o`zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari

PDF 8 pages 272.7 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 272.7 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

1 2-mavzu: o`zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari reja: 1.davlatchilik tushunchasi. 2. vatanimiz hududidagi qadimgi davlat birlashmalarilari. 3. ilk o’rta asrlar davrida o’zbek davlatchiligi. tayanch tushunchalar: davlat. aleksandr makedonskiy (iskandar zulqarnayn). spitamen. salavkiylar davlati. antik davr. ellinlashtirish. yunon- baqtriya podsholigi. parfiya (arshakiylar) davlati. qang’ davlati. qadimgi farg’ona (davan) davlati. yuechjilar. kushon davlati. zardushtiylik. buddaviylik 1.nafaqat o`zbekiston, balki dunyo tarixida ilk davlatchilikning paydo bo‘lishi masalalari hozirgi kunda tadqiqotchilar orasida eng dolzarb bo‘lib turgan muammolardan biri hisoblanadi. davlatchilikning ildizlari va paydo bo‘lish shart- sharoitlarini aniq bilish kata ahamiyatga ega. davlat bu siyosiy tashkilot, muayyan hududda joylashgan va yagona hokimiyatga uyushgan xalq hokimiyatidir. davlat insoniyat taraqqiyotining ma’lum bir bosqichida ishlab chiqarish qurollari va vositalariga egaligi, xususiy mulkchilikning paydo bo‘lishi va jamiyat tabaqalasha boshlashi bilan ro‘y bergan mehnat taqsimoti natijasida vujudga kelgan tashkilot. davlat, uning mohiyati, mazmuni har bir tarixiy davrda jamiyat mafaatlari va ehtiyojlari bilan bog‘liq xolda o‘zgarib boradi. davlatning kelib chiqishi …

2 / 8

lib dehqonchilikdan chorvachilikning ajralib chiqishi, ixtisoslashgan hunarmandchilik, ho‘jaliklarining rivojlanishi natijasida ishlab chiqarish hajmi ko‘payib, mehnat qurollari yanada takomillashib bordi. mehnat qurollarining metaldan ishlanishi esa mehnat unimdorligining yanada oshishiga keng imkoniyatlar yaratdi. tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, sun’iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik o‘rta osiyo xo‘jaligining asosi hisoblanib, bu jarayon janubiy turkmaniston, tojikiston va o`zbekistonnning janubida bronza (mil.avv. iii-ii yilikllar) davrida, toshkent vohasi va uning atroflarida esa ilk temur (viii-iv asralar) davrida shakllanib rivojlandi. o‘rta osiyoda ilk davlat uyushmalari sun’iy sug‘orish birmuncha qulay bo‘lgan 1batafsil qarang: история государственности узбекистана. том-1. –т., «узбекистан». 2009. стр. 23-29. 2 amudaryo (yuqori, quyi, o‘rta) oqimlari bo‘ylarida, murg‘ob vohasida, zarafshon va qashqadaryo vohalarida shakllangan va rivojlangan. bunday holatni dunyo tarixidagi dastlabki davlatlar-misr (nil daryosi) va mesopotamiya (dajla va frot) misolida ham kuzatish mumkin. o‘rta osiyodagi qadimgi davlatchilik evalyutsiyasini (taraqqiyotini) bir necha davrlarga ajratib ko‘rsatish mumkin: 1-davr miloddan avvalgi ii ming yillikning ii yarmi o`zbekiston janubida davlatchilik tuzilmalarining ilk belgilari paydo …

3 / 8

r milodiy i asr boshidan iii asr o‘rtalarigacha. mahalliy davlatchilikning ravnaq topishi. insoniyat tsivilizatsiyasining dastlabki o‘choqlaridan biri hisoblanadigan o‘rta osiyo, xususan o`zbekiston o‘zining qadimiy shahar madaniyati bilan ham jahonga mashhurdir. ma’lumki, mil.avv. ii ming yillikka kelib qadimgi o`zbekistonning dehqonchilik vohalarida o‘troq qabilalar rivojlanib, aholining alohida joylashuv manzilgohlaridagi ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar-o‘troq dehqonchiligining rivojlanishi, aholi zichligining yuqori darajasi, hunarmandchiligining taraqqiy etishi, ijtimoiy tabaqalanish va boshqaruv tizmining murakkablashib borish, o‘zaro almashinuv, savdo-sotiq va madaniy aloqalarning kuchayishi hamda harbiy-siyosiy vaziyat o`zbekiston hududlarida dastlabki shaharlarning paydo bo‘lishida asosiy omillari hisoblanadi. jamiyat hyotida sodir bo‘lgan ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar mil.avv. iii ming yillikning oxiri-ii ming yillikning boshlariga kelib, o‘rta osiyo hududlarida dastlabki shaharlarning paydo bo‘lishiga olib keladi. shahar madaniyatining shakllanishi ham huddi jamiyat taraqqiyotida bo‘lgani kabi taraqqiyot yo‘li bilan rivojlangan. bu qonuniyatga ko‘ra shaharsozlik madaniyat-i- ning shakllanishi, uzoq, bosqichma-bosqich davrlarni bosib o‘tgan. mil.avv. ii ming yillikka oid o‘rta osiyodagi jarqogg‘on sopolli, dashli, gonur, namozgoh, oltintepa, ulug‘tepa kabilar ilk shaharsozlik …

