yaqin va o'rta sharq 1945-90-yillar (arab-isroilmojarosi, afg'onistondagi urush)

PDF 28 pages 563.3 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 563.3 KB

File type PDF

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

yaqin va o'rta sharq 1945-90-yillar (arab-isroilmojarosi, afg'onistondagiurush) reja: 1. yaqin va o'rta sharqdagi xalqaro munosabatlar 2. isroil davlatining shakllanishi. arab-isroil urushi 1948-1949-yillar. 3. afg'oniston mojarosi 1979-89 yillar. 4. eron-iroq urushi 1980-1989-yillar. falastin muammosi xalqaro hayotning keskin masalalaridan biri bo‟lib qolmoqda.falastin muammosi – bu muammoning tub asosini tashkil etgan falastin- isroilmojorasi bilan xarakterlanadi. bu mojaro xx asrning boshidan hozirgi kunimizgachaaniq bir yechimga ega bo‟la olmay jiddiy xalqaro xavotirlarga sabab bo’lgan muhimmasalalardan biridir. falastin muammosi o’z tarixida ko’plab o’zgarishlarga uchragan bo’lsa-da, mohiyatiga ko’ra hamisha falastin arab xalqining milliy ozodlik harakatihamda falastin arabxalqining o’z taqdirini o’zi belgilash yo’lidagi kurashini anglatibkelgan. arab davlatlari tarixchilari muammoni kelib chiqishining asosiy sababini 1917-yilgi “balfur deklaratsiyasi” bilan bog’laydilar. ammo, mantiqan o’ylab ko’radiganbo’lsak, bu muammoning tarixi biroz uzoqroqqa borib taqaladi. bizningcha, bumuammoning paydo bo’lish tarixi xix asrning so’nggi choragidan boshlanadi. aynio’sha vaqtda sionizm siyosiy- mafkuraviy harakatining paydo bo’lishi falastin muammosining kelib chiqishiga sabab bo’lgan asosiy omillardan birigaaylanganligini tarixiy taraqqiyot …

2 / 28

onizmning siyosiy-mafkuraviy oqim sifatida paydo bo’lib shakllanishida avstriyalik yahudiy jurnalist teodor benyamin zeev gerselning xizmatlaribeqiyos.22 1896- yilda t.gersel tomonidan yozilgan “yahudiy davlati” (nemischa.der judenstaat) deb nomlangan kitob ommalashib ketadi. bu kitobda bo’lajakyahudiy davlati va sionizmning tamoyillari bayon qilingan. t.gerselning fikrichadunyo bo’ylab tarqalgan yahudiylar xudo tomonidan tanlangan xalqdir. yahudiylarboshqalar bilan munosabatda tenglikka erishish uchun o’zga millatlarga o’xshab birmillat sifatida o’rtaga chiqishlari kerak. bu tenglikga erishish uchun qudratli davlatlarhimoyasi ostida yahudiy davlatini tashkil qilmoq kerak.1897- yilda gersel bazelda bo’lib o’tgan birinchi butunjahon yahudiylarkonferensiyasiga rahbarlik qildi. yuqorida ta’kidlanganidek, bu kongressda “butunjahon siyonistik tashkiloti” tuziladi. birinchi bo’lib yahudiylar davlatini tuzish rejasi svi-girsha kalisherning “siontalabi” nomli kitobida keltirilgan. bu kitob 1860-yilda chop etilgan. 1862-yilda chopetilgan mozes gessaning “rim va iyerusalim” kitobida ham bunday g’oyalar mavjud edi. yuqorida nomlari tilga olingan asarlar g’oyalarining natijasi o’laroq 1880-yildafalastinda yahudiylarning dastlabki maskanlari paydo bo’la boshlaydi.falastinda xix asrning o’rtalarida 10 mingdan kamroq yahudiylar yashaganianiqlangan. usmonli turklar imperiyasida 1867-yilda “xorijliklarga yer …

3 / 28

siyosatiko’rsatiladi. 1919-yil ko’rsatkichi bo’yicha falastindagi yahudiy aholining soni 57 ming kishini tashkil etgan: bu falastindagi butun aholi salmog’ining 9,7%ini; arabaholisining soni esa 533 ming kishi yoki butun aholining 90,3%ini tashkil etgan.1922-1948-yillarda falastin hududiga 685 ming yahudiya immigranti ko’chibkeladi. yuqorida keltirilgan raqamlar shunday xulosaga olib keladiki, falastin arabxalqi yashayotgan hududlar asta- sekinlik bilan yahudiylar tomonidano’zlashtirilganligi va bu o’z navbatida ushbu hududda yashayotgan ikki etnikguruhlarning kelajakdagi taqdiriga o’zining salbiy ta’sirini ko’rsatganligini kuzatish mumkin. falastin britaniya mandati ostida: yevropadan falastin orqali janubiy-sharqiy osiyoga, undan janubiy sharqqao’tuvchi muhim havo yo’li va o’rta yer dengizini fors qo’ltig’i bilan bog’lovchiquruqlik yo’li o’tar edi.1916-yil 9-16 mayda londonda angliya va fransiya rahbarlari o’rtasida osiyoturkiyasini bo’lish masalasida bo’lib o’tgan uchrashuvda sayks-piko kelishuviimzolanadi (p.sayks - britaniya harbiy mahkamasi boshlig’i. f.jorj.piko – fransiyadavlat arbobi) unga ko’ra falastinda xalqaro rejim o’rnatilishi kerak edi.shuningdek, sayks-piko maxviy kelishuviga binoan yemirilib borayotgan usmonliturklar imperiyasi ikki davlat (angliya va fransiya) tomonidan taqsimlab olingani qayd etilgan. mazkur …

