davriy sistema va davriy qonun

DOCX 4 pages 25.8 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.8 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

davriy sistema va davriy qonun. xviii-asr ohirlarida fanda 25 ta element malum bo’lgan,xix-asrning 1-choraklarida yana 19 ta element kashf qilindi.elementlarning kashf qilinishi bilan ularning atom massalari fizik kimyoviy hossalari ham o’rganib borildi.d.i.mendeleyevdan oldin bir nechta olimlar o’z davriy jadvalini tuzgan. 1789-yil a.lavuaze kimyoviy elementlarning birirnchi klasifikatsiyasini yaratdi.u barcha oddiy moddalarni 4 ta guruh (metallar,metalmaslar,kislota radikallari va oksidlar)ga ajratdi. 1812-yilda berselius barcha elementlarni metallar va metalmaslarga ajratdi va 1814-yilda 46 ta elementning atom massalari ortib borish tartibida davriy jadval tuzdi. 1817-1829-yillarda debereyner uchta-uchta elementdan iborat elementlar guruhlarini tuzdi va ularni triadalar deb atasshni taklif etdi.u elementlarni atom massalari ortib borish tartibida joylashtirib triadalar nazariyasini taklif etdi. m; li;na;k be;mg;ca xar qaysi triadada o’rtadagi element atom massasi ikki chetdagi elementlarning atom massalar yig’indisini yarmiga teng.o’sha vaqtda bor yo’g’i 7 ta triada tuzishga muaffaq bo’lgan. 1862-1863-yillarda de shankurtua kimyoviy elementlarning silindr shakldagi jadvalni yaratdi. 1863-yil j.nyulends elementlarni ekvivalentlarga asoslanib davriy jadvalni tuzdi va …

2 / 4

g shakl va xossalari elementlarning atom massalari ortib borishiga davriy ravishda bog’liq. mendeleyev davriy sistemani tuzgan vaqtda fanda 63 ta element malum bo’lgan va 29 ta elementga bo’sh joy qoldirgan. mendeleyev elementlar nassalarini uning atom analoglariga asoslanib aniqladi.berilgan elementni davriy sistemada o’rab turgan elementlarni atom analoglari deb atagan. m; mg elementini atom massasini uning atom analoglarining atom massalarini o’rtacha qiymatini oladi. ar (mg) = = 24,76 mendeleyev elementlarni atom massalarini ortib borish tartibida joylashtiryatib bir qancha qiyinchiliklarga duch kelgan. m;ar massasi 40 k ni massasi 39 lekin k ar dan keyin joylashtirilgan.buni sababaini tushuntirib bera olmagan.lekin o’z qonuniga ishonmay co ni ni dan,tl ni j2 dan,ar ni k dan ildinga joylashtirgan.mendeleyev o’sha vaqtda 11 ta element (fransiy,radiy aktiniy,skandiy,galliy,germaniy,protaktiniy,poloniy texnetsiy,reniy,astat) ning kashf qilinishi kerakligini oldindan bashorat qilgan. mendeleyev hayotligidayoq 3 tasi skandiy(ekabor),galliy(ekaalyuminiy va germaniy(ekasilitsiy) kashf qilindi. eslatma; eka degani bitta yoki birinchi analog degani. galliyni 1875-yilda lekok de buabodran,skandiyni 1879-yilda nilson,germaniyni …

3 / 4

emada 7 ta (gorizontal bo’yicha) davr (rim raqamlar bilan belgilangan)ulardan i,ii,iii – davrlar kichik davr,iv,v,vi – davrlar katta davr,vii - davr tugallanmagan davr deyiladi. katta davr - asosiy va yonaki guruh elementlarni o’z ichiga olgan davr. kichik davr – asosiy guruh elementlarni o’z ichiga olgan davr. i-davrda 2 ta element,ii va iii davrda 8 tadan,iv va v – davrda 18 tadan,vi-davrda 32 ta,vii-davr 9tugallanmagan davr)daa 19 ta element bor,bu davrni tugallanishi uchun yana 13 ta ekement yetishmaydi. ii va iii-davr elementlarni mendeleyev tipik eleementlar deb atadi. davriy sistemada 10 ta qator bor.har qaysi kichik davr bitta qatordan,har qaysi katta davr ikkita qatordan juft (yuqorigi) va toq (pastki) tashkil topgan. katta davr elementlarning ikkita qatorga joylashishiga asosiy sabab – ularni oksidlanish darajasidir.oksidlanish darajasi davrda ikki marta o’zgaradi. k dan mn gacha +1 dan +7 gacha o’zgaradi,keyin triada fe,co,ni keladi.keyin cu dan br gacha yana +1 dan +7 gacha o’zgaradi. vi – …

4 / 4

lum) valentligi guruh raqamiga teng. iva-2 va 4,va-1,3 va 5,via-2,4 va 6,viia-1,3,5 va 7,viiia-2,4,6 va 8 valentli bo’ladi. bundan tashqari n – guruh tartib raqamidan past eng yuqori valentligi 4 ga teng bo’ladi. o2- barcha birikmalarda 2 valentli bo’ladi. f2- har doim bir valentli bo’ladi. geliy,neon,argondan tashqari barcha elementlar kislorod bilan kislorodli birikmalar hosil qiladi.ular umumiy formula bilan ifodalanadi.r2o, ro, r2o3, ro2, r2o5, ro3, r2o7 va ro4 bunda r-gruppa elementi.yuqori oksidlarning formulalari gruppaning barcha elementlarga taluqlidir. iv-gruppadan boshlab bosh gruhchalarning elementlari vodorod bilan uchuvchan birikmalar hosil qiladi.ularning umumiy formulalari; 4 – guruh rh4 6-guruh rh2 5- guruh rh3 7-guruh rh tartibda bo’ladi. davriy sistemaning hozirgi zamon tarifi – kimyoviy elementlarning hossalari,shuningdek elementlar birikmalarning shakl va hossalari yadro zaryadning (tartib raqamning) ortib borishiga davriy ravishda bog’liq. davriy sistemadagi elementlarning xossalari. davrda o’ngdan chapga (atom massa va yadro zaryad kamayishi bilan),guruhda yuqoridan pastga qarab (atom massa va yadro zaryad ortishi bilan) – …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davriy sistema va davriy qonun"

davriy sistema va davriy qonun. xviii-asr ohirlarida fanda 25 ta element malum bo’lgan,xix-asrning 1-choraklarida yana 19 ta element kashf qilindi.elementlarning kashf qilinishi bilan ularning atom massalari fizik kimyoviy hossalari ham o’rganib borildi.d.i.mendeleyevdan oldin bir nechta olimlar o’z davriy jadvalini tuzgan. 1789-yil a.lavuaze kimyoviy elementlarning birirnchi klasifikatsiyasini yaratdi.u barcha oddiy moddalarni 4 ta guruh (metallar,metalmaslar,kislota radikallari va oksidlar)ga ajratdi. 1812-yilda berselius barcha elementlarni metallar va metalmaslarga ajratdi va 1814-yilda 46 ta elementning atom massalari ortib borish tartibida davriy jadval tuzdi. 1817-1829-yillarda debereyner uchta-uchta elementdan iborat elementlar guruhlarini tuzdi va ularni triadalar deb atasshni tak...

This file contains 4 pages in DOCX format (25.8 KB). To download "davriy sistema va davriy qonun", click the Telegram button on the left.

Tags: davriy sistema va davriy qonun DOCX 4 pages Free download Telegram