pul muomalasi statistikasi

DOCX 7 pages 63.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

26-ma’ruza pul muomalasi va kredit statistikasi reja: 26.1. pul muomalasi statistikasi · 26.2. pul muomalasi statistikasining asosiy vazifasi 26.3. pul muomalasi statistikasi ko’rsatkichlar tizimi. tayanch so’z va iboralar: moliya bozori, pul kredit tizimi, oddiy foizlar, murakkab foizlar, pul agregetlari. 26.1. pul muomalasi statistikasi umumiy ta’rifga binoan pul maxsus tovar bo’lib, u hamma tovarlar uchun umumiy ekvivalent rolini bajaradi. hamma tovarlar singari pul ham qiymatga va iste’mol qiymatiga egadir. pul muomala vositasi, jamg’arma vositasi va qiymat o’lchovi funktsiyalarini bajaradi. bu uch funktsiyani hamma olimlar va amaliyotchilar tan olishadi. lekin iqtisodiy adabiyotdan bizga malumki, pul yana ikki (to’lov va jahon puli) funktsiyasini bajaradi deb ko’pchilik ta’kidlashadi. bu muammoni tahlil qilish bizning vazifamiz emas. 26.2. pul muomalasi statistikasining asosiy vazifasi pul muomalasi statistikasi pul munosabatlarini faqatgina o’rganish, o’zgartirish quroli, hamda ularni miqdoriy o’lchash va kompleks tahlil qilish metodlari yig’indisi bo’lib qolmasdan, balki u pul muomalasi jarayonini tashkil qilishni rivojlantirish va bu jarayonni boshqarishni …

2 / 7

nlaydigan, bu jarayon qonuniyatlarini o’rganadigan statistik metodlarini ishlab chiqish, asoslash va samarali qo’llash; · pul muomalasini darajasini, dinamikasini, va tarkibini xarakterlovchi ko’rsatkichlarini hisoblash, tahlil qilish va bashoratlash; · pul muomalasidagi umumiy qonuniyatlarni va o’ziga xos evolyutsion xususiyatlarini aniqlash, pul muomalasi ko’rsatkichlarini o’zgarishini mamlakatni umumiy iqtisodiy rivojlanishi ko’rsatkichlarini o’zgarish sur’atlari va proportsiyalariga ta’sirini o’rganish (odatda bu ishni teskarisi ham bajariladi, ya’ni umumiy iqtisodiy ko’rsatkichlarni o’zgarishini pul muomalasi ko’rsatkichlariga ta’siri o’rganiladi). yuqorida keltirilgan umumiy vazifalar bilan bir qatorda pul muomalasi statistikasi bir qancha xususiy vazifalarni ham echadi. ularga quyidagilarni kiritish mumkin: - alohida olingan ko’rsatkichlarni va pul muomalasini agregatlari bo’yicha mavjud o’zgarish tendentsiyalarini aniqlash va o’rganish. masalan, pul, kassa va valyuta oboroti ko’rsatkichlari bo’yicha; - baho, valyutalar kursi, stavkalar uchyoti, qimmatli qog’ozlar kotirovkasi va boshqa ko’rsatkichlarni statistik monitoringi; - pul massasasiga bo’lgan talab, emissiya, pul birliklari tuzilishi, pulni yaroqsizlik darajasi va ularni oborotdan qaytarib olish, alohida olingan pul birliklarini aylanish yoki xalq …

3 / 7

massasi (m) alohida agregatlardan tashkil topadi. pul agregati deganda, to’lov vositalarini likvidlilik darajasi bo’yicha maxsus klassifikatsiyasi yoki jamg’arila borilayotgan va xarid qobiliyatini saqlovchi barcha pul vositalari tushuniladi. umumiy ko’rinishda pul massasi quydagi parametrdan tashkil topadi: mo-bu agregat oborotdagi barcha (aholini qo’lidagi, korxona va tashkilotlarni kassadagi) naqd pulni o’z ichiga oladi. m1-agregatga barcha naqd (m0) pul va foiz to’plamaydigan depozitlari qoldig’i summasi kiradi. m2-bu agregat o’z ichiga m1 agregatini va muddatli depozitlarini oladi. muddatli depozitlar aholini muddatli (3 yilgacha) schetlaridagi qo’yilmalarni va aholi hamda korxonalarni tijorat banklarida ochilgan schetlaridagi qoldiq mablag’laridan tashkil topadi. m3 – bu agregatni aniqlash uchun m2 agregati massasi ustiga maqsadli zayomlar, sug’urta polislari sertifikatlar, banklar zaxirasi, uch yildan ko’p muddatga qo’yilgan aholi pullari, byudjet, kasabasoyuz, ijtimoiy va boshqa tashkilotlarni schetdagi mablag’lari qo’shiladi. m4 – bu agregat m3 agregatiga aktsiya, obligatsiya va veksellar qiymatini qo’shish bilan aniqlanadi. m5 – oxirgi agregat o’z ichiga m4 agregatdagi mablag’lar va aholi, …