4 / 28

chiqildi. bu deklaratsiya falastinda yahudiylardavlatini barpo etishga qaratilgan sionistlar tashkilotining ko’p yillik harakatlariningnazariy natijasi bo’lib, deklaratsiya mazmuni 1917-yil 2-noyabrda b.britaniya tashqiishlar vaziri artur jeyms balfur tomonidan britaniya sionistlar federatsiyasining vitse-prezidenti lionel uolter rodshild nomiga yozilgan maktubida bayon etilganedi. unga ko’ra falastinda “yahudiy milliy o’choqlari” tashkil etilishi kerak edi. ma’lumki, angliya birinchi jahon urushiga qadar qudratli davlatlar orasidasionistlar harakatiga, umuman olganda, do’stona munosabatda bo’lgan. boshqatomondan, angliya fransiya va aqsh kabi raqiblariga nisbatan yaqin sharqdagimavqeini mustahkamlab olish payida edi. angliya falastinga o’rnashib olish vaboshqa strategik maqsadlarini ko’zlab sionistlar tashkiloti bilan munosabatlariniijobiylashtirishga harakat qildi. shu maqsadda angliya hukumati sionistlar tashkilotibilan muzokaralar olib borishga harakat qildi. angliya hukumati tomonidan sayks,sionistlar tomonidan veysman vakil etib tayinlandi. muzokaralar 1917-yilning 17- fevralida londonda boshlanadi. muzokaralar natijasida agar yahudiylarning milliymaqsadi (britaniya falastinni yahudiy xalqi uchun milliy uy sifatida tan olish)sionistlar falastinda buyuk britaniya hokimiyatining o’rnatilishiga bor kuchlarini sarflashga tayyorligini bildiradilar. 1917-yilning iyulida inglizlar va siyonistlar bo’lg’usi deklaratsiyaning asosiy …

5 / 28

men hozir falastinni yahudiylar bilan bog’liq hamda ularning yashashi uchun qulay joy deb o’ylamayman. falastin yahudiylar tarixidao’ziga xos o’rin tutishi mumkin. lekin musulmonlar tarixi ham bundan kam emas,qolaversa, yahudiylardan keyingi davrlarda xristianlar tarixi bilan ko’proq bog’liqdir”– deb yozgan edi. “balfur deklaratsiyasi” angliyaga makkaning sherifi xuseynga arabdavlatlarini tuzish haqidagi bergan va’dalarini bajarishdan voz kechishga yordamberdi. 1919-yil yanvarida parij tinchlik konferensiyasida qatnashgan amir feysal ibnxusayn o’zining me’morandumida “yahudiylarning falastinga nisbatan tarixiy huquqlari borligini rad qilib, arablar falastinda boshqalardan ko’ra ko’pchiliiknitashkil qilib, qadimdan istiqomat qilishgan” deb ta’kidlagan. “balfurdeklaratsiyasi”ning yana bir natijasi shundan iborat bo’ldiki, falastin arab xalqideklaratsining joriy qilinishiga qarshi kurashishiga majbur bo’ldi. chunki bu xalq birtomondan o’z taqdirini o’zi belgilash huquqidan mahrum bo’lgan bo’lsa, boshqatomondan falastin ingliz mandat hukumati ostida ekan, ularning yerlarimustamlakachilik nishoniga aylanishi muqarrar edi.1918-yilning boshida falastin vakillari qohirada “balfur deklaratsiyasi” vasayks - piko kelishuviga qarshi harakat qo’mitasini tuzdi. falastinning inglizlartomonidan bosib olingan shaharlarida esa islom- xristian ittifoqlari tuzilib, 1918-yilfevralida …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yaqin va o'rta sharq 1945-90-yillar (arab-isroilmojarosi, afg'onistondagi urush)"

yaqin va o'rta sharq 1945-90-yillar (arab-isroilmojarosi, afg'onistondagiurush) reja: 1. yaqin va o'rta sharqdagi xalqaro munosabatlar 2. isroil davlatining shakllanishi. arab-isroil urushi 1948-1949-yillar. 3. afg'oniston mojarosi 1979-89 yillar. 4. eron-iroq urushi 1980-1989-yillar. falastin muammosi xalqaro hayotning keskin masalalaridan biri bo‟lib qolmoqda.falastin muammosi – bu muammoning tub asosini tashkil etgan falastin- isroilmojorasi bilan xarakterlanadi. bu mojaro xx asrning boshidan hozirgi kunimizgachaaniq bir yechimga ega bo‟la olmay jiddiy xalqaro xavotirlarga sabab bo’lgan muhimmasalalardan biridir. falastin muammosi o’z tarixida ko’plab o’zgarishlarga uchragan bo’lsa-da, mohiyatiga ko’ra hamisha falastin arab xalqining milliy ozodlik harakatihamda falastin arabxalqining o...

This file contains 28 pages in PDF format (563.3 KB). To download "yaqin va o'rta sharq 1945-90-yillar (arab-isroilmojarosi, afg'onistondagi urush)", click the Telegram button on the left.

Tags: yaqin va o'rta sharq 1945-90-yi… PDF 28 pages Free download Telegram