falsafa: uning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli

DOCX 13 pages 36.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mirzo ulug'ek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o'zbek tili 2-kurs talabasi tursunaliyeva gulnoraning falsafa fanidan mustaqil ishi mavzu: falsafa: uning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. topshirdi: tursunaliyeva gulnora reja: kirish 1. falsafa atamasining kelib chiqishi. falsafa shakllanishining asosiy bosqichlari. 2. dunyoqarashning tarixiy shakllari. mif-dastlabki dunyoqarash shakli. 3. fan-ilmiy dunyoqarash shakli. fanning funksiyalari va taraqqiyotning asosiy bosqichlari. xulosa foydalanilgan manba kirish ushbu leksiyada olam-odam munosabatlarini ilmiy tushunishda falsafiy qarashlarning aloxida, betakror o‘rni borligiga e’tibor qaratiladi. falsafaning fan sifatida shakllanishi uzoq tarixiy jarayon bo‘lganligi aytiladi. fan sifatida uning o‘z tadqiqot soxasi, funksiyalari borligi ta’kidlanadi. xar bir tarixiy davr muammolari falsafiy baxs soxasiga aylanishi tabiiy xol ekanligi dalillanadi. olam va unda odamning o‘rni muammosi xamisha qizgin baxs-munozara ob’ekti bo‘lib kelgan. bu muammoga ilmiy jixatdan yondashishning qaror topishida barcha mamlakatlar, jumladan, uzbekiston faylasuflarining xam xizmatlari bor. olamni, unda odamning o‘rnini falsafiy idrok etishdan avval «falsafa» va «falsafa fani» tushunchalari o‘rtasidagi umumiylik va ayrimlikning …

2 / 13

g fikricha, falsafa donishmandlikning o‘zidir. shu nuqtai nazardan qaraganda, ertaklar, rivoyatlar, dostonlar, qo‘shiqlardan tortib, barcha dinlarning muqaddas kitoblaridagi olam, unda odamning o‘rni qanday bo‘lishi kerak, degan savolga o‘ziga xos javoblar bor. shuning uchun qadimgi greklar barcha fanlarni falsafa, ya’ni donolik, donishmandlik ifodasi xisoblaganlar. natijada odatiy (kundalik) ongda tarixan «falsafa – fanlar fani», «falsafa – fanlar onasi» degan fikr keng tarqalgan. eshitilishi jozibali va extiromli ko‘ringan bu iboralar ostida falsafani fan sifatida tan olmaslik maqsadlari yotadiki, bu bizning davrimiz uchun xatarli mayl (tendensiya)dir. o‘atto olimlarning ba’zilari ana shu aqidaga tayanib, falsafa faniga munosabat belgilaydilar. g‘arb mamlakatlarida esa endilikda falsafaga extiyoj qolmadi, chunki u parchalanib, barcha fanlarga, ayniqsa ijtimoiy va gumanitar fanlarga tarqab ketdi, degan nuqtai nazardan kelib chiqib munosabat belgilash mayli kuchlidir. bunday qarashlarni xix asrdagi pozitivizm asoschisi o.kont ilgari surgan bo‘lib, u v.v.yanevich, v.vindelband tomonidan rivojlantirildi. «falsafa – deydi vindelband, - barcha mulkini farzandlariga ulashib, shundan so‘ng qashshoq odam sifatida …

3 / 13

ng ma’nosi tushunilsa, ishonchli dalil-hujjatlar asosida shu narsa haqida miyada bir turli ishonch va tasavvur paydo bo‘lsa, mana shu ma’lumotga doir fanni falsafa deymiz. falsafa bilimi ochiq-oydin ishonchli dalil-hujjatlarga ega bo‘ladi.odamlar falsafa yo‘li bilan isbot etilgan mavjud narsa haqida to‘la ishonch va qanoatga ega bo‘ladilar».1 bu fikrlardan ko‘rinib turibdiki, vatandoshimiz abu nasr farobiy o‘z xulosalarida falsafa fan sifatida ilm-fan dalillariga asoslanishi, odam-olam munoabatlari shulardan kelib chiqadigan ishonch va qanoatga tayanish lozimligiga e’tiborni qaratgan. falsafa fanining qonunlari, kategoriyalari, tushunchalari, tamoyillari va falsafiy bilish metodlari shakllanishi uzoq tarixiy davrni o‘z ichiga oladi. ana shular orqali olamni, unda odamning o‘rnini falsafiy anglash imkoniyati vujudga keladi. biz yashayotgan tarixiy davrda barcha kadrlar o‘zlarida falsafiy (donishmandlarcha) fikrlash qobiliyatiga ega bo‘lishlari ijtimoiy taraqqiyotda inson omilining o‘rni va rolini ilmiy anglab olishlari uchun kafolat bo‘ladi. falsafa fan sifatida boshqa fanlardan ustun xam, kam ham emas. moxiyatan falsafa fani predmetining aniqlanishi boshqa fanlardan farq qilmaydi. chunki istagan fanni …

