atom tuzilishi va davriy sistema

PPTX 16 pages 607.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 607.5 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

atom tuzilishi va davriy sistema atom tuzilishi va davriy sistema lektor: dr. feruza suyunova 1 atomning tarkibi butun atomlar, markazida bir yadro va uni o’rab olgan bir yoki undan ortiq orbital elektronlaridan tashkil topgan. yadroda doimo protonlar bordir, vodoroddan oğir bölgan atomlarda neytron ham mavjud. proton va neytronlar birgalikta atom og’irligining eng asosiy qismini tashkil qiladi. bir atomda proton va neytronlarning soni to’plamiga ga atom og’irligi (a) deyiladi. bir atomda yadrodagi musbat zaryad miqdori (proton soni), orbital elektronlari soniga tengdir va bu son elementning atom nomeri (z) deb nomlanadi. 2 klassik kvantum teoriyasining muhim kashfiyotlari modda bilan nurning tasirlashishini o’rganadigan bilim sohasiga spektroskopiya deyiladi. bir elektromagnetik to’lqin kengligi (a) va to’lqin uzunligi (λ) bilan tariflanadi. kenglik bir to’lqinda maksimumning balandligi yoki minimumning chuqurligidir. nurlanishning kuchi esa kenglikning kvadrati (a2) bilan to’g’ri proportsiyalidir. to’lqin uzunligi, ketma ket kelgan ikki to’lqin ustidagi o’xshash ikki nuqta (ikki maksimum yoki ikki minimum nuqta kabi) …

2 / 16

oymaydi, shuning uchun tezligi pasaymaydi. 2. malum bir orbitada harakatlanayotgan elektron yadroga yaqinroq boshqa orbitaga o’tsa energiya yoyadi (emissiyon), yadrodan uzoqlashib bir orbitadan boshqasiga o’tsa energiya yutadi (absorblaydi). 3. orbitadagi bir elektron bilan yadro orasidagi elektrostatik tortish kuchi bilan, elektronga tezligi tufayli tasir qilayotgan markazdan qochish kuchi birbiriga teng bo’lishi shart. 4 elektronning zarracha - to’lqin xarakteri 1924-yilda, de broglie, bu ikki xususiyatni elektronning va boshqa xarakatli jismlarning ham nomoyon qilishini, elektronning bazan zarracha, bazan to’lqin xususiyatini ahamiyatga olish kerakligini aytdi va energiya bilan bog’liq e = hν = hc/λ va e = mc2 werner heisenberg, ‘elektronning joyi qanchalik aniq belgilansa, tezligi shuncha noaniq yoki tezligini belgilashdagi aniqlik ortgan sari joyining nomalumligi ortadi, ikki nomalumlikning ko’paytmasi h/4π’ga teng yoki undan ham kattaroq’ deb o’zismi bilan atalgan prinsipni ifodalaydi (1925y). ∆x, elektronning joyini aniqlashdagi nomalumlik, ∆p yoki ∆(mv) bilan beriladi. 5 kvant modeli va schrödinger to’lqin tenglamasi 1926-yilda, erwing schrödinger, nomalumlik …

3 / 16

in funksiyasi orbital deb nomlanadi. orbitallar, bohr atom modelidagi orbitalarni eslatadi. vodorod atomida, bir elektron normalda eng past energiya saviyasida (e1) bo’ladi. bu energiya saviyasi barqaror holat (statsiyonar) sifatida bilinadi. orbital, elektronning mavjud bo’lish ehtimoli eng yuksak bo’lgan fazoviy hajimdir. 6 to’lqin tenglamasining bu uchta qiymatini quyidagicha yozish mumkin: ѱx = f (r) ∙ f (x) ѱy = f (r) ∙ f (y) ѱz = f (r) ∙ f (z) to’lqin tenglamasining uchinchi guruh yechimida ѱ yadrodan uzoqlikka (r), va fazoda yo’nalishga boğliqdir. bunga binoan, ѱ = f (r) ∙ f (x) ∙ f (y) yozish mumkin. 7 bu guruh orbitallar d orbitallaridir va l = 2’dir. ml = −2, −1, 0, +1,+2 ‘ga teng keladigan energiyasi bir xil beshta yechimi mumkindir. shunday qilib, n = 3, 4, 5, ... qiymatlarining har biriga teng keladigan energiyasi bir xil beshta d orbitali mavjuddir. l = 3 bo’lgandagi yechimlar f orbitallarini hosil …

4 / 16

5 / 16

atom tuzilishi va davriy sistema - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom tuzilishi va davriy sistema"

atom tuzilishi va davriy sistema atom tuzilishi va davriy sistema lektor: dr. feruza suyunova 1 atomning tarkibi butun atomlar, markazida bir yadro va uni o’rab olgan bir yoki undan ortiq orbital elektronlaridan tashkil topgan. yadroda doimo protonlar bordir, vodoroddan oğir bölgan atomlarda neytron ham mavjud. proton va neytronlar birgalikta atom og’irligining eng asosiy qismini tashkil qiladi. bir atomda proton va neytronlarning soni to’plamiga ga atom og’irligi (a) deyiladi. bir atomda yadrodagi musbat zaryad miqdori (proton soni), orbital elektronlari soniga tengdir va bu son elementning atom nomeri (z) deb nomlanadi. 2 klassik kvantum teoriyasining muhim kashfiyotlari modda bilan nurning tasirlashishini o’rganadigan bilim sohasiga spektroskopiya deyiladi. bir elektromagnetik to’lqin k...

This file contains 16 pages in PPTX format (607.5 KB). To download "atom tuzilishi va davriy sistema", click the Telegram button on the left.

Tags: atom tuzilishi va davriy sistema PPTX 16 pages Free download Telegram