yorug‘likning difraksiya hodisasini o‘rganish

DOCX 5 sahifa 148,6 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 148,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

yorug‘likning difraksiya hodisasini o‘rganish sinov savollari 1. difraksiya hodisasini tushuntiring va difraksiya kuzatish shartini yozing. 2. gyuygens va gyuygens-frenel prinsiplarini tushuntiring. 3. bir tirqish orqali difraksion manzarani chizing va difraksion maksimum va minimumlarning hosil bo‘lishini tushuntiring. 4. difraksion panjara uchun maksimum va minimum shartlarini yozing. 1. difraksiya hodisasini tushuntiring va difraksiya kuzatish shartini yozing. yorug‘lik difraksiyasi deb ataladigan hodisada yorug‘lik nurlari shaffofmas to‘siqlar-dan egilib o‘tib, geometrik soya so-hasiga kirib boradi. masalan, nuqtaviy monoxromatik yorug‘lik manbai s dan tarqalayotgan yorug‘lik nurlarining yo‘liga shaffofmas jismdan yasalgan disk shaklidagi ab to‘siq joylashtirilgan bo‘lsin. (23.15-rasm).23.15-rasm geometrik optika qonunlariga asosan, ekranda ab to‘siqning soyasi – doira shaklidagi qorong‘u soha kuzatilishi lozim. tajribada, haqiqatdan, shunday manzara kuzatiladi. lekin to‘siqdan ekrangacha bo‘lgan masofa to‘siq o‘lchamlaridan bir necha ming marta katta bo‘lgan holda ekranning to‘siq qarshisidagi sohasida qorong‘ulik emas, balki ketma-ket joylashgan yorug‘ va qorong‘u konsentrik halqachalar kuzatiladi. xuddi shunday manzara yorug‘lik juda kichik tirqishdan o‘tganda ham kuzatiladi. …

2 / 5

lqinlarning amplitudasi burchak ortgan sari kamayib boradi va holatda nolga teng. · ikkilamchi manbalar uchun superpozitsiya printsipi amal qiladi: to'lqin sirtining ba'zi qismlarining nurlanishi boshqalarning nurlanishiga ta'sir qilmaydi. frenel o‘zi takomillashtir-gan prinsipi (bu prinsipni gyuygens-frenel prinsipi deb atash odat bo‘lgan) yordamida yorug‘lik difraksiyasiga oid bir qator hodisalarni tushuntirdi. to‘lqin frontidagi nuqtalar, ya’ni ikkilamchi kogerent man-balar soni nihoyatda ko‘p bo‘l-gani s1 ,s2 ,s3 ,s4 va hokazo (23.16-rasm) uchun ikkilamchi to‘lqinlarning fazoning ixtiyoriy m nuqtasidagi interferensiyasini hisoblash umumiy holda ancha qiyin masala. ammo frenel tomonidan taklif etilgan to‘lqin frontini zonalarga ajratish usulidan foydalanish natijasida bu hisoblashni oddiygina amalga oshirish mumkin. 23.16-rasm 3. bir tirqish orqali difraksion manzarani chizing va difraksion maksimum va minimumlarning hosil bo‘lishini tushuntiring. parallel nurlar tushayotgan to‘siqda kengligi a=mn teng bo‘lgan tirqish mavjud. tirqishning orqasiga yiguvchi linzani, linzaning fokal tekisligiga esa ekranni joylashtiraylik. tekshirilayotgan holda to‘siqqa tushayotgan monoxromatik yassi yorug‘lik to‘lqinning fronti, tirqish tekisligi va ekran tekisligi o‘zaro paralleldir. …

3 / 5

xil kenglikdagi tasmacha-larga frenel zonalariga bo‘lamiz. yonma-yon joylashgan ikki tasmacha-ning mos nuqtalaridan tanlangan yo‘nalish bo‘yicha (ya’ni burchak ostida) b nuqtaga etib kelayotgan nurlarning yo‘llar farqi /2 ga teng bo‘ladi. tirqishga to‘g‘ri kelgan frenel zonalarini topish uchun nisbatni (23.38) aniqlash kerak, albatta. bundan a va o‘zgarmas bo‘lganda frenel zonalarining soni kuzatish burchagi ga bog‘liq, ya’ni kuzatish burchagi qanchalik katta bo‘lsa, tirqishda shunchalik ko‘proq frenel zonalari joylashadi, degan xulosaga kelamiz. kuzatish burchagi ning ba’zi qiymatlarida tirqishga mos keluvchi frenel zonalarining soni butun juft sonlarga teng bo‘ladi, ya’ni (k = 1,2,3,..) , (23.39) ning bu shartni qanoatlantiruvchi qiymatlariga mos keluvchi ekran nuqtalarida yorug‘lik intensivligining minimumlari kuzatiladi. aksincha, ning ba’zi qiymatlarida tirqishga mos keluvchi frenel zonalarining soni butun toq sonlarga teng bo‘lishi mumkin, ya’ni (k = 1,2,3,...) . (23.40) bu shartni qanoatlantiruvchi ning qiymatlariga mos keluvchi ekran nuqtalarida ikkilamchi to‘lqinlarning ta’siri faqat bitta frenel zonasining ta’siridek bo‘ladi. shuning uchun bu nuqtalarda yorug‘lik intensiv-ligining maksimumlari …

4 / 5

di. difraksion panjaraga (dp) yassi monoxromatik to‘lqin normal tushayotgan bo‘lsin (23.21-rasm). ikki qo‘shni tirqish chetidan bur-chak ostida tarqalayotgan nurlar optik yo‘llar farqini aniqlaylik: difraksion panjaradagi har bir alohida tirqish tufayli vujudga keladigan manzara oldingi mavzuda bayon etilgandek bo‘ladi. panjara tarkibidagi ikki yoki undan ortiq tirqishlar tufayli vujudga keladigan difrak-sion manzarani topish uchun esa faqat alohida tirqishdan chiqayotgan nurlarning ekranning muayyan nuqtasida o‘zaro interferensiyasinigina emas, balki ayni nuqtaga turli tirqishlardan kelayotgan nur-larning interferensiyasini ham hisobga olish kerak: 23.21-rasm a) kuzatish burchagining qiymati quyidagi shartni, ya’ni (k = 1,2,3,...) qanoatlantirsin. bu holda har bir alohida tirqishdan burchak ostida chiqayotgan nurlar ekranning b nuqtasida interferensiyalashishi natija-sida qorong‘ulik (yorug‘lik intensivligining minimumi) kuzatiladi. panjara tufayli vujudga keladigan difraksion manzaradagi bu minimum-lar asosiy minimumlar deb ataladi. b) kuzatish burchagining shunday qiymatlari mavjudki, natijada ikkala tirqishning mos nuqtalaridan kelayotgan nurlar bir xil fazada, ya’ni bu nurlarning yo‘llar farqi yarim to‘lqin uzunlikka juft karrali (k = 1,2,3,...) bo‘ladi. …

5 / 5

yorug‘likning difraksiya hodisasini o‘rganish - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yorug‘likning difraksiya hodisasini o‘rganish" haqida

yorug‘likning difraksiya hodisasini o‘rganish sinov savollari 1. difraksiya hodisasini tushuntiring va difraksiya kuzatish shartini yozing. 2. gyuygens va gyuygens-frenel prinsiplarini tushuntiring. 3. bir tirqish orqali difraksion manzarani chizing va difraksion maksimum va minimumlarning hosil bo‘lishini tushuntiring. 4. difraksion panjara uchun maksimum va minimum shartlarini yozing. 1. difraksiya hodisasini tushuntiring va difraksiya kuzatish shartini yozing. yorug‘lik difraksiyasi deb ataladigan hodisada yorug‘lik nurlari shaffofmas to‘siqlar-dan egilib o‘tib, geometrik soya so-hasiga kirib boradi. masalan, nuqtaviy monoxromatik yorug‘lik manbai s dan tarqalayotgan yorug‘lik nurlarining yo‘liga shaffofmas jismdan yasalgan disk shaklidagi ab to‘siq joylashtirilgan bo‘lsin. (23.15-rasm)...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (148,6 KB). "yorug‘likning difraksiya hodisasini o‘rganish"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yorug‘likning difraksiya hodisa… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram