tomas robert maltus iqtisodiy qarashlari

PPTX 15 стр. 7,9 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

the vital role of history museums 8-mavzu: klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi reja: 1. tomas robert maltusning nufus nazariyasi 2. jan batist sey va jon styuart millning iqtisodiy qarashlari ma’ruzachi: jumayeva zamira bustonovna tomas robert maltus (1766-1834y.) asosiy asarlari: «nufuz qonuni to‘g‘risida tajriba» (1798) «rentaning tabiati va rivojlanishi to‘g‘risida tadqiqot» (1815) «siyosiy iqtisod prinsiplari» (1820) t.maltusning iqtisodiy qarashlari ikkita asosiy konseptual qoidalarda mujassamlashgan: 1.nufuz nazariyasi. 2. mahsulot realizatsiyasi nazariyasi t.r.maltus (1766-1834) dvoryan oilasida tug'ildi, 1788 yil kembridj universitetini bitirgach, qishloq ruhoniysi sifatida ishlay boshladi, ilohiyot fanidan ilmiy darajaga ega bo'ldi. 1807 yildan boshlab «ost-ind» kompaniyasi kollejida siyosiy iqtisod professori lavozimida leksiyalar o'qidi diqqatga sazovor tomoni shundaki, maltus ancha kech, 39 yoshida turmush qurdi, uch o'g'il va bir qiz otasi bo'lgan. agar obrazli aytadigan bo'lsak, o'z ta'limoti va takliflariga amal qilgan. taniqli iqtisodchi d.yum va boshqalar bilan do'st bo'lgan.. tomas robert maltusning iqtisodiy qarashlari nufus nazariyasining mohiyati quyidagilardan iborat: t.maltus aholining ko‘payishi …

2 / 15

h turmush qurish, tug‘ilishni kamaytirish) t.maltus nufus nazariyasi qonuni doirasida tuproq unumdorligining pasayishi qonunini asoslab berdi. ingliz iqtisodchisi tomas robert maltus demografiya muammolari to'g'risida birinchilardan bo'lib fikr yuritgan bo'lmasa-da, «nufus nazariyasi»ni ilk bor u yaratdi. bu muammo bo'yicha barcha munozaralarda uning nomi birinchilardan tilga olinadi. masalan, aristotel (m.a. 384-322) «siyosat» asarida aholisi kam sonli mamlakatni ideal davlat deb hisoblagan, chunki shunda sotsial garmoniya bo'ladiki, aholi me'yordan ko'p bo'lsa sotsial ziddiyat kelib chiqadi. u nikoh to'g'risida qonun taklif etgan, unda erkaklarga 37, ayollarga 18 yoshgacha farzand ko'rish taqiqlangan, uningcha aholi ko'pligi yer yetishmasligiga olib keladi va u qashshoqlikka mahkum etiladi. t.r.maltus “nufus qonuni”ning matematik ifodasi aholining o‘sishi geometrik progressiya 1,2,4,8,16,32,64,128 va hokazo tirikchilik vositalarining o’sishi arifmetik progressiya 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 200 yildan so’ng ahilining o’sishi 256 marta tirikchilik vositalari 9 marta 300 yildan so’ng ahilining o’sishi 9096 marta tirikchilik vositalari 13 marta t.maltus yashagan davr… t.maltus yashagan davr angliyada sanoat inqilobi amalga oshayotgan …

3 / 15

iladi, ammo yer egalari va kapitalist-fabrikantlarning manfaatlari mos kelsa va ishchilarga qarshi qo'yilsa, ularning ikkalasini qo'llab-quvvatladi, hukmron sinflarni oqladi, ommaning och-yalang'ochligi va og'ir ahvolida ularning hech qanday aybi yo'qligini isbotlamoqchi bo'ldi. mavjud tizimni takomillashtirish kerakligini u xayoliga ham keltirmadi, buni o'ziga xos utopiya deb hisobladi j.b.sey (1767-1832y) «siyosiy iqtisod traktati» (1803) «siyosiy iqtisod katexizisi» (1817) «amaliy siyosiy iqtisodning to‘la kursi» (1828-1830), 6 ta tom yevropadagi ko’pchilik rivojlangan mamlakatlarda va aqshda butun xix asr davomida, ya’ni klassik siyosiy iqtisodning marjinalizm bilan o’rin almashish davriga qadar, klassik maktab g’oyalarining va konsepsiyalarining keyingi rivojlanishida a.smit ta’limoti asos bo’lib keldi. shu ma’noda fransiyada a. smit g’oyalarini ancha izchil va ijodiy davom ettirgan jan batist sey hisoblanadi. j.b. sey har xil mashg’ulot turlari bilan shug’ullandi. u savdo idorasida nazoratchi bo’lib ishladi. fransiya armiyasida xizmat qildi, nufuzli jurnal muharriri bo’ldi, davlat muassasalarida ishladi. ammo uning hayotidagi asosiy ishi—iqtisodiy bilim sohasidagi tadqiqotidir. u o’zining "siyosiy iqtisod traktati" …

