shaxs ijtimoiylashuvi

DOCX 16 pages 251.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 251.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

7-ma`ruza: shaxs ijtimoiylashuvi reja: 1. shaxs haqida tushuncha. 2. shaxs nazariyalari 3. shaxsning o`z-o`ziga baho berishi 4. ijtimoiylashuv jarayonida ijtimoiy rollar va ijtimoiy pozitsiya. ijtimoiy ustanovkalar tayanch so`z va iboralar: shaxs, individ, individuallik, himoyalanish mexanizmi, shaxs tuzilishi, shaxs nazariyasi: g.ayzenk, z.freyd, k.rodjers, a maslou, o`zini o`zi baholash, nazorat qilish, boshqarish, metod: kuzatish, proyektiv texnikalar, so`rovnomalar va amaliy testlar. 1. shaxs haqida tushuncha shaxs tushunchasi keng va ko’p qirrali. mehnat qila olish ko’nikmasining mavjudligi, insonlar bilan birgalikda faoliyat munosabatni amalga oshirayotgan kishi asta – sekin shaxsga aylanib boradi. bevosita moddiy dunyoni, jamiyatni va xususan o’zini o’rganish va faol tarzda qayta o’zgartirish jarayonining sub’ektga aylanmoqda. shu o’rinda haqli bir savol tug’iladi, ya’ni shaxs, individ, individuallik tushunchasining o’zaro bog’liqlik jihatlari mavjudmi? buning uchun mazkur tushunchalarning mazmunini tahlil qilish samarali hisoblanadi. shuning uchun ham dastlab individ tushunchasining mazmuniga to’xtalish lozim. a.v.petrovskiy tahriri ostida chiqqan “umumiy psixologiya” darsligida “individ” tushunchasida kishining nasl nasabi ham mujassamlashgandir. …

2 / 16

rini anglatib, biologik turga kiruvchi alohida tirik mavjudot sifatida ko’rsatib o’tiladi. keltirilgan ta’riflardan shuni xulosa qilish mumkinki shaxs deb muayyan jamiyatda yashovchi faoliyatning biror turi bilan shug’ullanuvchi, kishilar bilan normal til orqali munosabatga kirishuvchi ongli individga aytiladi. individ sifatida dunyoga kelgan odam ijtimoiy muhit ta’sirida keyinchalik shaxsga aylanadi, shuning uchun bu jarayon ijtimoiy-tarixiy xususiyatga egadir. dunyoga kelayotgan chaqaloqning gavda tuzilishi unda tik yurish uchun imkoniyatining mavjudligini taqozo etsa, miyasining tuzilishi aql-hushining rivojlanishi uchun imkoniyat tug’diradi, qo’llarining shakli shamoyili mehnat qurollaridan foydalanish istiqbollarining mavjudligini ko’rsatadi. yuqorida aytilganlarning barchasida chaqaloqning inson zotiga mansubligini ta’kidlanadi va bu fakt individ tushunchasida qayd etiladi. buni quyidagi sxema asosida tushuntirish lozim. shaxsning eng muhim xususiyatli jihatlaridan biri - bu uning individualligidir. individuallik deganda insonning shaxsiy psixologik xususiyatlarining betakror birikmasi tushuniladi. individuallik kishining o’ziga xosligini, uning boshqa odamlardan farqini aks ettiruvchi psixologik fazilatlar birikmasidir. individuallik tarkibiga xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig’indisi, iroda, faoliyat …

3 / 16

ega ekanligidir. ushbu psixologik muammoni hal qilish shaxsning mazkur tuzilishining ichki sharoitlarida ifodalanuvchi xulq-atvorni oldindan bashorat qilish imkonini yaratadi. shaxs tuzilishi bilan bog’liq bo’lgan ikkinchi masala esa bunday tuzilishning bir necha tarkibiy qismlarga ajratishni taqozo etadi binobarin, ushbu bo’laklarning yig’indisi yaxlit inson shaxsini vujudga keltiradi. jahon psixologiya fanida psixologlar shaxsning psixologik tuzilishining tarkibiy qismlarini turli jihatlariga asoslanib, turkumlarga ajratishni tavsiya etmoqdalar. hozirgi zamon jahon psixologiyasida biologik (tabiiy) va ijtimoiy omillarning voqelikka ta’siri ostida shakllangan inson shaxsida ikkita muhim qism bo’lganligini tasdiqlovchi nazariya yuksak mavqeni egallab turibdi. mazkur nazariyaga binoan “ichki psixik” (“endopsixik” – yunoncha endo ichki degan ma’noni bildiradi) degan g’oyani ilgari surdilar. uning talqiniga ko’ra, “endopsixika” shaxsning psixik tuzilishining ichki qismlari sifatida psixik elementlar va funktsiyalarning o’zaro bog’liqligini aks ettiradi. uning negizida insonning nerv-psixologik tuzilishi bilan “endopsixika” aynan bir narsa degan tushuncha tasdiqlanadi, chunki u odam shaxsining ichki mexanizmini yuzaga keltiradi. psixik tuzilishning “endopsixik” qismi bo’lsa, shaxsning tashqi muhitga …

