islom dinining aqidaviy yoʻnalishlari va maktablari

DOCX 11 pages 40.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

7-mavzu. islom dinining aqidaviy yoʻnalishlari va maktablari reja: 1. kalom ilmining shakllanishi. ilk aqidaviy adabiyotlarning islom dinining qabul qilinishidagi oʻrni. 2. alloh sifatlari haqidagi gʻoyalar. islomda iymon, taqdir, rizq tushunchlarining talqini. 3. noan’anaviy e’tiqodlar: xorijiya, mu’taziliya, qarmatiya harakatlari. 4. islom oqimlari va yoʻnalishlarining paydo boʻlishi sabablari, e’tiqodidagi boʻlinishlarning sabablari va oqibatlari. sunniylik va shialik yoʻnalishlarining farqlari. aqida hamda kalom ilmlari va ularni o'rganuvchi manbalar. aqida (arab tilida "aqd" - bir narsani ikkinchisiga mahkam bog'lash, bir-biriga bog`lash ma'nosini anglatadi. istilohda esa aqoid ilmining mashhur nomlaridan biri.) – balog'atga yetgan kishi e'tiqod qilishi, imon keltirishi, islom dinining zaruratlari shaklida tasdiq qilishi, qalbiga mahkam bog'lab olib undan ajralishi mumkin bo'lmagan shar'iy e'tiqodiy hukmlar. insonning ikki dunyodagi saodati aynan aqidasiga bog'liq. agar aqidasi pok bo'lsa, yo'li to'g'ri bo'ladi, qilgan barcha amallari qabul bo'ladi va bandalik bilan sodir etgan ba'zi gunohlari afv etiladi. agar aqidasi sof bo'lmasa, buzuq bo'lsa, yo'li noto'g'ri bo'ladi, qilgan amallari behuda …

2 / 11

ing yagonaligiga) ishonish; 2 – nubuvvat (payg'ambarga) ishonish; 3 – adl (ilohiy taqdirning adolatligiga) ishonish; 4 – imomat (imomlar hokimiyatini tanish) ishonish; 5 – maod (oxiratga) ishonish; ash'ariylar – kalomning asosiy yo'nalishlaridan biri – ash'ariy maktabi tarafdorlari. boqiloniy (1013 y. v.e.), ibn furq (1015 y. v.e.), abu ishoq isfaro'iniy (1027 y. v.e.), abdul qohir bog'dodiy (1037 y. v.e.), juvayniy (1085 y. v.e.), shahristoniy (1153 y. v.e.), faxriddin roziy (1209 y. v.e.) taniqli vakillaridir. ash'ariy – abul hasan ali ibn ismoil (873-935) mashhur ilohiyotchi, kalomning ash'ariylar maktabi asoschisi. basrada tug'ilgan. ash'ariy mu'taziliylarga qarshi diniy-falsafiy tizimni asoslash uchun qur'on va hadislarga qo'shimcha qilib falsafa va mantiq ilmidan kengroq foydalangan. ash'ariy 100 ga yaqin asar yozgan bo'lib, ulardan eng mashhuri "maqolat al-islomiyin" ("musulmonlar ta'limoti")dir ash'ariylarning dunyoqarashida aql diniy an'ana – naqldan ustun qo'yiladi. ash'ariylar – moturidiylik tarafdorlaridan o'nlab aqidaviy masalalarda farq qiladilar. masalan, ash'ariylar alloh o'z bandalariga toqatlaridan tashqari og'ir ishlarni ham buyurishi …

3 / 11

- ishonch so'zidan) – biron g'oua yoki tamoyilni mutlaqlashtirib konkret ob'ektiv sharoitni hisobga olmagan holda ko'r-ko'gopa qo'llash buni ijtimoiy hayotning istagan sohasidan topish mumkin. keuіpdі davrlarda diniy aqidaparastlik faollashib ketdi. vagsһa dinlarda shak keltirmasdan, miһokama qilmasdan e'tiqod qilish lozim bo'lgan fikrlar – aqidalarni mutlaqlashtirib ularni saqlab qolishga, tiklashga urinishlar kuchaydi. kalom – (arabcha – ravon nutq, so`z, gap, jumla ma'nolarini bildiradi) islom ilohiyot ilmi. mu'taziliylar paydo bo`lgandan keyin “aqida” ilmining nomi "kalom" deb atala boshlangan. 8 asrda arab xalifaligida paydo bo'lgan. kalom islom diniy ta'limotini asoslashga harakat qiladi. kalom tarafdorlari mutakallimlar deyiladi. kalom turli diniy-siyosiy guruhlar (xorijiylar, qadariylar, jabariylar, murji'iylar va hak.) paydo bo'lishi bilan bog'liq bahslar jarayonida vujudga keldi va taraqqiy qildi. ulamolar ilmi kalomning ta'rifida ham bir necha xil fikrlar aytganlar. eng qadimgi ta'rif abu nasr farobiyga tegishli bo'lib, u, "kalom sinoati ila millatning asoschisi aytgan chegaralangan gap va ishlarga nusrat berilur va unga xilof qilgan barcha so'zlarni …

4 / 11

ish; · mulk va sultondagi shirk keltirish; · xalq-yaratishdagi shirk keltirish; · itoatda shirk keltirish. kufr (arabcha – to'smoq, inkor etmoq) – imonsizlik, islomni tan olmaslik yoki uning amallarini bajarmaslik. kufrga quyidagi jiddiy gunohlar va jinoyatlar kiradi: · shirk keltirish; · namozdan voz kechish; · sehrgarlik; · zinokorlik; · o'z joniga qasd qilish; · ichkilikbozlik; · qimorbozlik. 7 asrning 2-yarmida xorijiylar ularga qo'shilmagan har bir musulmonni kofir, ya'ni dinga ishonmovchi, uni rad etuvchi deb hisoblashgan. 7-8 asr boshlarida murji'iylar tarkibidan "mo'tadil" oqim ajrab chiqib, ularning fikricha kufr sodir etgan kishi kofir bo'lmaydi va u musulmonlar safidan o'chirilmaydi, uning qilmishi haqida faqat qiyomat kuni allohgina hukm chiqara oladi deyiladi. islomdagi oqimlar xavorijlar. usmon ibn affon (644-656) davriga kelib islom jamoasi ( umma) ichida fitnalar paydo bo'ldi. usmonga uyushtirilgan suiqasd (656 y.) ham ana shu siyosiy kurashlarning natijasi edi. xalifa o'ldirilgach, uning o'rniga o'z tarafdorlari tomonidan ali ibn abi tolib (656-661) saylandi. …

5 / 11

ayya urug'idan edilar) va uning qasosini olishga loyiq ekanligini ro'kach qildi. talha va az-zubayr "al-jamal" (" tuya") jangida halok bo'ldilar. shundan so'ng ali o'rniga xalifalikka da'vogarlardan birgina mu'oviya ibn abi sufyon (660-680) qoldi. 657 yili suriyada mu'oviya va ali o'rtasida bo'lib o'tgan siffin jangi ali tarafdorlarining ikki guruhga ajralib chiqishiga sabab bo'ldi. bu jangda ali ibn abi tolib qarshi tomon (umaviylar, 660-749) bilan o'zaro bitim tuzib, urushni to'xtatishga rozi bo'ldi. alining tutgan bunday murosasozlik siyosatidan uning qo'shini orasidagi bir guruh kishilar norozi bo'lib ajralib chiqdilar. aliga itoat etishdan bosh tortganlar "xavorij" deb, mu'oviyaga qo'shilmay ali atrofiga to'planganlar, keyinchalik, "shia" deb nomlana boshlandi. bu guruhlar islomdagi ikki katta oqimga asos soldilar. o'z navbatida har bir toifaning o'ziga xos diniy-siyosiy nuqtai nazarlari, ta'limot va amaliyotlari shakllana boshladi. ali bilan mu'oviya o'rtasidagi tuzilgan bitimdan kufa yaqinida turgan 12 ming kishidan iborat qo'shinning bir qismi norozi bo'ldi. ular "hukm chiqarish faqat allohning qo'lidadir", degan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dinining aqidaviy yoʻnalishlari va maktablari"

7-mavzu. islom dinining aqidaviy yoʻnalishlari va maktablari reja: 1. kalom ilmining shakllanishi. ilk aqidaviy adabiyotlarning islom dinining qabul qilinishidagi oʻrni. 2. alloh sifatlari haqidagi gʻoyalar. islomda iymon, taqdir, rizq tushunchlarining talqini. 3. noan’anaviy e’tiqodlar: xorijiya, mu’taziliya, qarmatiya harakatlari. 4. islom oqimlari va yoʻnalishlarining paydo boʻlishi sabablari, e’tiqodidagi boʻlinishlarning sabablari va oqibatlari. sunniylik va shialik yoʻnalishlarining farqlari. aqida hamda kalom ilmlari va ularni o'rganuvchi manbalar. aqida (arab tilida "aqd" - bir narsani ikkinchisiga mahkam bog'lash, bir-biriga bog`lash ma'nosini anglatadi. istilohda esa aqoid ilmining mashhur nomlaridan biri.) – balog'atga yetgan kishi e'tiqod qilishi, imon keltirishi, islom dininin...

This file contains 11 pages in DOCX format (40.0 KB). To download "islom dinining aqidaviy yoʻnalishlari va maktablari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dinining aqidaviy yoʻnali… DOCX 11 pages Free download Telegram