biofizika fanidan tayyorlagan

DOCX 11 pages 73.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi fakulteti 114-a-gurux talabasi shoyimova niginaning biofizika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: shoyimova nigina tekshirdi: vazira pachchaxanovna mavzu: kundalik hayotda elektromagnit nurlanish elektromagnit toʻlqinlar — vaqt boʻyicha davriy oʻzgaradigan elektromagnit maydon (oʻzaro bogʻlangan ye elektr va n magnit maydonlar)ning fazoda chekli tezlik bilan tarqalish jarayoni. oʻzgaruvchi induksiya oqimi uyurma elektr maydonni, u esa, oʻz navbatida, uyurma magnit maydonni uygʻotadi. tarqalayotgan elektromagnit maydon elektromagnit toʻlqinlar deyiladi. elektromagnit toʻlqinlar koʻndalang toʻlqinlar boʻlib, vakuumda s=3105^ tezlik bilan tarqaladi. elektromagnit toʻlqinlar xossalariga u tarqalayotgan muhit sezilarli taʼsir koʻrsatadi. elektromagnit toʻlqinlar boshqa ixtiyoriy toʻlqinlar kabi sinishi, toʻla ichki qaytishi, dispersiya, interferensiya, difraksiya hodisalariga uchrashi mumkin. elektromagnit toʻlqinlarning barcha xususiyatlari, ularning uygʻonish va tarqalish qonunlari maksvell tenglamalari yordamida toʻla tavsi elektromagnit maydon haqida tushuncha elektromagnit maydon (emm) tushunchasi ostida o`zaro bog`liq hamda bir-biriga shartli ta'sir ko`rsatuvchi elektr va magnit maydonlarning yig`indisidan iborat bo`lgan materiya ko`rinishi tushuniladi. tashqi emm alohida ajralib turuvchi xususiyati …

2 / 11

mumkin, ammo ular yakka holdaaxborot uzatish uchun yaroqsiz hisoblanadi. zamonaviy o`zgaruvchan emm nazariyasi - elektrodinamikada elektr va magnit maydonlaridan foydalagan holdayagona emm hosil qilishda davom etmoqda. emm tabiatda ob'ektiv mavjud bo`lib, materiyaning ko`rinishi hisoblanadi va uning boshqa shakllaridan farqli tarzda - modda. turli maydonlar o`zaro ustma-ust tarzda bitta hajmda jamlanishi mumkin, modda zarachalari esa o`zaro singib ketmaydi. modda zarrachalari boshlang`ich m0 massaga va υ tezlikka ega. emm zarrachalari bo`lmish fotonlar faqat vakuumda s ≈ 3·108 m/s tezlikka ega bo`lganliklari sababli boshlang`ich massaga ega emas. moddalar bunday tezlikka hech qachon erisholmaydi, sababi uning massasi m=m0/√1- υ 2 /c2 bo`lganda cheksiz bo`lib qolar edi. emmning elektromagnit to`lqin hamda modda ko`rinishida harakatlanganda inert massaga ega. buni p.n.lebedev yorug`lik bosimini o`lchashdagi o`ta nozik tajribasi davomida aniqladi, d.k.maksvell esa yorug`lik ham elektromagnit jarayon ekanligini isbotladi. keyinchalik a.enshteyn m - massa, s - harakat t ezligi va materiya energiyasi orasidagi o`zaro bog`liqlikni o`rnatdi w=mc2 bundan ko`rinadiki, …

3 / 11

g`otadi. me'yorlashlar modda atomi va molekulasi o`lchamlaridan ancha katta bo`lgan (ammo foydalanilayotgan elektromagnit to`lqinidan bir qancha kichik) masofalarda hayolan o`tkaziladi. vaqt bo`yicha me'yorlash intervali elementar zarrachalarning spinli va orbital aylanish davridan katta, ammo tashqi emm vektorining tebranish davridan kichik. biz tomondan ko`rib chiqilgan emm moddaning kvant effektlarini e'tiborga olmaydi va makroskopik (yoki klassik) lektrodinamika deb ataladi. 1.2. emm vektorlari emm dagi zaryad va toklarga kuch ta'sir etadi, ularni siljishi natijsida maydon energiyasi kamayadi. sinov jismi sifatida maydonni nafaqat aniqlab beruvchi, balki uni o`zgartirib yuboruvchi zaryadlangan kichik jism - nuqtaviy zaryadni ko`rib chiqamiz. unga emm da lorens kuchi deb ataluvchi kuch ta'sir etadi , f q(e [, b], bunda q, υ - elektr zaryadi va uning harakat tezligi; e(r,t) - elektr maydon kuchlanganligi vektori; b (r,t) - magnit induksiya vektori; r - fazodagi zaryad joylashgan nuqtaning vektor-radiusi; t - vaqt. zaryad qo`zg`almas bo`lganda (υ =0), kuch fe q e , ya'ni, …

4 / 11

an, va o'z navbatida bu elektr ishlab chiqaradi. tarix tadqiqot gipoteza elektromagnit to'lqinlarning eng qadimgi varianti ko'rib chiqilishi mumkin, birinchi nazariyasi, kamida gyuygens bnlan vaqtlarda mavjud. paytda, o'ylash holatlarda rivojlantirish yetdi. "risola dunyo" - gyuygens 1678 yil "reja" nazariyasi bir xil ishlab chiqarilgan. 1690 yilda u ham boshqa yaxshi ishlarni nashr. bu bugungi kunda maktab darsliklari ( "elektromagnit to'lqinlar", 9-sinf) vakili bo'lgan shaklda sifatli aks ettirish nazariyasi, sinishi bayon qilingan. shu bilan birga gyuygensning tamoyilini formuladan qilingan. imkon bo'ldi bilan to'lqin fronti harakatini o'rganish. bu tamoyil keyinchalik fresnel asarlarida uning rivojlanishini topildi. gyuygens-fresnel tamoyili kırınım nazariyasi va yorug'lik to'lqin nazariyasi maxsus ahamiyatga ega bo'ldi. ad empirik va nazariy hissasi katta miqdorda 1660-1670 yillarda o'rganish hook va nyuton qilingan. kim elektromagnit to'lqinlar kashf? tajribalar, ularning mavjudligini isbotlash uchun amalga oshirildi kimga? elektromagnit to'lqinlar turli turlari bor? bu keyinchalik. asoslab maksvell biz elektromagnit to'lqinlar kashf kim haqida gapirishdan oldin, u umuman ularning …

5 / 11

tajribalari sharofati hertz amalda elektromagnit to'lqinlar kashf kim birinchi bo'ldi. bundan tashqari, ularning tajribalari davomida, olimlar xususiyatlarini va nurlanish xususiyatlarini aniqladilar. elektromagnit to'lqinlar hertz tufayli tez yuqori kuchlanish manbai orqali vibratör oqim uyg'onishi puls qator qabul qildi. yuqori chastota oqimining tutashuv orqali aniqlash mumkin. shu da tebranish chastotasi sig'im va indüktivite yuqori, yuqori bo'ladi. lekin bu yuqori chastota hech qanday kafolat yuqori oqimi hisoblanadi. "dipol antenna" - o'z tajribalar o'tkazish, xertz endi deb nomlangan juda oddiy qurilma ishlatiladi. qurilma ochiq turdagi bir tebranish elektron hisoblanadi. ad haydash tajribasi hertz ro'yxatdan radiatsiya qabul vibratör orqali amalga oshirildi. ushbu qurilma moslamasi, qurilma bilan bir xil tuzilishga ega edi. elektromagnit to'lqin elektr muqobil dala qo'zg'alishi ta'siri ostida joriy tebranishlari qabul qiluvchi qurilma bilan sodir bo'lgan. agar ushbu qurilma, uning tabiiy chastota va oqi mos chastotasi, tebranish paydo. natijada, buzilishi katta amplitudali bilan qabul apparatida ro'y berdi. ilmiy kichik teshikka o'tkazgichning o'rtasida uchqunlarni kuzatib, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biofizika fanidan tayyorlagan"

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi fakulteti 114-a-gurux talabasi shoyimova niginaning biofizika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: shoyimova nigina tekshirdi: vazira pachchaxanovna mavzu: kundalik hayotda elektromagnit nurlanish elektromagnit toʻlqinlar — vaqt boʻyicha davriy oʻzgaradigan elektromagnit maydon (oʻzaro bogʻlangan ye elektr va n magnit maydonlar)ning fazoda chekli tezlik bilan tarqalish jarayoni. oʻzgaruvchi induksiya oqimi uyurma elektr maydonni, u esa, oʻz navbatida, uyurma magnit maydonni uygʻotadi. tarqalayotgan elektromagnit maydon elektromagnit toʻlqinlar deyiladi. elektromagnit toʻlqinlar koʻndalang toʻlqinlar boʻlib, vakuumda s=3105^ tezlik bilan tarqaladi. elektromagnit toʻlqinlar xossalariga u tarqalayotgan muhit sezilarli taʼsir koʻrsatadi. elek...

This file contains 11 pages in DOCX format (73.7 KB). To download "biofizika fanidan tayyorlagan", click the Telegram button on the left.

Tags: biofizika fanidan tayyorlagan DOCX 11 pages Free download Telegram