4 / 16

stida yuzaga keladi, tarkib topadi, takomillashib boradi. ta’kidlab o’tilgan, fikrlarni tasdiqlash maqsadida ular o’tkazgan tajribalariga murojaat qilamiz. qo’sh omillik nazariyasi tadqiqotchilari tajribalarida 80-130 sm balandlikdagi odamning shaxs xususiyatlarini tarkib toptirish uchun o’rganilgan. buning natijasida ular shaxsi tuzilishida ko’p xislatlari o’xshashligi topilgan. bunday odamlarning past (pakana) bo’lishlaridan tashqari, ularning tuzilishida hech qanday nuqson va kamchilik yo’q ekanligi aniqlangan. bunday toifaga kiruvchi bolalarga xos kulguni hech bir tanqidsiz, o’ta soddalikni, muayyan darajada emotsional (hissiy) zo’riqishni namoyon qiladigan vaziyatga nisbatan chidamlilikni, uyat hissining kamroq ekanligini uchratish mumkin. shaxsning xislatlariga na “endopsixika”, na “ekzopsixika” qismlarini kiritish mumkin emas. chhunki shaxsning sifatlari mitti odamlarning mahsuli bo’lib ular bo’yicha nisbatan o’z tengqurlari o’rtasidagi farq aniqlangan davrdan e’tiboran shunday bir ijtimoiy vaziyatda paydo bo’lishi, tarkib topishining takomillashishi tabiiydir. shuni alohida ta’kidlab o’tish joizki, mitti odamlarga bo’ydor kishilarga qaraganda boshqacha munosabat - ularni pisand qilmaslik, kamsitilish, ular ham barcha kabi narsalarni his qilishi, orzu qilishi, ajablanishi, hayron qolishi …

5 / 16

zaryasi psixodinamik kognitiv personal jahon psixologiya fanida shaxsning kamoloti uning rivojlanishi to’g’risida xilma-xil nazariyalar yaratilgan bo’lib, tadqiqotchilar inson shaxsini o’rganishda turlicha pozitsiyada turadilar va muammo mohiyatini yoritishda o’ziga xos yondashuvga egadirlar. mazkur nazariyalar qatoriga biogenetik, sotsiogenetik, psixogenetik, kognitiv, psixoanalitik, bixevioristik kabilarni kiritish mumkin. ularni quyidagi tizimda yaqqol ko’rish imkoniyatini beradi. biogenetik nazariyaning negizida etilish bosh omil sifatida qabul qilingan bo’lib, qolgan jarayonlarning taraqqiyotini ixtiyoriy xususiyat kasb etib, ular bilan o’zaro aloqa tan olinadi, xolos. mazkur nazariyaga binoan, taraqqiyotning bosh omili biologik determinantlarga (aniqlovchilarga) qaratiladi va ularning mohiyatida ijtimoiy-psixologik xususiyatlar keltirib chiqariladi. taraqqiyot jarayonining o’zi biologik yetilishning universal bosqichi sifatida sharhlanadi va talqin qilinadi. biogenetik qonunni f.myuller va gekkellar kashf qilishgan, biogenetik qonuniyat fanning taraqqiyoti nazariyani tashkil qilganda hamda antidarvinchilarga qarshi kurashda muayyan darajada tarixiy rolь o’ynagan. biroq fanning individual va tarixiy taraqqiyoti munosabatlarini tushuntirishda qo’pol xatoliklarga yo’l qo’yilgan. jumladan, biologik qonunga ko’ra shaxs psixologiyasining individual taraqqiyoti (ontogenez) butun insoniyatni tarixiy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs ijtimoiylashuvi"

7-ma`ruza: shaxs ijtimoiylashuvi reja: 1. shaxs haqida tushuncha. 2. shaxs nazariyalari 3. shaxsning o`z-o`ziga baho berishi 4. ijtimoiylashuv jarayonida ijtimoiy rollar va ijtimoiy pozitsiya. ijtimoiy ustanovkalar tayanch so`z va iboralar: shaxs, individ, individuallik, himoyalanish mexanizmi, shaxs tuzilishi, shaxs nazariyasi: g.ayzenk, z.freyd, k.rodjers, a maslou, o`zini o`zi baholash, nazorat qilish, boshqarish, metod: kuzatish, proyektiv texnikalar, so`rovnomalar va amaliy testlar. 1. shaxs haqida tushuncha shaxs tushunchasi keng va ko’p qirrali. mehnat qila olish ko’nikmasining mavjudligi, insonlar bilan birgalikda faoliyat munosabatni amalga oshirayotgan kishi asta – sekin shaxsga aylanib boradi. bevosita moddiy dunyoni, jamiyatni va xususan o’zini o’rganish va faol tarzda qayta o’...

This file contains 16 pages in DOCX format (251.8 KB). To download "shaxs ijtimoiylashuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs ijtimoiylashuvi DOCX 16 pages Free download Telegram