ma'ruza matni. fizika. oliy o'quv yurtlari uchun

PDF 317 pages 5.9 MB Free download

317 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.9 MB

File type PDF

Pages 317

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 317

206 207 1.1. ta`lim berish texnologiyasining modeli mashg`ulot vaqti-2 soat talabalar soni: 20 – 80 gacha mashg`ulot shakli kirish-axborotli ma’ruza ma`ruza rejasi 1.mexanika haqida umumiy ma’lumot. koordinatalar tizimi. 2.koordinatalar va vektorlarning proeksiyalarini almashtirish. vaqt tushunchasi. 3.fizik masalalarga tadbiq etilishda hosila va integralning ma’nosi haqida. 4.kinematika va dinamika. klassik mexanika. relyativistik mexanika. kvant mexanikasi. 5.kinematikaning elementlari. fizik modellar: moddiy nuqta (zarra yoki korpuskula), moddiy nuqtalar tizimi, absolyut qattiq jism, yaxlit muhit. fazo va vaqt. 6.harakatning kinematik tavsiflash. o`quv mashg`ulotining maqsadi: a) fizik kattaliklarni va ularni o’lchash birliklarini tushuntirish.b) o’lchov birliklar sistemasi. b). fazo va vaqt haqida tushuncha berish. koordinatalar sistemasini tushuntirish. pedagogik vazifalari: kinematika, dinamika va statika bo’limlari nima bilan shug’ulanadi i. nyuton va a eynshteyn nazariyalarining bir-biridan farqi. fazoda, tekislikda vat ugri chiziqda koordinatalarni tanlay olasizmi? fazo va vaqtni tushunish muammosi. harakatning kinetik tenglamalarini fazoda, tekislikda va to’g’ri chiziqda tavsiflash. moddiy nuqtaning ko’chishini vektor va koordinata fizikasida tavsiflash. o`quv faoliyatining …

2 / 317

e`lon qiladi. 1.2. reja va muammoli holatlatlarni ifodalovchi savollarni ekranga chiqaradi. 1.1.eshitadilar, yozib oladilar. 1.2.e`tabor beradilar. 2-bosqich. .bilimlarni faollashtirish (10 min). 2.1. asosiy kategoriya va tushunchalarni va ma’ruza oxirida yechiladigan masalalarni namoyish qiladi. 2.2.o`quv faoliyatini baxolash mezonlari malum qilinadi. .e`tabor beradilar 3bosqich. asosiy (55 min.) 3.1. ma`ruza davomida asosiy tushunchalarni qayd etish lozimligini uqtiradi.talabalar yozib olishlarini takidlaydilar 3.2 fizikaviy kattalik deb nimaga aytiladi. 3.3 materiya, modda deb nimaga aytiladi. 3.4 kuch, massa deb nimaga aytiladi. 3.5 jism og’irligi nima. si sistemasida asosiy birliklar qilib qaysi o’lchov birliklari qabul qilingan. 3.1.asosiy kattaliklar, ifodalarni yozadilar 3.2. eshitadilar vayozadilar 3.3. berilgan chizmalarni chizib oladilar. 4- bosqich. yakuniy (10 min.) 4.1.mavzuga xulosa yasaydi.o`quv jarayonida faol ishtirok etgan talabalarbi rag`batlantiradi. 4.2. mustaqil ishlash va nazariy bilimlarni mustaxkamlash. mustaxkamlash uchun savvolarni beradi: 4.1. 4.2.topshiriqni yozib oladilar. 209 1-ma’ruza. klassik mexanika asoslari reja 1. mexanika haqida umumiy ma’lumot. koordinatalar tizimi.. koordinatalar va vektorlarning proeksiyalarini almashtirish. vaqt tushunchasi. …

3 / 317

iy tezlik, tekis o‘zgaruvchan harakat, tekis egri chiziqli harakat, tezlanish, oniy tezlanish, normal va tangentsial tezlanish, burchak tezlik va tezlanish. tayanch so‘zlar va iboralar: fizika, materiya, harakat, fizik qonun va hodisa, tajriba, kuzatish, eksperiment, gipoteza, fizik nazariya, fizik model, fizika va boshqa fanlar, fizika va texnika, fizik kattaliklar, asosiy va qo‘shimcha birliklar. fizika grekcha «phyzis» so‘zidan olingan bo‘lib, tabiat ma’nosini bildiradi. fizika fani boshqa fanlar kabi bizni o‘rab olgan moddiy dunyoni-materiyaning ob’ektiv xossalarini o‘rganadi. materiya tushunchasi ob’ektiv reallikni ifodalaydigan falsafiy kategoriya bo‘lib, bu ob’ektiv reallikni inson o‘z sezgilari bilan idrok qiladi, undan nusha oladi va aks ettiradi. materiya bizni sezgi organlarimizga bog‘liq bo‘lmagan holda yashaydi. materiya ikki ko‘rinishda – modda (elementar zarralar -elektron, proton, neytron v. b., atom va molekulalar, ionlar, fizik jismlar) va fizik maydonlar (gravitatsion, kuchli, kuchsiz, elektronmagnit) shaklida bo‘ladi. fizika materiya harakatining eng umumiy ko‘rinishlarini va ularni bir-biriga aylanishlarini o‘rganadi. masalan, er va osmon jismlarining hammasi ximiyaviy …

4 / 317

r. 1778 yili komov "dexqonchilik xaqida" degan kitobida shunday deb yozgandi: "dexqonchilik deyarli boshqa fanlar qatori butun fizika bilan chambarchas bog‘liqdir, uning o‘zi ham amaliy fizikaning bir qismidir". o‘simliklarining hayot faoliyati jarayonlari o‘simlik rivojlanayotgan muhitning fizik sharoitlariga: yorug‘lik, issiqlik, temperatura, namlik, bosim va x.k. larga bog‘liq bo‘ladi. bu sharoitlarni o‘rganish fizikaning vazifalaridan biri hisoblanadi. qonun keng ma’noda qandaydir zaruriy, ichki, takrorlanuvchi ketma- ketliklarni bog‘lanish asosida bajarilayotgan, aniqlangan va umumqoida bo‘lishi mumkin. fizik qonunlar tajribalardan olingan ma’lumotlarni umumlashtirish natijasida topiladi. fizik qonunlar fizik hodisalar orasidagi ob’ektiv ichki bog‘lanishni va fizik kattaliklar orasidagi real munosabatlarni ifodalaydi. fizik hodisalarni o‘rganish tajriba asosida boshlanadi. hodisalarni tabiiy sharoitlarda o‘rganish asosida tajriba orttirish - kuzatish deb, hodisalarni sun’iy sharoitda, ya’ni laboratoriya sharoitlarda amalga oshirib tajriba o‘tkazishni esa eksperiment deb atash odat bo‘lib qolgan. albatta, eksperiment kuzatishga nisbatan bir qator afzalliklarga ega. birinchidan, eksperimentda axborot olish uchun sarflanadigan vaqtni tejash mumkin. masalan, tabiiy sharoitlarda biror hodisa ro‘y …

5 / 317

nigina emas, balki faktlarni sistemaga keltirish, hodisa yoxud jarayonni xarakterlovchi fizik kattaliklar orasidagi bog‘lanishni ham sifat, ham miqdoriy jihatdan aniqlashni tushunish lozim. tajribalarda yig‘ilgan axborotlar hodisani tushuntirish uchun gipoteza (ilmiy faraz)lar yaratishga asos bo‘lib xizmat qiladi. gipotezani mantiqan rivojlantirish tufayli vujudga keladigan natijalar tajribalarda tasdiqlanmasa, bunday gipoteza sinovdan o‘tmagan, ya’ni xato gipoteza hisoblanadi. aksincha, gipotezadan kelib chiquvchi natijalar tajribalarda tasdiqlangan taqdirda gipoteza fizik nazariyaga aylanadi. fizik nazariya bir sohadagi bir qator hodisalarni, ulaning mexanizimi va qonuniyatlarini tushuntira olishi kerak. bundan tashqari, fizik nazariya qayd qilinmagan yangi hodisalarni oldindan aytib bera oladi. agar bu yangi hodisalar tajribada qayd qilinsa, nazariya yana sinovdan o‘tgan bo‘ladi. shuni ham qayd qilmoq lozimki, nazariyalar ham vaqt o‘tishi bilan 211 rivojlantiradi. eksperiment texnikasini o‘sishi bilan yangi hodisalar kashf etiladiki, ularni tushuntirishga nazariya ojizlik qilishi mumkin. bu hollarda nazariyaga “tuzatma” kiritiladi. demak, fizik nazariyalarning yaratilishi va sinalishi tajribalar bilan boshlanadi hamda tajribalar bilan isbotlanadi va rivojlantiriladi. hosila …

Want to read more?

Download all 317 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'ruza matni. fizika. oliy o'quv yurtlari uchun"

206 207 1.1. ta`lim berish texnologiyasining modeli mashg`ulot vaqti-2 soat talabalar soni: 20 – 80 gacha mashg`ulot shakli kirish-axborotli ma’ruza ma`ruza rejasi 1.mexanika haqida umumiy ma’lumot. koordinatalar tizimi. 2.koordinatalar va vektorlarning proeksiyalarini almashtirish. vaqt tushunchasi. 3.fizik masalalarga tadbiq etilishda hosila va integralning ma’nosi haqida. 4.kinematika va dinamika. klassik mexanika. relyativistik mexanika. kvant mexanikasi. 5.kinematikaning elementlari. fizik modellar: moddiy nuqta (zarra yoki korpuskula), moddiy nuqtalar tizimi, absolyut qattiq jism, yaxlit muhit. fazo va vaqt. 6.harakatning kinematik tavsiflash. o`quv mashg`ulotining maqsadi: a) fizik kattaliklarni va ularni o’lchash birliklarini tushuntirish.b) o’lchov birliklar sistemasi. b). fazo va...

This file contains 317 pages in PDF format (5.9 MB). To download "ma'ruza matni. fizika. oliy o'quv yurtlari uchun", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'ruza matni. fizika. oliy o'q… PDF 317 pages Free download Telegram