fizika nimani o'rgatadi

PPT 2.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1422463736_60000.ppt слайд 1 fizika so’zi grekcha “fyuzis” so’zidan kelib chiqqan bo’lib, u tabiat degan ma’noni anglatadi. bu so’zni fanga birinchi bo’lib qadimgi yunon mutafakkiri aristotel kiritgan. fizik jismlar deb, tabiatda uchraydigan turli moddalardan tashkil topgan barcha jismlarga aytiladi. fizik sistema yoki jismlar sistemasi deb, ayrim fizik hodisalar xuddi bitta jismdagidek namoyon bo`ladigan jismlar to`plamiga aytiladi. fizik hodisalar deb, moddani tashkil etgan zarralar o`zgarmay qolgan holda sodir bo`ladigan hodisalarga aytiladi. fizik muhit deb, fizik hodisa va jarayonlar sodir bo`ladigan moddiy fazo yoki muhitga aytiladi. fizik qonun deb, hodisalarni xarakterlovchi kattaliklar orasidagi miqdoriy bog`lanishdan iborat bo`lgan ifodaga aytiladi. kuzatish deb, sodir bo`layotgan hodisaga ta'sir ko`rsatmasdan, uning xususiyatini o`rganishga aytiladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz mexanik hodisalar modda tuzilishi issiqlik hodisalari yorug’lik hodisalari tovush haqida tushuncha www.arxiv.uz www.arxiv.uz qadimda yashagan odamlar to'la-to'kis tabiatga bog'liq bo'lgan. chunki ular hech narsani o'z qo'li bilan yaratmasdan, atrofida borini iste'mol qilishgan. yog'in-sochin, sovuq va yovvoyi hayvonlardan g'orlarda bekinib, jon saqlagan. …

ga ko`ra, o`zbekistonimizda ham fizika fanining rivojlantirishi bo`yicha keng ko`lamli ishlar olib borilmoqda. bu ishlar bilan asosan o`zbekiston fanlar akademiyasiga tegishli ilmiy-tadqiqot institutlari hamda oliy o`quv yurtlari qoshidagi laboratoriyalardagi olimlar shug`ullanadilar. mexanik hodisalar bilan m.t. o`rozboyev nomidagi mexanika va inshootlar seysmik mustahkamligi institutida, issiqlik hodisalari bilan fanlar akademiyasining issiqlik fizikasi bo`limida akademik p.q. habibullayev rahbarligida ishlar olib boriladi. yorug`lik hodisalariga doir ishlar «fizika - quyosh» ilmiy ishlab chiqarish birlashmasida o`rganilmoqda. elektr hodisalari bilan fanlar akademiyasining elektronika instituti va fizika-texnika institutida shug`ullanishadi. bundan tashqari fizikaning amaliy tatbiqi sifatida «kibernetika» ilmiy ishlab chiqarish birlashmasida bozor iqtisodiyoti sharoitida respublika ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishi boshqaruvining usullari, modellari va yangi informatsion texnologiyalarni yaratish bilan shug`ullanadi. koinot fizikasiga doir tadqiqotlar akademiyaning astronomiya institutida olib boriladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz siz kundalik turmushda choy qaynatmoqchi bo'lib, idishga suv solib, uni isita boshlasangiz, undan bug' chiqa boshlaganini ko'rasiz. birozdan so'ng qaynaydi va qaramasangiz qurib qoladi. qishda tashqarida qoldirilgan suv muzlab qoladi. suv …

moyillarda beradi: 1. hech narsa yo’qdan bor bo'lmaydi. bordan esa yo'q bo'lmaydi. barcha o'zgarishlar bo'laklarning qo'shilishi va parchalanishi orqali yuzaga keladi. 2. tasodifan hech narsa paydo bo'lmaydi, balki ba'zi bir sabab va zaruriyatdan bo'ladi. 3. atomlar va toza bo'shliqdan tashqari hech narsa mavjud emas. boshqa hamma narsa faqat fikrlardan iborat. 4. atomlar son va shakli jihatidan cheksizdir. ularning o'zaro to'qnashuvlari tufayli dunyoning paydo bo'lishi va o'zgarishi vujudga keladi. 5. moddalar orasidagi farqlar atomlar soni, katta-kichikligi, shakli, joylashish tartibi tufayli bo'ladi. bir atom ikkinchisidan sifat jihatidan farq qilmaydi. atomlarning ichki qismi holatga ega emas. www.arxiv.uz www.arxiv.uz demokritning bu ta'limotini keyinchalik ko'pgina olimlar rivojlantirdilar. jumladan, o'rta osiyolik mutafakkirlardan ar-roziy, beruniy va ibn sinoning ijodida ham bu sohada ishlar mavjud. abu bakr ar-roziy (865–925) jami 184 ta asar yozib qoldirgan bo'lib, barcha sohalarda ijod qilgan. u yunon olimlarining atom haqidagi qarashlarini rivojlantirib, atom ham bo'linishi mumkinligini aytadi. atom ichida bo'shliq va bo'lakchalar bo'lib, …