4 / 15

shr etishni man etdi, balki j.b. seyni tribunatdan chiqarib yubordi. ammo tinib-tinchimas j.b.sey o’zining xususiy ip yigirish fabrikasini ochdi va keyinchalik, 1813 yili uni sotib, topgan puliga "traktat"ni ikkinchi nashrdan chiqarish uchun parijga qaytib keldi. asar 1814 yili chop etiladi, so’ngra qisqa vaqt ichida yana uch marta-1817, 1819 va 1826 yillarda qayta nashr etildi. bu asar tez orada juda ko’p tillarga tarjima qilindi. j.b.seyning iqtisodiy ta’limotidagi asosiy tomonlar sarflangan mehnat natijasi sifatidagi qiymat tushunchasiga foydalilik nazariyasini qarshi qo‘yadi, bu nazariyaga ko‘ra, ishlab chiqarish foydalilik yaratadi, foydalilik esa tovar qimmatini aniqlab beradi. iste’mol qiymatni yaratishda mehnat bilan birga tabiat ham ishtirok etadi deb hisobladi va shu asosda qiymat yaratuvchi omil nafaqat mehnat, balki kapital va yer ham bo‘lishini aniqlab berdi. har bir ishlab chiqarish omili (mehnat, kapital, yer) qimmat manbai hisoblanadi, shu bois har bir omil tovar qiymatida mujassamlashgan daromadning muayyan qismini yaratadi, ya’ni mehnat – ish haqini, kapital – foydani, …

5 / 15

ro xizmat qiladi. shuning uchun, j.b.seyning aytishicha, tovarlarning umumiy massasi talabning umumiy miqdoriga teng bo’ladi, o’z tovarini sotib daromad olgan har bir kishi ushbu daromadga mos ravishda talabni keltirib chiqaradi. demak, jamiyat miqyosida taklif va talab muvozanatlashadi, ortiqcha ishlab chiqarish bo’lmaydi. ortiqcha ishlab chiqarish faqat ayrim tarmoqlarda boshqa tarmoqlardagi kam ishlab chiqarish hisobiga vujudga keladi. boshqacha qilib aytganda, ko’p ishlab chiqarishdan qo’rqmaslik kerak, faqat ayrim tovarlarning ortiqcha ishlab chiqarilish xavfi tug’ilishi mumkin. "sey qonuni" nomini olgan bu qoida klassiklarning makroiqtisodiy nazariyasi asosini tashkil etdi va keyinchalik j.m.keyns tomonidan inkor etildi. j.m. keynsning tasdiqlashicha, odamlar daromadlarning barchasini iste’molga sarflamaydilar, balki ularning bir qismini jamg’arib boradilar. bu esa shunga muvofiq ravishda yalpi talabni kamaytiradi, ish bilan bandlikni qisqartiradi. pirovard natijada bunday holat sey qonunining noto’g’ri ekanligini keltirib chiqaradi. chunki bu qonunga muvofiq istehmolga sarflanishi kerak bo’lgan daromadning bir qismi jamg’armaga ajratiladi. demak, yalpi taklif bilan u keltirib chiqaradigan yalpi talab o’rtasidagi muvozanat …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tomas robert maltus iqtisodiy qarashlari"

the vital role of history museums 8-mavzu: klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi reja: 1. tomas robert maltusning nufus nazariyasi 2. jan batist sey va jon styuart millning iqtisodiy qarashlari ma’ruzachi: jumayeva zamira bustonovna tomas robert maltus (1766-1834y.) asosiy asarlari: «nufuz qonuni to‘g‘risida tajriba» (1798) «rentaning tabiati va rivojlanishi to‘g‘risida tadqiqot» (1815) «siyosiy iqtisod prinsiplari» (1820) t.maltusning iqtisodiy qarashlari ikkita asosiy konseptual qoidalarda mujassamlashgan: 1.nufuz nazariyasi. 2. mahsulot realizatsiyasi nazariyasi t.r.maltus (1766-1834) dvoryan oilasida tug'ildi, 1788 yil kembridj universitetini bitirgach, qishloq ruhoniysi sifatida ishlay boshladi, ilohiyot fanidan ilmiy darajaga ega bo'ldi. 1807 yildan boshlab «ost-ind» kompaniyasi ...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (7,9 МБ). Чтобы скачать "tomas robert maltus iqtisodiy qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tomas robert maltus iqtisodiy q… PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram