shayinli tarozi yordamida jism massasini o‘lchash

DOCX 21 pages 1.1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

1.shayinli tarozi yordamidajism massasini o‘lchash kerakli asboblar. shayinli tarozi toshlari bilan stakan, suv, massasi o‘lchanishi kerak bo‘lgan kub, shar, silindr shaklidagi jismlar. ishni bajarish.1. shayinli tarozining tuzilishi, turli massaga ega bo‘lgan tarozi toshlari bilan tanishish (16-rasm). 2. jism massasini o‘lchashdan oldin tarozi muvozanatga keltiriladi. lozim bo‘lsa, pallalarga qog‘oz parchalari qo‘yiladi. 3. massasi aniqlanadigan jismni tarozining chap pallasiga, toshlarini o‘ng pallasiga qo‘yiladi. 4. tarozini buzib qo‘ymaslik uchun toshni taxminan jism massasiga yaqinrog‘ini tanlab qo‘yiladi. juda ko‘p farq qiluvchi toshni qo‘yganda tarozining og‘ishi chegaradan chiqib ketishi mumkin. 5. tarozi pallasiga ho‘l, iflos, issiq jismlarni qo‘yish mumkin emas. unga suyuqlikni bevosita quyish, idishsiz sochilib ketuvchi narsalar (shakar, tuz)ni ham solish mumkin emas. 6. tarozida faqat uning pasportida yozilgan yukdan ortiqcha yukni tortish mumkin emas. 7. kichik massali toshchalarni faqat pinset (mo‘ychinak) yordamida idishidan olib pallaga qo‘yiladi. chunki qo‘l bilan ushlansa, qo‘ldagi nam va yog‘ tosh chaga o‘tib, uning massasiga ta’sir qilishi mumkin. 8. …

2 / 21

ega bo‘lmagan predmetlar (kichik qaychi, qalamtarosh), suv, menzurka. ishni bajarish. 1. to‘g‘ri burchakli parallele piped shaklidagi jismlardan biri olinib, uning bo‘yi (l1), eni (l2) va balandligi (l3) chizg‘ich yor damida o‘lchanadi. natija larga ko‘ra v=l1·l2·l3 hajm hisob lanadi. 2. tarozining bir pallasiga to‘g‘ri burchakli parallelepipedni qo‘yib, ikkinchi pallasiga toshcha lar qo‘yilib muvoza natga keltiriladi. tosh chalarga qarab jism massa si m aniqlanadi. 3. formula yordamida jism zich ligi hisoblab topiladi. 4. yuqorida ko‘rsatilganidek, tajriba boshqa parallelepipedlar bilan o‘tkazilib, ularning ham zichliklari aniqlanadi. 5. o‘lchash va hisoblash natijalari quyidagi jadvalga yoziladi. 6. to‘g‘ri geometrik shaklga ega bo‘lmagan jismlardan birining massasi m tarozida tortib olinadi. 7. menzurkaga jism solinganda suv sathi o‘lchov chizig‘idan o‘tib ketmay digan darajada suv solinadi. dastlabki suv sathi v1 yozib olinadi. 8. massasi aniqlangan jismni ipga bog‘lab, menzurkaga tushiriladi. bunda suv sathi ko‘tariladi (19-rasmga qarang). suvning jism botirilgandagi sathi v2 o‘lchab olinadi. 9. vjism= v2-v1 formuladan jism hajmi …

3 / 21

zib oling. 2-tajriba. taxtacha ustiga 1 kg toshni qo‘ying. tajribani takrorlang. dinamometr ko‘rsatishidan foydalanib, ishqalanish kuchini aniqlang. taxtacha ustiga qo‘yiladigan yuklar miqdorini o‘zgartirib, ishqalanish kuchlarini aniqlang. jism tekis harakatlantirilganda tortuvchi kuch f, ishqalanish kuchi fishq ga teng bo‘ladi. f=fishq. 3.* e l a s t i k l i k k u c h i n i o ‘ l c h a s h. 1-tajriba. dinamometr ning asosiy qismi prujina bo‘lgan ligidan, unga yuk osilganda, yukning og‘irligi prujinaning elastiklik kuchiga teng bo‘ladi. 2-tajriba. rezinaning elas tiklik kuchini o‘lchash uchun taxtacha va dinamometr ora lig‘iga l0 = 15–20 sm uzun likdagi rezina ulanadi. dinamometr uchidan ush lab, yukni tekis harakat qiladi gan holatda tortiladi (26-rasm). bun da rezina cho‘ziladi va unda ho sil bo‘lgan elastiklik kuchini dinamometr ko‘rsatishidan yozib olinadi. 3-tajriba. dinamometrni vertikal holatda shtativga mahkamlanadi. uning ilmog‘iga 10–15 sm uzunlikdagi rezina bog‘lanadi. rezina oxirini siqib, ip bilan bog‘lanadi va …

4 / 21

metr tushiriladi. biror minutdan so‘ng termometr ko‘rsatishi t2 yozib olinadi. 6. menzurkadagi issiq suvni sovuq suvli kosachaga ag‘dariladi. shisha tayoqcha bilan aralashtirilib, temperaturasi t3 o‘lchanadi. 7. yuqoridagi tajribani issiq suvning temperaturasi turlicha bo‘lgan hollarda takrorlanadi. 5.yassi ko‘zgu yordamida yorug‘likning qaytishini o‘rganish kerakli asboblar. 1) yassi ko‘zgu o‘rnatilgan optik disk; 2) nurli ko‘rsatkich yoki 3–6 volt kuchlanishga mo‘ljallangan cho‘g‘lanma elektr lampochkasi; 3) o‘lchamlari 160 × 200 mm bo‘lgan oq qalin qog‘oz. ishni bajarish. 1. optik disk o‘rtasiga yassi ko‘zgu o‘rnatiladi. 2. nurli ko‘rsatkichni (yoki cho‘g‘lanma elektr lampochkasini) optik disk chetiga mahkamlab, undan ko‘zguga yorug‘lik tushiriladi. 3. tushish burchagini o‘zgartirib, ularga mos kelgan qaytish burchaklari aniqlanadi. natijalari sinf doskasiga yozib boriladi. 4. tushish burchagi va qaytish burchaklari teng ekanligi tekshiriladi. 5. oq qalin qog‘ozni qaytayotgan nur tomondagi diskka yopishadigan qilib qo‘yiladi. shunda qog‘oz yuzida qay tayotgan nur ko‘rinib turadi. qog‘ozni biroz burilsa, qaytgan nurning boshlanishi ko‘rinadi. bu hodisadan xulosa chiqariladi. 6. tajribani …

5 / 21

oring. 4. o‘lchov tasmasi yordamida sharchaning bosib o‘tgan s yo‘lini o‘lchang. 5. tekis tezlanuvchan harakatda jism bosib o‘tgan yo‘l s = at2/2 formuladan tezlanish formulasi a = 2s/t2 bo‘ladi. tajribada o‘lchangan s yo‘lni va har bir t1, t2, t3 vaqtni birma-bir tezlanish formulasiga qo‘yib, a1, a2, a3 tezlanishlarni hisoblang. 6. ao’rt = (a1 + a2 + a3)/3 formula yordamida o‘rtacha tezlanishni hisoblang. olingan bu qiymat qiya novdan dumalab tushayotgan sharchaning tezlanishini ifodalaydi. 7. ushbu tajribani novning qiyaligi uch xil bo‘lgan holat uchun bajaring. 8. ∆an = |ao’rt – an| formuladan absolyut xatolikni toping. 9. ∆ao‘rt = (∆a1 + ∆a2 + ∆a3)/3 formuladan o‘rtacha absolyut xatolikni hisoblang. 10. ε = (∆ao’rt / ao’rt ) ∙ 100% formuladan nisbiy xatolikni toping. 11. natijalarni tahlil qiling va xulosa chiqaring. 7.prujina bikirligini aniqlash ishning maqsadi: eng oddiy dinamometr prujinasining bikirligini aniqlash orqali jismlarning deformatsiyasi va bikirligi haqida tasavvurlarni kengaytirish, elastiklik kuchi haqida olingan nazariy …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shayinli tarozi yordamida jism massasini o‘lchash"

1.shayinli tarozi yordamidajism massasini o‘lchash kerakli asboblar. shayinli tarozi toshlari bilan stakan, suv, massasi o‘lchanishi kerak bo‘lgan kub, shar, silindr shaklidagi jismlar. ishni bajarish.1. shayinli tarozining tuzilishi, turli massaga ega bo‘lgan tarozi toshlari bilan tanishish (16-rasm). 2. jism massasini o‘lchashdan oldin tarozi muvozanatga keltiriladi. lozim bo‘lsa, pallalarga qog‘oz parchalari qo‘yiladi. 3. massasi aniqlanadigan jismni tarozining chap pallasiga, toshlarini o‘ng pallasiga qo‘yiladi. 4. tarozini buzib qo‘ymaslik uchun toshni taxminan jism massasiga yaqinrog‘ini tanlab qo‘yiladi. juda ko‘p farq qiluvchi toshni qo‘yganda tarozining og‘ishi chegaradan chiqib ketishi mumkin. 5. tarozi pallasiga ho‘l, iflos, issiq jismlarni qo‘yish mumkin emas. unga suyuqlikni b...

This file contains 21 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "shayinli tarozi yordamida jism massasini o‘lchash", click the Telegram button on the left.

Tags: shayinli tarozi yordamida jism … DOCX 21 pages Free download Telegram