a ar-roziyning atomning bo'linishi cheksiz davom etadi deb tushunmaslik kerakligini va bo'linishning chegarasi borligini aytib o'tadi. hozirgi kunda atomning murakkab tuzilganligi to'la tasdiqlangan. atom yadrodan va elektron qobiqdan iborat. yadro ham yanada kichikroq bo'lgan zarrachalar – protonlar va neytronlardan tashkil topgan. proton va neytronlar ham undan kichik bo'lgan zarrachalardan tashkil topganligi haqida ma'lumotlar to'planmoqda. bu bo'linish chegarasi bormi yoki yo'qmi degan savolga siz aziz o'quvchilarimizdan kelajakda javob olamiz degan umiddamiz. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sizga ma'lumki, har bir moddaning o`ziga xos xususiyati bor. masalan, shakar – shirin, tuz – sho`r va h.k. shakarni olib hovonchada maydalaylik. shu maydalangan unni yalab ko`rsak, shakar mazasi qolganligini sezamiz. oldingi mavzuda aytilganidek, uni yanada mayda bo`laklarga bo`lib borsak, shirin maza saqlanib qoladimi? tajribalar ko`rsatadiki, moddaning xossasi uning zarrasi ma'lum o`lchamgacha bo`linsa, saqlanib qoladi. modda xossasi saqlanib qoladigan eng kichik zarrachaga molekula deyiladi. molekula lotincha moles – massa so'zidan olingan bo'lib, "kichik massa" degan ma`noni bildiradi. u …

ashkil topishidan tashqari bu zarrachalar harakatda bo'lar ekan. xona sovub ketsa, undagi pechkaga o'tin yoki ko'mir yoqamiz. pechkaning og'zi berk bo'lsa-da, xona isiydi. pechkadagi issiqlik xonaning barcha burchaklariga qanday yetib boradi. bunda ham havo zarrachalarining harakat qilishi tufayli issiqlik uzatilar ekan. agar suyuqlikni tashkil etuvchi molekulalar harakatda bo'lmaganida, daryolar va ariqlarda suv oqmas edi. xo'sh, gazlarda, suyuqliklarda molekulalarning harakat qilishlariga ishonch hosil qildik. qattiq jismlarda ham zarrachalar harakatda bo’ladimi? buning uchun quyidagi tajribani ko'raylik (1-rasm). metalldan yasalgan shar olaylik. simdan shar tegib o'tadigan halqa yasaylik. halqa orqali sharni bir necha marta o'tkazib ko'ramiz. sharni qizdiramiz. shundan so'ng halqadan sharni o'tkazmoqchi bo'lsak, o'tmaydi. molekulalar harakati tufayli qizigan shar kengayib qolar ekan. shunday savol tug'iladi: moddalarni tashkil etgan zarrachalar harakati qanday? bu savolga javobni keyingi mavzuda ko’rasiz. molekulalar harakatini birinchi bo'lib kuzatgan odam ingliz botanigi robert broun edi. u 1827-yilda qurigan barglarni yaxshilab maydalab suyuqlikka soladi va mikroskopda kuzatadi. kuzatishlar shuni ko'rsatdiki, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fizika nimani o'rgatadi"

1422463736_60000.ppt слайд 1 fizika so’zi grekcha “fyuzis” so’zidan kelib chiqqan bo’lib, u tabiat degan ma’noni anglatadi. bu so’zni fanga birinchi bo’lib qadimgi yunon mutafakkiri aristotel kiritgan. fizik jismlar deb, tabiatda uchraydigan turli moddalardan tashkil topgan barcha jismlarga aytiladi. fizik sistema yoki jismlar sistemasi deb, ayrim fizik hodisalar xuddi bitta jismdagidek namoyon bo`ladigan jismlar to`plamiga aytiladi. fizik hodisalar deb, moddani tashkil etgan zarralar o`zgarmay qolgan holda sodir bo`ladigan hodisalarga aytiladi. fizik muhit deb, fizik hodisa va jarayonlar sodir bo`ladigan moddiy fazo yoki muhitga aytiladi. fizik qonun deb, hodisalarni xarakterlovchi kattaliklar orasidagi miqdoriy bog`lanishdan iborat bo`lgan ifodaga aytiladi. kuzatish deb, sodir bo`layotga...

PPT format, 2.4 MB. To download "fizika nimani o'rgatadi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika nimani o'rgatadi PPT Free download Telegram