4 / 8

arg‘ona hududlariga tarqaldi. bu-aynan yurtlar va xalqlar taraqqiyotidagi notekislik kabi tarixiy qonuniyatga zid emas. ko‘p sonli arxeologik topilmalarning dalolat berishicha, o`zbekistondagi ayrim ko‘xna shaharlarning yoshi 2700-3000 yildan kam emas. ularga afrosiyob (samarqand), qiziltepa (surxondaryo), uzunqir, yerqo‘rg‘on (qashqadaryo) kabilar kiradi. qadimgi shaharlar-tarixiy rivojlanishidagi urbanistik jarayonida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan jamiyat taraqqiyotining ijtimoiy asosi hisoblanadi. fikrimizcha, shaharlar tarixini o‘rganish jarayonida dastavval, eng qadimgi shaharlar shakllanishi va rivojlanishi; aniq hududlar va viloyatlardagi tarixiy-madaniy shart- sharoitning ta’siri; ekologik-geogarfik, ijtimoiy, iqtisodiy va demografik muhitlarning darajasi va ta’sir doirasi; shaharlarning vazifasi; qadimgi shahar markazlarning tarixiy-madaniy jarayonlardagi o‘rni va ahamiyati masalalariga keng e’tibor qaratish lozim. zardushtiylik dinining muqaddas kitobi avesto va qadimgi yunon tarixchilari asarlarida keltirilgan qisqa ma’lumotlar “katta xorazm” muammosining paydo bo’lishiga asosiy manba bo’lib xizmat qilgan edi2. vandidotning birinchi fargardida axuramazda tomonidan yaratilgan 16 ta mamlakat orasida birinchi bo’lib “aryanam vayjo” tilga olinadi va mazkur obod yurtda yilning 10 oyida qahraton sovuq va ikki oy …

5 / 8

ilik tarkib topgan. “katta xorazm” gipotezasini esa xx asrning birinchi yarmida fanga olib kirilgan sof tarixiy emas, balki taxminiy farazlarga asoslangan ilmiy muammo deb hisoblash mumkin. ahamoniylar istilosidan oldin amudaryoning quyi havzasi-janubiy orolbo’yi mintaqasida davlatchilik mavjud bo’lgan. ammo bu davlat chegarasi amudaryoning o’rta oqimi, bugungi qoraqum va qizilqum sahrolarigacha yetgan. ushbu davlat birlashmasi mil. avv. vi asrning ikkinchi yarmida eron ahamoniylari tomonidan bosib olinga. keyingi yillarda qadimgi baqtriya xududida olib borilgan arxelogik tadqiqot ishlari natijalari janubiy baqtriyada oltin-1 va oltin-10, hamda baqtra shahri vayronalari, shimoliy baqtriyada esa kuchuktepa, qiziltepa, talashkantepa, bandixon-2 kabi yodgorliklar qadimgi baqtriya podshohligi haqida qadimgi mualliflarning bergan ma’lumotlari to‘g‘ri ekanligini tasdiqlaydi. topilmalar bu davlatda yashagan aholi mustahkam mudofa devorlari bilan o‘rab olingan shahar tipidagi makonlarda yashab dehqonchilik, chorvachilik va xunarmandchilik, 2история государственности узбекистана. том-1. –т., «узбекистан». 2009. стр. 106-111. 4 binokorlik va savdo-sotiq bilan shug‘ullanishganligini tasdiqlaydi. baqtriya buyuk ipak yo‘lining markazida joylashganligi sababli qadimgi shahar madaniyati aynan …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari"

1 2-mavzu: o`zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari reja: 1.davlatchilik tushunchasi. 2. vatanimiz hududidagi qadimgi davlat birlashmalarilari. 3. ilk o’rta asrlar davrida o’zbek davlatchiligi. tayanch tushunchalar: davlat. aleksandr makedonskiy (iskandar zulqarnayn). spitamen. salavkiylar davlati. antik davr. ellinlashtirish. yunon- baqtriya podsholigi. parfiya (arshakiylar) davlati. qang’ davlati. qadimgi farg’ona (davan) davlati. yuechjilar. kushon davlati. zardushtiylik. buddaviylik 1.nafaqat o`zbekiston, balki dunyo tarixida ilk davlatchilikning paydo bo‘lishi masalalari hozirgi kunda tadqiqotchilar orasida eng dolzarb bo‘lib turgan muammolardan biri hisoblanadi. davlatchilikning ildizlari va paydo bo‘lish shart- sharoitlarini aniq bilish kata ahamiyat...

This file contains 8 pages in PDF format (272.7 KB). To download "o`zbek davlatchiligining shakllanishi va dastlabki taraqqiyot bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbek davlatchiligining shakll… PDF 8 pages Free download Telegram