qurilmalarini laborant xodimlar tomonidan nazorat qilinishi , elektr jihozlariga profilaktik ta’mirlash ishlarini olib borilishi , ish joylarida elektr qurilmalari va jihozlari bilan ishlash qoidalari hamda ko’rsatmalarining bo’lishi …

2 / 66

kiliy- texnik tadbirlarga yong’indan himoyalanish xizmatini tuzish, uni texnik jihozlar bilan ta’minlash, yong’in xavfsizligi bo’yicha obyektdagi moddalar, materiallar, jihozlar, qurilmalar va texnologik jarayonlarni pasportlashtirish, yong’in xavfsizligi bo’yicha yo’riqnomalar berish, yong’inga qarshi ko’rsatmalar berish va boshqa shu kabi tadbirlar kiradi. yong’inning kelib chiqishini oldini olish tadbirlaridan eng asosiysi, uning sabablarini puxta bilish va shunga mos holda yong’in xavfsizligi qoidalariga rioya qilishdan iboratdir. kirish hozirgi zamon texnologiyasini taraqqiy ettirishga katta hissa qo’shayotgan fundamental fanlardan biri hisoblangan fizika va uning tadbiqiga alohida e’tibor berilmoqda. fizika fani bo’yicha talabalarga chuqur bilim berish bilan bir qatorda fizikaning yutuqlarini texnikada, ishlab chiqarishning turli sohalariga qo’llay bilish ko’nikmalarini shakllantirish ham muhim ahamiyatga egadir. fizika fanini o’rganishda laboratoriya ishlarini bajarish muhim o’rin egallaydi. lаboratoriya mashg’ulotlari nazariya va amaliyotni bog’lovchi va ularni birligini ta’minlovchi asosiy bo’g’in bo’lib, talabalarning bilimlarini mustahkamlashda, mustaqil, o’lchov asboblari bilan ishlay olish va tajriba o’tkaza bilish ko’nikmalarini shakllantirish va rivojlantirishda o’lchash xatoliklarini baholay bilish kabi …

3 / 66

qat’iy nazar alohida-alohida laboratoriya ishlarini bajaradi. bu ishlarning mazmuni ham, bajarish usuli ham turlicha. laboratoriya va ma’ruza mavzularini bir-biri bilan mos kelmasligi talabalarning tegishli adabiyot bilan mustaqil ishlashga o’rgatadi, fikrlash jarayonlarini aktivlashtiradi. siklli usulda esa praktikumga kiritilgan laboratoriya ishlari, umumiy fizika kursining ma’lum bo’limlari asosida yoki biron-bir kattalikning turli o’lchash usullarini birlashtirish yo’li bilan gruppalanib tashkil qilinadi, bu usul laboratoriya va ma’ruza mashg’uloti mavzularini moslashtirish imkonini beradi, laboratoriya ishlarining gruppalanishida effektiv variantlarni qo’llashga ko’maklashadi. ushbu uslubiy ko’rsatmada laboratoriya ishlarining tavsifi quyidagi tartibda berilgan: asbob va materiallar, ishni bajarishdan maqsad, nazariy qism, ishni bajarish tartibi, savol va topshiriqlar. bu esa talabalarga darslik va qo’llanmalarga murojaat qilmasdan ishni bajarishga tayyorlanish imkonini beradi. talaba mashg’ulotdan so’ng olingan natijalarni va xatoliklarni hisoblab chiqadi, xatolikni hisobga olgan holda natijani yozib qo’yadi. har bir bajarilgan laboratoriya ishi yuzasidan talaba hisobot, asbob-uskunalar bilan ishlash qoidalari, olingan natijalarning tahlili kabi masalalarni, shu bilan birga ishning tavsifi oxirida keltirilgan …

4 / 66

ratiladi: 1. oldindan darajalab qo’yilgan va o’lchanadigan miqdorni bevosita asbobning darajasi bo’yicha hisoblashga imkon beruvchi eo’a bevosita baholaydigan (ko’rsatadigan) asbob ( ampermetr, voltmetr, vattmetr, fazometr, chastotametr va hokazo) deb ataladi. 2. o’lchanayotgan miqdor qiymatini uning o’lchovi bilan solishtirish natijasida olinadigan eo’a solishtirib o’lchaydigan asbob (o’lchash ko’prigi, potentsiometr va kompensator va hok.) deb ataladi. hozirgi vaqtda bevosita baholaydigan (ko’rsatadigan) asbob eo’a larining turlari nihoyatda ko’p, binobarin, ularga qo’yiladigan talablar, ishlatish sharoiti, tuzilishi va boshqa ko’rsatkichlari xilma-xil bo’lganligi uchun ham ularni quyidagicha tasniflash ( klassifikatsiyalash) mumkin: 1. o’lchanayotgan kattalik turiga ko’ra: ampermetr – a, voltmetr –v, vattmetr – w, fazometr –φ , chastotametr– hz , ommetr – ω 2. zanjirdagi tokning turiga ko’ra: o’zgarmas - “– ”, o’zgaruvchan - “”, o’zgarmas va o’zgaruvchan – “≂”, uchfazali - “≋” 3. ishlash printsipiga ko’ra: magnitoelektrik induktsion elektromagnitik simli qizdiriladigan issiqlik asbobi elektrodinamik bimetall (qo’shmetall) 4. aniqlik sinfiga ( klassi ) ko’ra: har qanday o’lchashda …

5 / 66

asbob izolyatsiya mustahkamligini sinash kuchlanishiga ko’ra: 500 v dan ortiq, masalan 2kv 500v gacha asbob izolyatsiya mustahkamligini bo’yicha tekshirilmaydi 5. ishlatish sharoitiga (eksplotatsiya) ko’ra: a guruh - ichki qismi isitiladigan yopiq binolar uchun; (1o°s - 35°s; 80%); б guruh - ichki qismi isitilmaydigan yopiq binolar uchun; (-30°s - 40°s; 90%); b guruh (b1; в2; в3) - dala yoki suvli joylar uchun; (-40°s - 50° s; 95%); eo’a eng muhim texnikaviy tasniflari (xarakteristikalari) ularning shkalasida ko’rsatilgan bo’ladi. elektr o’lchash asboblarining sezgirligi, bo’lim qiymati va xatoliklari asbob qo’zg’aluvchan qismi burilish burchagi orttirmasining o’lchanadigan kattalik orttirmasiga nisbatini ko’rsatuvchi kattalik eo’a sezgirligi deyiladi. asbobning sezgirligi o’lchanayotgan miqdorlar birligiga mos keluvchi shkalaning bo’limlar soni bilan aniqlanadi. asbob sezgirligi quyidagi munosabatdan aniqlanadi : ; (1) a–o’lchanayotgan kattalik, n–shkaladagi bo’limlar (xonalar) soni. masalan: 2,5 a tokni o’lchashda asbob strelkasi 50 xonani (bo’limni) ko’rsatsa, asbobning tokka sezgirligi daraja qiymati: asbobning sezgirligi teskari bo’lgan kattalik asbobning bo’lim (daraja) qiymati …

Want to read more?

Download all 66 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizikadan tajriba ishlari"

o’zbekiston respublikasi navoiy kon- metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti fizikadan tajriba ishlarini bajarish bo’yicha uslubiy ko’rsatma (elektr va magnetizm ) navoiy – 2021 fizikadan tajriba ishlarini bajarish bo’yicha uslubiy ko’rsatma. xusanov z.j., аllaberganova g. m., baychayev f. x., ndki, 2022. ___b. uslubiy ko’rsatma oliy o’quv yurtlarida “fizika” kursini o’rganayotgan bakalavr ta’lim yo’nalishlari talabalari uchun mo’ljallangan. unda “fizika” kursining elektr va magnetizm bo’limi bo’yicha asosiy mavzularni tajriba yo’li bilan mustahkamlash maqsadida 12 ta tajriba ishi keltirilgan. ko’rsatmaning so’ngida qator fizik kattaliklar, ularning o’lchamlari hamda jadvallarda moddalarga doir ma’lumotlar berilgan. uslubiy ko’rsatma ndki “umumiy fizika” kafedrasi yig’ilis...

This file contains 66 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "fizikadan tajriba ishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: fizikadan tajriba ishlari DOCX 66 pages Free download Telegram