o'zga gapli qurilmalar tahili

PPTX 17 стр. 105,0 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 105,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

oʻzga gapli qurilmalar tahili oʻzga gapli qurilmalar tahili reja: 1.oʻzga gap haqida umumiy tushuncha 2.koʻchirma gaplar tasnifi 3.oʻzlashtirma gaplar 4.mavzu yuzasidan xulosa oʻzga gap tasnifi soʻzlovchi nutqida ishlatilgan boshqa shaxsning gapiga oʻzga gap deyiladi.ayrim hollarda so’zlovchi o’z nutqida o’zganing gapini ham ishlatishi mumkin.bunday qo’llangan o’zgalarning gapi so’zlovchi nutqida hech qanday o’zgarishsiz yoki mazmuni saqlangan,ammo grammatik xususiyatlari o’zgartirilgan holda qo’llanilishi mumkin.shunga ko’ra o’zga gaplar 2 turga ajratiladi: koʻchirma gaplar oʻzlashtirma gaplar koʻchirma gaplar oʻzgalarning gapi semantik,leksik va grammatik xususiyatlari saqlangan holda, mustaqil gap shaklida muallif gapi bilan birga ishlatilsa bu gap ko’chirma gap deyiladi. ko’chirma gap bir so’zdan,bir gapdan yoki bir necha gapdan ba’zan bir abzasdan iborat bo’lishi mumkin. ko’chirma gapdagi mazmun tinglovchi ga qaratiladi. muallif gapi ko’chirma gapning kimga qarashli ekanini ko’rsatadi. kesimi fe’l, ot yoki boshqa turkum so’zlari bilan ifodalana oladi. masalan “xoʻp,bobojon”,-dedi sadaf. shu kishi rahmatli aytgan edi-da:”oʻlimdan qochish kerak! lekin oʻlimniyam boʻyinga olib yurish kerak”[3,3]. ko’chirma gapdan …

2 / 17

ngda keladi. duo qil, ishon, sabr qil, voz kechma, sen uchun xayrlisi eng to`g`ri paytda keladi”, —deganedi jaloliddin rumiy koʻchirma gapda imlo qoidalari ko’chirma gaplarning imlosi:ko`chirma gaplar yozma nutqda doimo qo`shtirnoq bilan yoziladi. agar ko`chirma gap darak gap sifatida qo`llanilib, so`zlovchining nutqidan oldin qo`llanilsa, ko`chirma gap qo`shtirnoqqa olinadi va undan so`ng vergul va tire qo`yiladi. tiredan so`ng muallif gapi yoziladi va oxiriga nuqta qo`yiladi.masalan:”baxtni kutmaydilar, uni yaratadilar”, —deydilar ko`p odamlar.agar ko`chirma gaplar muallif gapidan keyin kelsa, muallif gapidan so`ng ikki nuqta qo`yiladi va ko`chirma gap qo`shtirnoq ichida yoziladi, qo`shtirnoq berkitilgach nuqta qo`yiladi.masalan, uning hayotidagi maqsadi: “ota-onasini rozi qilib, bolalarini baxtlarini ko`rish”. agar ko`chirma gap muallif gapining o`rtasida kelsa, muallif gapdan so`ng ikki nuqta qo`yiladi, qo`shtirnoq ichida ko`chirma gap yozilib, vergul va tire qo`yiladi. undan keyin yana muallif gapi davom ettirilib, nuqta bilan yakunlanadi. koʻchirma gap quyidagi shaklda ham boʻlishi mumkin:  astaxov aytdi: - “chol bilan suhbatlashishni koʻpdan beri orzu …