4 / 7

asida «pul asosi yoki bazasi» ko’rsatkichi keng qo’llaniladi. bu ko’rsatkichni (h) hisoblash uchun naqd pul, banklar kassasidagi qoldiq pul mablag’lari, tijorat banklarining markaziy bankdagi majburiy zaxiralari va ularni markaziy bankning korschetidagi mablag’lari summalari qo’shib chiqiladi. bu hisoblangan ko’rsatkich, pul multiplikatori koeffitsientini hisoblash uchun asos bo’ladi. pul multiplikatori bank zaxiralarini muomalada ortishi (ko’payishi) natijasida pul massasini ortishini xarakterlaydi va quyidagi formula bilan hisoblaniladi (bu ko’rsatkichni hisoblashning boshqacha usullari ham mavjud. ularga keyinroq to’xtalamiz): pm=, bu erda: pm-pul multipilikatori; s-naqd pul; d-depozitlar; r-tijorat banklarini majburiy zaxiralari. pul muomalasini to’g’ri tashkil qilish va uni samarali boshqarish uchun aholi qo’lida talabdan ortiqcha pul bo’lmasligini (u nimalarga olib keladi, hammaga ma’lum) ta’minlash uchun zarur bo’lgan pul miqdori (hajmi) hisoblaniladi. bu muammoni bir qancha metodlar yordamida echish mumkin. zarur bo’lgan pul hajmini (p) tovar oboroti hajmini pul birligini aylanish tezligiga nisbati bilan aniqlash mumkin, ya’ni quydagi formula bilan: p= bu erda: q-sotiladigan tovarlar massasi; p-tovarlarni o’rtacha …

5 / 7

boroti summasi; - kreditga berilgan tovarlar oboroti; pn- naqd pul bilan to’lanadigan, muddati kelgan majburiy pul to’lovlari summasi; zt-zayomlar uchun to’lovlar summasi; yut-turli yutuqlar uchun to’lovlar summasi; q-xo’jaliklar, tashkilotlar va aholi qo’lidagi naqd pul zaxiralari summasi; v-belgilangan davrda pul birligining aylanish tezligi. zarur bo’lgan pul massasi sonini bashoratlash metodlari yordamida ham amalga oshirish mumkin. prognozlar pulga bo’lgan talabga va taklif qilinadigan pul bo’yicha tuziladi. buni o’zi esa pul muomalasini rivojlanishini barqarorligidan dalolat beradi. taklif qilinadigan pul bo’yicha prognozlash asosida pul bazasi ko’rsatkichi yotadi. bu ko’rsatkich aniq bo’lsa muomaladagi pul massasini quyidagi formula bilan aniqlash mumkin. m1= pm n, bu erdan pm=, bu erda: s - muomaladagi pul normasi (muomaladagi pulni depozitlarga nisbati); nv - talab qilinganda beriladigan qo’yilmalar normasi; ng –talab qilinganda qaytariladigan depozitlar; nu- ortiqcha zaxiralar; v-muddatli qo’yilmalarini talab qilinganda beriladigan depozitlarga nisbati. m2 parametri uchun pul multipilikatorini hisoblashda muddatli qo’yilmalar va talab qilinganda beriladigan qo’yilmalar nisbati olinishi kerak. …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul muomalasi statistikasi"

26-ma’ruza pul muomalasi va kredit statistikasi reja: 26.1. pul muomalasi statistikasi · 26.2. pul muomalasi statistikasining asosiy vazifasi 26.3. pul muomalasi statistikasi ko’rsatkichlar tizimi. tayanch so’z va iboralar: moliya bozori, pul kredit tizimi, oddiy foizlar, murakkab foizlar, pul agregetlari. 26.1. pul muomalasi statistikasi umumiy ta’rifga binoan pul maxsus tovar bo’lib, u hamma tovarlar uchun umumiy ekvivalent rolini bajaradi. hamma tovarlar singari pul ham qiymatga va iste’mol qiymatiga egadir. pul muomala vositasi, jamg’arma vositasi va qiymat o’lchovi funktsiyalarini bajaradi. bu uch funktsiyani hamma olimlar va amaliyotchilar tan olishadi. lekin iqtisodiy adabiyotdan bizga malumki, pul yana ikki (to’lov va jahon puli) funktsiyasini bajaradi deb ko’pchilik ta’kidlashadi....

This file contains 7 pages in DOCX format (63.0 KB). To download "pul muomalasi statistikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: pul muomalasi statistikasi DOCX 7 pages Free download Telegram