dielektrikler haqida tushunish

DOCX 11 pages 53.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.0 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

3-tapsirma tema: elektr maydanındaǵı dielektrikler. dielektriklerdıń polyarizaciyası. polyarizacıya vektorı. kirisiw. dielektrikler haqqında túsinik. 26 segnetoelektrikler 30 pyezoelektrik effekt 31 juwmaq kirisiw. dielektrikler haqqında túsinik. hámme zatlar ózleriniń elektr qásiyetlerine qarap, ótkizgishlerge, dielektriklerge (ızolyatorlarǵa) hám yarım ótkizgishlerge bólinedi. erkin zaryadları bolǵan hám bul zaryadlar elektr maydan tásirinde erkin orın awıstıra alatuǵın zatlar ótkizgishler dep ataladı. barlıq metallar, kómir, grafit, kislota, tuz hám tiykarlardıń eritpeleri ótkishgishlerge mısal boladı. elektr zaryadları erkin orın awıstıra almaytuǵın zatlar dielektrikler (ızolyatorlar) dep ataladı. bunday zatlarda tájriybe waqtında elektr zaryadları olardıń qay jerde payda bolsa, usı jerde turadı. bularǵa shiyshe, smola, kauchuk, ebonit, jipek, taza suw, kerosin, sluda, paraffın, maylar hám basqa kóp zatlar kiredi. ótkizgishler menen dielektrikler arasında aralıq orındı iyelegen zatlar yarım ótkizgishler dep ataladı. bularǵa germaniy, kremniy, mıs (ii) oksidi, selen, galliy sulfide, hám basqalar kiredi. dielektrikler (dia… hám ,electric-elektr)-elektr toǵın derlik ótkizbeytuǵın material (zatlar) salıstırmalı elektr qarsılıǵı -10-7-10-20 omm, dielektrik kiritiwsheńligi -4-104. dielektrikler …

2 / 11

trikke spirt, taza suw,; polyarlı emes dielektrikke kislorod, vodorod, benzol, polietilen hám basqalar kiredi. polyarlı molekulalardan quralǵan dielektrik elektr maydanǵa jaylastırılǵanda, hár bir dipoldı maydan kernewliligi baǵıtında burıwshı tásir kúshleri payda boladı. biraq tolıq burılıwǵa jıllılıq qozǵalısları tosqınlıq qıladı. nátiyjede oń zaryadlar elektr maydan baǵıtında, teris zaryadlar bolsa keri baǵıtta kóshedi. ulıwma alǵanda hámme túrdegi polyarizaciyalanıw nátiyjesinde sırtqı maydan kernewlilik sızıqları, dielektrikden shıǵıp atırǵan noqatlarda oń hám dielektrikke kirip atırǵan noqatlarda teris baylanısqan zaryadlar payda boladı. azot, kislorod, vodorod gazları, toluol, benzol, suyıqlıqları hám polistirol polietilen, naftalın sıyaqlı qattı zatlar bularǵa mıssal bola aladı. polyarizaciyalanıw elektronlar hám ıonlardıń jıljıwı sebepleri, bunnan dielektriktiń dielektrikalıq kiritiwsheńligi 4 den 15 ge shekem mánislerge iye bolıwı múmkin. dielektrik qattı ( organikalıq, anorganikalıq), suyıq hám gazsıman túrlerge bólinedi qattı organıkalıq dielektrikke sellyuloza, kauchuk, qatron, bitomlar, mum, aǵash, qaǵaz, plastmassalar, lak boyawlar, hám basqalar kiredi. bular kúsh signal kabellerin ızolyacıyalawda, kondensatorlarda, katushkalar, qıstırmalar, tayarlawda, elektr apparaturalar …

3 / 11

shlerden parqı, erkin qozǵalıwshı zaryadlar zaryadlanǵan bóleksheler elektr kúshleri menen ózara baylanısqan boladı, biraq bul baylanıs qattı bolmay, bóleksheler olarǵa qoyılǵan sırtqı kúshlerdiń tásiri astında az muǵdarda jıljıwı múmkin. hár bir molekulada oń hám teris zaryadlardıń muǵdarı bir qıylı bolmaǵanlıǵı ushın hár qanday molekula,ulıwma alǵanda zaryadlanmaǵan –neytral boladı. dielektriklerdi úsh túrge bóliw múmkin: 1) oń hám teris zaryadlar bólistiriliwinıń orayları úspe–ús túspeytuǵın molekulalardan (1-a súwret) quralǵan polyarlı dielektrikler, (máselen, suw, spirt, aseton, efir, organikalıq kislotalar); 2) oń hám teris zaryadlar bólistiriliwinıń orayları úspe-ús túsetuǵın (1-b súwret) atom hám molekulalardan quralǵan polyarlı emes dielektrikler ( máselen, parafın, benzol); 3) ionlı kristall dielektrikler ( máselen nacl, kcl, kbr). 4) aralarındaǵı qashıqlıq júdá kishi hám zaryadları muǵdarı jaǵınan teń, belgileri qarama-qarsı bolǵan eki noqatlıq zaryad sisteması elektr dipol dep ataladı. + - -- ---- - + - -- - a b 1- súwret oń zaryadtıń zaryadlar arasındaǵı l qashıqlıqqa kóbeymesi p=ql dipol momenti …

4 / 11

lardıń xaotikalıq –jıllılıq qozǵalısı dipollardıń tártipli jaylasıwına tásir etedi, sonıń ushın olar kúsh sızıqları qasında terbelmeli qozǵalıp turadı. sırtqı maydan qanshelli kúshli bolsa, dipollar sonshelli tártipli jaylasadı. polyarlı dielektriklerdiń polyarizaciyalanıwı dipollı polyarizaciyalanıw dep ataladı.eger polyarlı emes dielektrik elektr maydanǵa kiritilse, dielektriklerdegi molekulalardıń oń zaryadları orayı hám teris zaryadları orayı ózara qarama-qarsı tárepke jıljıydı hám molekulalar dipollarǵa aylanadı, yaǵniy bul túrdegi dielektrikler de polyarizaciyalanadı. bunday polyarizaciyalanıw elektonlı polyarizaciyalanıw dep ataladı. sırtqı maydan qanshelli kúshli bolsa, molekulalardıń oń zaryadları orayı hám teris zaryadlar orayı kúsh sızıqları boylap bir-birinen sonshellı kóp uzaqlasadı. nátıyjede polyarizaciyalanǵan dielektrik betiniń bir tárepinde artıqmash oń zaryadlar, ekinshi tárepinde bolsa teris zaryadlar boladı. bul zaryadlar baylanısqan zaryadlar dep ataladı. baylanısqan zaryadlar payda qılǵan maydan sırtqı maydan baǵıtına qarama qarsı baǵıtlanǵan boladı hám onı passivlestiredi, biraq pútkilley joq qılıp jibermeydi. ion reshyotkalı kristall dielektriklerden biri nacl dıń kristall reshyotka túyinlerinde na+ hám cl- jaylasqan. túri belgige iye qonsılas ıonlardıń hár …

5 / 11

kuumda jaylastırılǵan qandayda q zaryadqa f0 = qe0, ortalıqta jaylastırılǵan tap usınday zaryadqa f = qe kúsh tásir etedı. sol sebepli, (3) formulaǵa qarata, ε =f0/ e0= e0/e (3) boladı. demek, ε salıstırmalı dielektrik sińdiriwshenliktiń fizikalıq mánisi usınan ibarat, ol dielektriktıń elektr qásiyetlerin xarakterleytuǵın fizikalıq shama bolıp, dielektrik vakuumdaǵı elektr maydan kernewliligin nesha márte kúshsizlendiriwin kórsetedi. polyarizaciyalanıw. dielektrikler sırtqı maydanǵa kiritilgende nólden ózgeshe elektr maydan payda boladı. basqasha aytqanda dielektrikler polyarizaciyalanadı. polyarizaciyalanıw dep sırtqı elektr maydandaǵı dielektrikdegi dipollardıń maydan boylap jaylasıp, hám maydan boylap jaylasqan dipollardıń payda bolıwı. dielektrik sińdiriwsheńlik . polyarızacıyalanıw nátiyjesinde dıpol ushları qońsılas dipollar menen kompensaciyalanmastan payda boladı. dielektriktiń bir betinde oń, bir betinde teris zaryadlar payda boladı. dipol- shamaları tárepinen teń hám belgileri qarama-qarsı eki noqatlıq elektr zaryaddan ibarat sistema bolıp, olar arasındaǵı qashıqlıq l dipol orayınan gúzetiw noqatına shekem bolǵan qashıqlıq r dan júdá kishi. bir tekli bolmaǵan maydanda dipolǵa mexanikalıq moment ( jup kúshler) …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dielektrikler haqida tushunish"

3-tapsirma tema: elektr maydanındaǵı dielektrikler. dielektriklerdıń polyarizaciyası. polyarizacıya vektorı. kirisiw. dielektrikler haqqında túsinik. 26 segnetoelektrikler 30 pyezoelektrik effekt 31 juwmaq kirisiw. dielektrikler haqqında túsinik. hámme zatlar ózleriniń elektr qásiyetlerine qarap, ótkizgishlerge, dielektriklerge (ızolyatorlarǵa) hám yarım ótkizgishlerge bólinedi. erkin zaryadları bolǵan hám bul zaryadlar elektr maydan tásirinde erkin orın awıstıra alatuǵın zatlar ótkizgishler dep ataladı. barlıq metallar, kómir, grafit, kislota, tuz hám tiykarlardıń eritpeleri ótkishgishlerge mısal boladı. elektr zaryadları erkin orın awıstıra almaytuǵın zatlar dielektrikler (ızolyatorlar) dep ataladı. bunday zatlarda tájriybe waqtında elektr zaryadları olardıń qay jerde payda bolsa, usı je...

This file contains 11 pages in DOCX format (53.0 KB). To download "dielektrikler haqida tushunish", click the Telegram button on the left.

Tags: dielektrikler haqida tushunish DOCX 11 pages Free download Telegram