3 / 17

nni ifodalash: bunda gapda muallifning soʻzi emas, balki mazmuni saqlanadi. masalan: toʻgʻridan-toʻgʻri nutq: ali “bugun men kitob sotib oldim”, dedi. oʻzlashtirma gap: ali bugun kitob sotib olganini aytdi. 2. uslubning oʻzgarishi: boshqalarning soʻzlash uslubi oʻzgartirilib, mazmun boshqa gap tarkibiga moslashtiriladi. 3. ergash gapni bogʻlovchilar: deydi, dedi, degan edi, deb, deganicha kabi bogʻlovchilar ishlatiladi. 4. shaxs va zamon shakllarining oʻzgarishi: toʻgʻridan-toʻgʻri nutqdagi birinchi shaxs oʻzlashtirma gapda uchinchi shaxsga oʻtadi. olimlarning fikricha oʻzlashtirma gap 1. yoʻldosh solijonov tilshunos yoʻldosh solijonov o‘zlashtirma gaplarni o‘zlashtiruvchi nutqning muhim turi deb hisoblab, ularni tilning kommunikativ vazifasini bajarishdagi ahamiyatiga urgʻu beradi. unga ko‘ra, o‘zlashtirma gaplar: boshqalarning fikrini bayon qilishda tilning funksionallik darajasini oshiradi. toʻgʻridan-toʻgʻri nutqdan farqli oʻlaroq, uslubiy jihatdan ixcham va moslashuvchanlikka ega. rasulov sh. (grammatika tadqiqotchisi rasulov o‘zlashtirma gaplarning grammatik tuzilishini o‘rganib, ular o‘zlashgan fikrni aniq va tushunarli qilib ifodalash uchun ergash gaplarning ahamiyatini alohida ta’kidlaydi. olimning fikriga ko‘ra: o‘zlashtirma gaplarda bog‘lovchi so‘zlar muhim rol o‘ynaydi …

4 / 17

a qo‘llaniladi. ular muallifga bir fikrni ifodalashda ijodiy yondashuv imkoniyatini beradi m. nurmatov (lingvistik nazariya) nurmatov o‘z asarlarida o‘zlashtirma gaplar va to‘g‘ridan-to‘g‘ri gaplarning sintaktik va semantik farqlarini tahlil qilgan. u quyidagilarni ta’kidlaydi: o‘zlashtirma gaplarda matnning mantiqiy bog‘liqligi va yaxlitligi saqlanadi. nutqning turli kontekstlariga moslashuv imkoniyati yuqori. xulosa: tilshunos olimlar o‘zlashtirma gaplarni: tilning kommunikativ va ekspressiv vazifalarini oshiruvchi vosita deb biladi. stilistik jihatdan boy, semantik jihatdan esa aniq va tushunarli gap shakli sifatida taʼriflaydi. foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati: r. sayfullaevani,b.mengliyev, l.raupova, m.qurbonov, m. abulazova,d. yoʻldosheva. hozirgi oʻzbek adabiy tili. “ innovatsiya va rivojlanish nashriyot matbaa-uyi”-2020. 2.shukur xolmirzayev, saylanma ii-jild3.tanlangan asarlar” a.abdurahmonov , sh.shoabdurahmonov va p. xojiyev . ʼʼoʻzbek tili gramatikasi” .ll tom.- t., “fan”, 1976.560-bet. gʻ. abdurahmonov . ʼʼhozirgi oʻzbek adabiy tili “.-toshkent. “ oʻqituvchi” nashriyoti. – 1979. 204- bet eʼtiboringiz uchun raxmat image2.png image3.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 17

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zga gapli qurilmalar tahili"

oʻzga gapli qurilmalar tahili oʻzga gapli qurilmalar tahili reja: 1.oʻzga gap haqida umumiy tushuncha 2.koʻchirma gaplar tasnifi 3.oʻzlashtirma gaplar 4.mavzu yuzasidan xulosa oʻzga gap tasnifi soʻzlovchi nutqida ishlatilgan boshqa shaxsning gapiga oʻzga gap deyiladi.ayrim hollarda so’zlovchi o’z nutqida o’zganing gapini ham ishlatishi mumkin.bunday qo’llangan o’zgalarning gapi so’zlovchi nutqida hech qanday o’zgarishsiz yoki mazmuni saqlangan,ammo grammatik xususiyatlari o’zgartirilgan holda qo’llanilishi mumkin.shunga ko’ra o’zga gaplar 2 turga ajratiladi: koʻchirma gaplar oʻzlashtirma gaplar koʻchirma gaplar oʻzgalarning gapi semantik,leksik va grammatik xususiyatlari saqlangan holda, mustaqil gap shaklida muallif gapi bilan birga ishlatilsa bu gap ko’chirma gap deyiladi. ko’chirma gap ...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (105,0 КБ). Чтобы скачать "o'zga gapli qurilmalar tahili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zga gapli qurilmalar tahili PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram