pedagogika tarixi fan sifatida

DOCX 37 pages 96.6 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 96.6 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

1-mavzu: pedagogika tarixi fan sifatida. eng qadimgi davrlardan vii asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar (1 soat) reja: 1. “pedagogika tarixi” fanining maqsad va vazifalari. 2. “pedagogika tarixi” fani g’oyalarining kishilik jamiyati taraqqiyoti bilan o’zaro aloqadorligi. 3. ta’lim-tarbiya va pedagogika tarixini davrlashtirish muammolari. 4. eng qadimgi davrlardan vii asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar taraqqiyoti. 5. eng qadimgi yozma manbalarda ta’lim-tarbiya masalalarining yoritilishi. tayanch so’zlar: tarbiy, ta’lim, pedagogika, pedagogika tarixi, pedagogic fikr, davrlashtirish, yozma manbalar. insoniyat tarixiga nazar tashlar ekanmiz, hamma davrlarda har tomonlama barkamol shaxsni tarbiyalash insoniyatning azaliy orzusi bo’lib, ajdodlarimiz ma’rifat, ma’naviyat va madaniyatni qanday qilib yosh avlodga o’rgatish, ularni komillikka etaklash yo’llari, usullari va qonun-qoidalarini izlaganlar. darhaqiqat insonning ma’rifiy va ma’naviy komillikka erishishi tarbiya deb atalmish ijtimoiy hodisa orqali amalga oshirilgan. jamiyat rivojlangan sari etuk, barkamol shaxslarni tarbiyalab etishtirish ehtiyoji ortib, o’zgarib, yangilanib borgan.insoniyat jamiyat taraqqiyotining turli bosqichlarida ta’lim-tarbiya muassasa-larini yaratish, yosh avlodlarni o’qitish va tarbiyalash sohasidagi tajribalarni nazariy …

2 / 37

mehnatdan dam olish” ma’nosini anglatgan bo’lsa-da, hozirda “maktab” esa ta’lim-tarbiya muassasasi sifatida xizmat qilmoqda. pedagogika tarixiga nazar tashlar ekanmiz, hozirgi o’zbekiston hududidan topilgan eng qadimgi asori atiqalar, o’zbek xalq pedagogikasi, zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “avesto”, turkiy xalqlarning eng qadimgi yozma ma’rifiy yodgorliklari “urxun – enasoy yodgorliklari” va “irq bitiklari”, islom ta’limotining asosiy manbalari “qur’oni karim” va hadislarda, shuningdek, tasavvuf ta’limotida ilgari surilgan komil inson tarbiyasi va ta’lim-tarbiyaning mazmuniga oid g’oyalar ma’rifiy-pedagogik ahamiyatga ega bo’libgina qolmasdan, balki pedagogikaning fan sifatida shakllanishida, ta’lim va tarbiya mazmunining boyib borishida hamda komil insonni tarbiyalashda muhim manba ekanligi namoyon bo’ladi. sharq qomusiy olimlari va ma’rifatparvar pedagoglari muso al-xorazmiy “alkitob al-muxtasar fi-hisob al-jabr val-muqobala”, al-kindiy “insoniy bilimlar tasnifi”, abu nasr al-forobiy “ixso al-ulum” (“ilmlar tasnifi”) va “fozil odamlar shahri”, abu ali ibn sino “donishnoma”, “tadbiri manzil” va “aqsom al-ulum aqliyya”, abu rayhon beruniy “minerologiya”, “hindiston”, “saydona”, abu abdulloh al – xorazmiy “mafotih al-ulum” (“ilimlar kaliti”), ismoil …

3 / 37

tarokima”, munis xorazmiy “munis ul-ushshoq”, va “savodi ta’lim”, muhammad sodiq qoshg’ariy “odob as-solihin” (“yaxshi kishilar odobi”), muhammadrizo ogahiy “ta’vizul-oshiqin”, furqat “ilm hosiyati”, “ko’rgazma” va “gimnaziya”, so’fi “ustod”, “mudarris” va “dars”, ahmad donish “navodirul vaqoe” (“nodir voqealar”), saidrasul saidazizov “ustodi avval”, ali askar kalinin “muallimi soniy”, munavvar qori “adibi avval”, abdulqodir shakuri “rahnamoi savad”, abdulla avloniy “adabiyot yohud milliy she’rlar” (“adabiyotdan xrestomatiya”), “adibi avval”, “ikkinchi muallim” va “turkiy guliston yohud axloq”, mahmudxo’ja behbudiy “bolalar uchun kitob”, “islomning qisqacha ta’rifi”, “amaliyoti islom”, sadriddin ayniy “taxzib us-sibyon” (“bola tarbiyasi”), abduxoliq usmon qori “tahsil ul-tavjid”, “engil adabiyoti”, muhammadjon qori naimjon “odobli bola”, rahimov muhammadjon mirza “ta’limiy hisob” (“arifmetika ta’limi”), saidahmad siddiqiy “mir’ati adab” (“odob ko’zgusi”), abdurauf fitrat “rahbari najot” va “sayyohi hindi bayonoti”, h.h.niyoziy “qiroat” (“engil adabiyot”, “o’qish kitobi” kabi ma’rifiypedagogik asarlarida, g’arbda esa platon “davlat”, aristotel “siyosat”, yan amos komenskiy “buyuk didaktika”, iogann genrix pestolotstsi “gertruda o’z bolalalarini qanday qilib o’qitadi”, iogann gerbart …

4 / 37

’zlarining ijodiy pedagogik faoliyatlarida pedagogikaning bosh masalasi – tarbiya muammosi va ta’lim mazmuniga turlicha munosabat bildirib, pedagogika ta’lim-tarbiya haqidagi fan ekanligini asoslab berdilar. qomusiy olim abu nasr forobiy ta’lim va tarbiyaga birinchi marta shunday ta’rif bergan edi: “ta’lim, - degan so’z xalqlar va shaharliklar o’rtasida nazariy fazilatni birlashtirish, tarbiya esa shu xalqlar o’rtasidagi tug’ma fazilat va amaliy kasb-hunar fazilatlarini birlashtirish degan so’zdir. ta’lim faqat so’z va o’rgatish bilangina bo’ladi. tarbiya esa, amaliy ish tajriba bilan, ya’ni shu xalq, shu millatning amaliy malakalardan iborat bo’lgan ish-harakat, kasb-hunarga berilgan bo’lishni, o’rganishidir”1 ma’rifat darg’asi a.avloniy “turkiy guliston yohud axloq” asarida esa pedagogika fanini aniq va tushunarli qilib ta’riflaydi: “tarbiya «pedago’giya”, ya’ni bola tarbiyasining fani demakdur... “al-hosil, tarbiya bizlar uchun yo hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidir...”2 yuqoridagi fikrlardan kelib chiqib,pedagogika tushunchasini tarixiy taraqqiyotiga quyidagi umumlashgan ta’rifni bersak bo’ladi: pedagogika jamiyatning ta’lim va tarbiyaga bo’lgan …

5 / 37

isalar singari ta’lim-tarbiyaning paydo bo’lishi va rivojlanishi ham ma’lum ob’ektiv qonuniyatlar asosidi sodir bo’ladi. pedagogika tarixi fani vazifalaridan biri ana shu ob’ektiv qonuniyatlarni aniqlashdan iborat. ma’lumki, ijtimoiy fanlarning qonuniyatlari ham ob’ektiv harakterga ega. ular ma’lum joyda, mamlakatda ayrim kishilar tomonidan ochilishi, kashf etilishi mumkin. lekin bu ob’ektiv qonuniyatlarning ta’sir doirasi juda keng bo’ladi, ayrim millat, mamlakat, mintaqa doirasi bilan cheklanmaydi. bu fan erishgan yutuqlar ham butun insoniyatga foyda keltirishi lozim. pedagogika tarixi fanining ilmiy-nazariy, ijtimoiy-amaliy vazifalari quyidagilardan iborat: – ta’lim-tarbiya qonuniyatlarini umuminsoniy va milliy, ijtimoiy hodisa sifatida, shuningdek, jamiyatning o’zgaruvchan ehtiyojlari bilan bog’liq holda o’rganish; – ta’lim-tarbiyaning maqsadi, mazmuni shakllarini jamiyatning iqtisodiy rivojlanish darajasi bilan bog’liq holda yoritish; – o’tmishda pedagogika ilmi va ta’lim-tarbiya sohasi orttirilgan ijobiy tajribalarni umumlashtirish va amaliyotga tatbiq etish usullarini ko’rsatib berish; – ijtimoiy-pedagogik fikrlar taraqqiyotining har bir bosqichida o’rta osiyo hududida va jahonning boshqa mintaqalarida pedagogik fikrlar rivojlanishini va ta’limtarbiya holatini tarixan haqqoniy tasvirlash; – …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogika tarixi fan sifatida"

1-mavzu: pedagogika tarixi fan sifatida. eng qadimgi davrlardan vii asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar (1 soat) reja: 1. “pedagogika tarixi” fanining maqsad va vazifalari. 2. “pedagogika tarixi” fani g’oyalarining kishilik jamiyati taraqqiyoti bilan o’zaro aloqadorligi. 3. ta’lim-tarbiya va pedagogika tarixini davrlashtirish muammolari. 4. eng qadimgi davrlardan vii asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar taraqqiyoti. 5. eng qadimgi yozma manbalarda ta’lim-tarbiya masalalarining yoritilishi. tayanch so’zlar: tarbiy, ta’lim, pedagogika, pedagogika tarixi, pedagogic fikr, davrlashtirish, yozma manbalar. insoniyat tarixiga nazar tashlar ekanmiz, hamma davrlarda har tomonlama barkamol shaxsni tarbiyalash insoniyatning azaliy orzusi bo’lib, ajdodlarimiz ma’rifat, ma’naviyat va ma...

This file contains 37 pages in DOCX format (96.6 KB). To download "pedagogika tarixi fan sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogika tarixi fan sifatida DOCX 37 pages Free download Telegram