bilish nazariyasi

DOCX 5 pages 54.8 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.8 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

5-mavzu: bilish nazariyasi 1. bilish, uning maqsad va vazifalari dunyoni bilib boʼladimi yoki yoʼqmi, agar bilib boʼlsa bu bizning ongimizda qanday aks etadi, degan masala hamisha falsafiy fikrni qiziqtirib kelgan. bilish nazariyasi, yoki gnoseologiya (yunoncha – bilish haqidagi taʼlimot) – falsafiy taʼlimotlarning ajralmas qismidir. gnoseologiya - subyektning bilish faoliyatining prinsiplari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalarini, shuningdek, shu prinsip va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini taʼminlaydigan talablar va mezonlarni oʼrganadi. bilish nazariyasi - bilish jarayonining oddiy, kundalik darajasini ham, bilishning umumiy ilmiy shakllari va metodlarini ham tadqiq qiladi. bilish jarayoni, bu – toʼlaligicha ratsional, faqat aqlga boʼysunuvchi, formal, quruq jarayon emas, chunki u tirik kishilar tomonidan amalga oshiriladi, shu sababli bilish emotsional elementlarni – iroda, niyat, istaklarni oʼz ichiga oladi. bilishning maqsadi va vazifasi - turli hodisalarni oʼrganish yoʼli bilan ularning chuqur, turgʼun, belgilovchi tomonlari va qirralarini, ularning mohiyatini ochib, xaqiqatni anglab olishdan iborat. аntik falsafadayoq sofistlar va sokrat dunyoqarashining …

2 / 5

r 1.subyektning bilish faoliyatining prinsiplari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalarini, shuningdek, shu prinsip va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini taʼminlaydigan talablar va mezonlarini o’rganadiga falsafaning asosiy sohalaridan birini aniqlang? a) ontologiya b) gnoseologiya c) etika d) praksialogiya izoh: bu yerda to’g’ri javob qoraytirilgan ko’rinishda berilgan 2. gnoseologiya atamasizga bverilgan to’gri ta’rifni aniqlang? a) tafakkur qonunlari b) amaliyot haqida ta’limot c) borliq haqida ta’limot d) bilish haqidagi taʼlimot 3. bilishning maqsadi va vazifasi nimadan iborat ekanligini belgilang? a. turli hodisalarni oʼrganish yoʼli bilan ularning chuqur, turgʼun, belgilovchi tomonlari va qirralarini, ularning mohiyatini ochib, xaqiqatni anglab olishdan iborat b. borliqning asosida nima yotishi va uning xususiyatlarini ochib berishdan iborat c. tafakkur qonunlarining xususiyatlarini o’rganishdan iborat d. odat, xulq, va axloq kabi tushunchalarning mazmun mohiyatini o’rganishdan iborat 2. skeptitsizm, agnostitsizm dunyoni bilish mumkinmi? uning chegarasi bormi degan savol falsafada mavjud bo’lib, unga uchta yo’nalishda javob berish mumkin: optimizm – dunyoni bilish mumkin; …

3 / 5

iriga zid keladigan va bab-baravar rad etilishi mumkin boʼlgan qoidalarni asoslashlari sababli falsafa haqiqatni topa olmaydi. binobarin, dunyo haqida ishonchli bilimning boʼlishi mumkin emas. skeptitsizmning asoschilaridan biri pirron hissiy idrokni ishonchli deb hisoblagan (masalan, agar biron narsa subyektga achchiq yoki shirin tuyulsa, shu haqidagi fikr haqiqat boʼladi), yanglishuv esa, uningcha subyekt bevosita hodisadan mohiyatni, obyekt asosini bilishga oʼtmoqchi boʼlganda paydo boʼladi. uning fikricha, obyekt haqidagi har qanday daʼvoga uning mazmuniga zid boʼlgan daʼvoni qarama-qarshi qoʼyish mumkin. oʼrta asrlar davrida skeptitsizm gʼoyalari gʼarbda ham (per аbelyar), sharqda ham (al-gʼazzoliy) rivoj topdi. masalan, аl-gʼazzoliy bunday degan: «oxirigacha bilishga ojizlik ham bilishdir; kishilarga uni bilish yoʼlini faqat uni bilishga ojizlik orqali yaratib bergan zotga sharaflar boʼlsin». аgnostitsizm – bu shunday taʼlimotki, unga koʼra dunyo haqida haqiqiy, ishonchli bilimlarga erishib boʼlmaydi. аgnostitsizm bilishni faqat biluvchi aqlning faoliyati deb biladi. аgnostitsizm vakillari borliqning cheksizligi, nihoyasizligi va murakkabligi, inson sezgi a’zolari imkoniyatlarining cheklanganligiga asoslanib borliqni bilish …

4 / 5

mas. agnostitsizm skeptitsizm optimizm 2. antik skeptitsizm paydo boʼlgan davrni aniqlang? a) mil.avv. iv asrda b) v asrda c) mil.avv. i asrda d) iv asrda 3. agnostik dunyoqarash sohiblarini to’g’ri ko’rsating? d.yum, i.kant, g.gelmgols 3. bilish shаkllаri bilish shаkllаri - hissiy bilish, ratsional (yoki aqliy, mantiqiy) bilish, intuitiv bilish. hissiy bilish – sezgi, idrok va tasavvur kabi shakllardan iborat. ratsional bilish – tushuncha, hukm va xulosa chiqarish shakllariga ega. bilish shakllari ratsional bilish hissiy bilish sezgilar bu – shunday kanallarki, ularning vositasida odam qurshab turgan olam bilan bogʼlangan, olam haqida bevosita axborot olib turadi. sezgilar abstrakt tafakkur amalga oshishining asosi boʼlgan ozuqadir. intuitiv bilish sezgi - hissiy bilishning eng oddiy shakli, obyektivlik bilan subyektivlikning qorishmasidir, u manbai jihatidan obyektiv va u yoki bu sezgi aʼzolarining tuzilishiga bogʼlik holda shakli jihatidan subyektivdir. idrok – bu bir sezgi emas, u turli xil sezishlarning umumiy kombinatsiyasidir. biz idrok qilish orqali predmetning ayrim tomonlarini …

5 / 5

lari va ongi zoʼr berib ishlashini talab qilibgina qolmasdan, uning uzluksiz qizgʼin gʼayrishuuriy faoliyat koʼrsatishini ham taqozo etadi. insonning gʼayrishuuriy bilish faoliyati intuitiv bilish nomini oldi, intuitsiyaning oʼzi esa - bu bilish obyektining muayyan sharoitda boshqacha yoʼl bilan asoslab berish mumkin boʼlmagan xossalarini bevosita, gʼayrimantiqiy tarzda haqiqat deb bilishdir. intuitsiya sezgi va aql harakatiga qarshi turmaydi, balki bilishning hissiy va ratsional jihatlari bilan birgalikda chiqib ularni toʼldiradi. amaliy topshiriqlar 1. agar inson o’z sezgisi, idroki va tasavvuriga ko’ra, biror narsani bilsa, bu bilish qaysi shakliga kiradi? a) hissiy bilish b) ratsional bilish c) intuitiv bilish d) aqliy bilish 2. bilish shakllari ko’rsatilgan javobni aniqlang? a) hissiy bilish b) ratsional bilish c) intuitiv bilish d) barcha javoblar to’g’ri 3. bizga ma’lumki, inson ongi sezgilar vositasida hodisalar olamini aks ettiradi, sezgi bilan idrok etib boʼlmaydigan mohiyatni inson qaysi bilish shakli bilan anglaydi? a) ratsional bilish b) mantiqiy bilish c) aqliy bilish d) …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish nazariyasi"

5-mavzu: bilish nazariyasi 1. bilish, uning maqsad va vazifalari dunyoni bilib boʼladimi yoki yoʼqmi, agar bilib boʼlsa bu bizning ongimizda qanday aks etadi, degan masala hamisha falsafiy fikrni qiziqtirib kelgan. bilish nazariyasi, yoki gnoseologiya (yunoncha – bilish haqidagi taʼlimot) – falsafiy taʼlimotlarning ajralmas qismidir. gnoseologiya - subyektning bilish faoliyatining prinsiplari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalarini, shuningdek, shu prinsip va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini taʼminlaydigan talablar va mezonlarni oʼrganadi. bilish nazariyasi - bilish jarayonining oddiy, kundalik darajasini ham, bilishning umumiy ilmiy shakllari va metodlarini ham tadqiq qiladi. bilish jarayoni, bu – toʼlaligicha ratsional, faqat aqlga boʼysunuvchi, ...

This file contains 5 pages in DOCX format (54.8 KB). To download "bilish nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish nazariyasi DOCX 5 pages Free download Telegram