o'zbekstan ha'm dunyo mamlakatlerinde bilimlendirish sistema va pedagogik fikrlar tarixi

DOCX 4 pages 21.3 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.3 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

4. тema. 1924-yildan hazirgi dawrge shekemgi o’zbekstan ha’m du’niya ma’mleketleri bilimlehdiriw sistemasi ha’m pedagogikaliq pikirlerdin’ rawajlanıwı joba 1. 1917-1924 jıllarda mektep ha’m bilimlendiriw 1. tu’rkstanda milliy ma’mleketlik shegaralaw o’tkerilgennen keyin xalıq ta’limi ha’m pedagogikalıq oy-pikirleri. 1. 1924-1945-jıllarda o’zbek pedagogkası jag’dayları. 1. bolshevikler ideologiyası ha’m kadrlar quramın tazalaw ma’seleleri. 1. o’zbekstanda 1917-1924 jıllarda mektep ha’m bilimlendiriw 1917-jılg’ı revolyutsiyadan keyin oraylıq aziyada xalıqları turmısında sotsiiallıq-siyasiy, ekonomikalıq, manawiy-ideologiyalıq xam xalıq bilimlendiriw tarawlarında keskin o’zgerisler boldı. turkstan ulkesinde milliy demokratiya wa’killeri, ataqlı bilimlendiriw ziyalıları jan’a usıldag’ı mekteplerdi ken tarmag’ın jaratıw, mektep-bilimlendiriw barısında tez reformalardı a’melge asırıw ju’zesinen bir qansha usınıslar ilgeri su’rildi. bul da’wirde milliy ziyalılılar xızmeti ken’ tus algan, solardan jadidshiler maxmudxoja bexbudiy, munavvar qarı, s.ayniy, fitrat, sholpan, a.kodriy, a.avloniy, xamza, g’. yunus, xurshid ha’m basqalar ziyalılar ma’deniyat, bilimlendiriw tarawlarında janku’yerlik etti ha’m jan’a usıl mekteplerinin’ ken tarmaqların jartıw boyınsha xızmet ko’restti. 1917- jılları fevral, oktyabr arasında turkistannın iri kalalarında tu’rik tillerin sabaq …

2 / 4

setinde 9 adamnan ibarat sholkemlestiriw komissiyasın du’zdi. onda munnavvar kori (rektor) baslıgı bolıp saylanadı. i̇sa toxtabaev birinshi orınbasarı bolıp saylanadı. «xalıq meditsinası» ashıldı. onda sotsiallıq-ekonomikalık, ta’biyiy matematika, tariyx-filologiya, awıl-xojalıg’ı ha’m texnika fakultetleri bolg’an. 1919-jılı tashkentte tu’rkistan arnawlı shıg’ıs institutı sho’lkemlestriledi. biraq 1920 –jılı turkistan davlat universiteti sho’lkemlestriledi ha’m 6 fakultet jumıs baslaydı. bolsheviklerdin’ karama-karsılıklarına qaramastan 1917-1924 –jılları ma’deniy-bilimlendiriw payda boldı, xalıq manawiyatı o’z ko’rnisin taptı. 2. tu’rkistanda milliy ma’mleketlik shegaralaw o’tkerilgennen keyin xalıq ta’limi ha’m pedagogkalık pikirler. 1924-jılı a’melge asırılg’an milliy shegeralanıw na’tiyjesinde territoriya kartası qaytadan du’zildi. sovet ha’kimyatı jıllarında kommunistlik partiya basshılıgında respublikada adalatsız milliy siyasat a’melge asırıldı. revolyutsiyanın’ da’slepki kunlerinen baslap ak mamlekette bir ta’repleme ma’deniy jen’islislerdin’ a’melge asırılıwına ayrıksha itibar qaratıldı. mekteplerde oqıw-ta’rbiya jumısları mazmunı du’zimnin’ maqsetine tiykarında o’zgerdi. din ha’m quranı ka’rimge ulıwma itibar berilmedi. tariyxta waqıyalar buzıp ko’rsetildi. a’debiyat sabag’ının’ ornına rus jazıwshılarının’ shıg’armaları menen tanıstırıw a’hmiyetli esaplandı. shoralar sisteması da’wirinde kommunistlik ko’z-karaslar tiykarındagı pedagogika …

3 / 4

miyetin joyttı. sebebi o’zbek pedagogkası ju’da’ sisatlastırılg’an edi. pedagogika alımları marks, engels, lenin shıgarmalarınan ko’shirmeler alıp tiykarg’ı ideyalar sol tiykarda alıp barılar edi. balalar ha’m o’spirimlerge bilim beriwdi tezlestiriw ha’m u’lkenler orasında sawatsızlıqtı tamalaw ha’reketi baslandı. 1930-jılı 14-avgustta sssr oraylasqan atkarıwshı komiteti ha’m xalıq komissiarları soveti ta’repinen karar abıl etildi. bul karar ulıwma baslang’ısh ta’limdi jariyalaw ha’msuatsızlıktı qısqartıwg’a ja’rdem berdi. balalar ha’m o’spirimlerge ulıma bilim beriwdi tezlestiriw ha’m 30-jıllardın’ aqırına kelip, ulıwma jetiklik ta’limin a’melge asırıw kirisildi. biraq bul boyınsha qa’teliklerge jol qoyıldı. sonnan mektepke ballardın’ bir bolegi oqıwg’a tartılmay qaldı. ma’ha’lliy millet balaları arasında oqıwdı taslap ketiw jag’dayları ko’beydi. ko’pishlik mekteplerde oqıtıwshılardın’ bilim da’rejesi jeterli bolmag’anlıg’ı sebepli oqıw da’rejesi talapqa juwap bermeytug’ın edi. mektepler sanı artıp baratırgan bolsa da, olardın’ oqıw-materiallıq bazası nashar awhalda qalg’an edi. 4. bolshevikler ideologiyası negizinde klasslıq gu’res ideyası u’stinlik etti. bilimlendiriw tarawın (klasslıq dushpanlar)dan tazalaw maqsetinde ha’tte arnawlı qararlar kabıl etildi. mıs: vkp(b) mk …

4 / 4

jıl 7-avgust qararına tiykarlanıp arab a’lipbesinin’ ornına latın a’lipbesi kabıl etildi. eger jazıwdın’ latınlastırlıwı dinge karsı belgilerdin’ biri edi. bul «reforma» aqıbetinde shıg’ıs xalıqları tariyx ha’m ma’deniyatı o’zinde berilestirgen mınlap arab jazıwındag’ı qımmbat baxa dereklerden o’zbek xalqın ayırdı. sol da’wirde tanıklı tilshi alım g’.o. yunusov ha’m aldın’g’ı pedagoglar bul «reformanı» ma’deniy bilimsizlik dep baxaladı. 1940-jıllar may ayında o’zbekistanda «o’zbek jazıwın latınlastırıw alfavitinen rus grafikası tiykarındag’ı jan’a o’zbek alfavtitine ko’shiriw haqqında» g’ı qararı qabıl etildi. bul boyınsha siyasatlar sebepli o’zbek xalqı o’z tariyxı, milliy u’rip-a’detleri, da’stu’rleri ha’m ulıwmainsanıylıq qa’diryatları biliw, u’yreniw imkaniyatlarınan ayrıldı. millet tag’diri, bilimlendiriw rawajlanıwı ushın janın pida’ etken, erkin, hu’r pikir allama ha’m marifatparwarlar –fitrat, munavvar kori, o.kosimov, elbek, sholpan, a.kodriy repressiya kurbanları boldı. usman nasır, botu ha’m t.b. su’rgin etildi.

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekstan ha'm dunyo mamlakatlerinde bilimlendirish sistema va pedagogik fikrlar tarixi"

4. тema. 1924-yildan hazirgi dawrge shekemgi o’zbekstan ha’m du’niya ma’mleketleri bilimlehdiriw sistemasi ha’m pedagogikaliq pikirlerdin’ rawajlanıwı joba 1. 1917-1924 jıllarda mektep ha’m bilimlendiriw 1. tu’rkstanda milliy ma’mleketlik shegaralaw o’tkerilgennen keyin xalıq ta’limi ha’m pedagogikalıq oy-pikirleri. 1. 1924-1945-jıllarda o’zbek pedagogkası jag’dayları. 1. bolshevikler ideologiyası ha’m kadrlar quramın tazalaw ma’seleleri. 1. o’zbekstanda 1917-1924 jıllarda mektep ha’m bilimlendiriw 1917-jılg’ı revolyutsiyadan keyin oraylıq aziyada xalıqları turmısında sotsiiallıq-siyasiy, ekonomikalıq, manawiy-ideologiyalıq xam xalıq bilimlendiriw tarawlarında keskin o’zgerisler boldı. turkstan ulkesinde milliy demokratiya wa’killeri, ataqlı bilimlendiriw ziyalıları jan’a usıldag’ı mektepl...

This file contains 4 pages in DOCX format (21.3 KB). To download "o'zbekstan ha'm dunyo mamlakatlerinde bilimlendirish sistema va pedagogik fikrlar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekstan ha'm dunyo mamlakatl… DOCX 4 pages Free download Telegram