4 / 13

yoqarash va tafakkur tarzi shakllanadi, shu dunyoqarashga va tafakkur tarziga muvofiq qadriyatli ong vujudga keladi. bu dunyoqarash va qadriyatli ong odamning muayyan yo‘nalishdagi imon-e’tiqodida o‘z mujassamini topadi. demak, falsafa fanining predmeti ana shu holatlarni qamrab olishi kerak, deb hisoblaymiz. shuning uchun ham falsafa fani predmetining quyidagi ta’rifini beramiz va uni o‘z nuqtai nazarimizdan turib tavsiflaymiz. olamni ilmiy bilish, unda odamning o‘rni va o‘zaro munosabatini aniqlash jarayonida keng qamrovli tafakkur tarziga asoslanib, ilmiy dunyoqarashni shakllantirish, inson ongi va qalbiga shunga muvofiq imon-e’tiqod ruhini singdirish ilmiy falsafaning predmetidir. falsafa fanining tadqiqot ob’ekti bilan uning predmeti o‘rtasida yaqinlik bor. biroq, predmet o‘sha ob’ektni o‘rganish uslub va usullarini ham o‘z ichiga oladi. yuqoridagi ta’rifda bu holat inobatga olingan. so‘ngra, unda bizga hozirgacha ma’lum bo‘lgan ta’riflardagi umumiy mazmun saqlangan holda boshqa falsafiy oqimlar, yo‘nalishlar va maktablar uchun xarakterli bo‘lgan jihatlar ham hisobga olingan. ularning insoniyat ma’naviy takomilidagi o‘ynaydigan va o‘ynayotgan rollariga xolisona baho berishni ham …

5 / 13

o‘rni borligiga e’tibor qaratiladi. va bu hol inson tafakkur tarzini o‘zgartirib borishining ahamiyati haqida teran fikrlar bildirishni nazarda tutadi. ta’rifning umumiy mazmunida muayyan dunyoqarash va tafakkur tarzining odam ma’naviy-ahloqiy qiyofasi timsolida gavdalanishini namoyon etadigan imon-e’tiqodga munosabat ham bor. chunki falsafa fani bu masalani chetlab o‘tmasligi kerak, zero har bir dunyoqarashdagi mazmun, yo‘nalish odam ongi va qalbidan joy olib, imon-e’tiqodiga aylangandagina, ular qadr topa oladi va u harakatlantiruvchi kuchga aylanadi. olam nima, undagi harakatlar negizida qanday quvvat yoki qudrat (energiya) yotadi, u qachon va qanday paydo bo‘lgan, odam ongi borliqni bilishga qodirmi, uni o‘z xoxishicha o‘zgartira oladimi yoki yo‘qmi kabi savollarga javob qidirish jarayonida dastavval mifologik, so‘ngra diniy dunyoqarashlar o‘z-o‘zidan shakllanib, odamlarning ijtimoiy muxitda bir-biri bilan xamkor-xamnafas bo‘lib yashashlari uchun ma’naviy-ruxiy shart-sharoit yaratildi. bu dunyoqarashlar tufayli odam-olam munosabatlari insonparvarlik asosida rivojlanishi yo‘lida katta tarixiy tajribalar to‘plandiki, ularga tayanib turib iti va globallashuv jarayonida odamlar, elatlar, xalqlar, millatlar o‘zaro hamkor, hamnafas, do‘stona …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa: uning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli"

mirzo ulug'ek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o'zbek tili 2-kurs talabasi tursunaliyeva gulnoraning falsafa fanidan mustaqil ishi mavzu: falsafa: uning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. topshirdi: tursunaliyeva gulnora reja: kirish 1. falsafa atamasining kelib chiqishi. falsafa shakllanishining asosiy bosqichlari. 2. dunyoqarashning tarixiy shakllari. mif-dastlabki dunyoqarash shakli. 3. fan-ilmiy dunyoqarash shakli. fanning funksiyalari va taraqqiyotning asosiy bosqichlari. xulosa foydalanilgan manba kirish ushbu leksiyada olam-odam munosabatlarini ilmiy tushunishda falsafiy qarashlarning aloxida, betakror o‘rni borligiga e’tibor qaratiladi. falsafaning fan sifatida shakllanishi uzoq tarixiy jarayon bo‘lganligi aytiladi. fan sifatida uning o‘z tadqiqot...

This file contains 13 pages in DOCX format (36.9 KB). To download "falsafa: uning predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa: uning predmeti, mazmun… DOCX 13 pages Free download Telegram