biokimyo fanidan tayyorlagan

PPTX 23 pages 415.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 415.5 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

toshkent tibbiyot akademiyasi toshkent tibbiyot akademiyasi 1-davolash fakulteti 218b-guruh talabasi xolboyeva sevaraning biokimyo fanidan tayyorlagan mustaqil ishi qabul qiluvchi:kamola alijanovna reja: 1.pzr nima 2.pzr bosqichlari 3.pzr natijalarini vizual tekshirish polimeraza zanjir reaksiyasi yoki pzr bu maʼlum dnk boʻlagini in vitro (odam organizmida emas, tajriba probirkasida) koʻp marta nusxalash usuli hisoblanadi. pzr termostabil dnk polimerazaga, taq polimerazaga, bogʻliq va dnkning shu qismi uchun maxsus dnk praymerlari boʻlishini talab qiladi. pzrda harorat oʻzgarishi bilan reaksiya bir necha marta takrorlanadi, shu orqali dnk nishon qismining koʻplab nusxalarini olish mumkin. pzr ustida koʻplab tajribalar va amaliy dasturlar olib borilgan. bundan asosan dnkni klonlash, tibbiy diagnostika va sud-tibbiy ekspertizasida foydalaniladi. pzr nima? pzr nima? polimeraza zanjir reaksiyasi (pzr) bu dnk maʼlum qismining koʻplab marotaba (million yoki milliard) nusxasini olish uchun qoʻllanadigan, keng tarqalgan laborator usul hisoblanadi. bu dnk qismi tajriba oʻtkazuvchini qiziqtirgan har qanday soha boʻlishi mumkin. misol uchun, bu tadqiqotchi funksiyasini aniqlashni maqsad qilgan …

2 / 23

di, bu issiqlikka chidamli bakteriyalardan (thermus aquaticus) ajratib olinadi. t. aquaticus issiq buloqlar va gidrotermal tuynuklarda yashaydi. uning dnk polimerazasi issiqlikka juda chidamli va 70°c70°c70, °, start text, c, end text (bu haroratda odam yoki e. coli dnk polimerazasi nofunksional holatda boʻladi) atrofida eng faol holatda boʻladi. bu haroratga chidamli taq polimeraza pzr uchun juda mos keladi. koʻrib turganimizdek, pzrda yuqori harorat andoza dnkni denaturatsiyalash yoki uning zanjirlarini ajratish uchun takroriy ravishda qoʻllanadi. pzr praymerlar boshqa dnk polimerazalar singari taq polimeraza ham faqatgina qisqa nukleotidlar ketma-ketligi, yaʼni praymerlar mavjud boʻlgandagina dnk sintezini boshlashi mumkin. pzr reaksiyalarida tajriba oʻtkazuvchi praymer yordamida nusxasi olinishi yoki koʻpaytirilishi kerak boʻlgan dnk qismini belgilaydi. pzr praymerlari qisqa bir zanjirli dnk boʻlaklari boʻlib, odatda 202020 ta nukleotiddan iborat. har bir pzr reaksiyasida ikkita praymer ishlatiladi va ular nishon (nusxalanishi kerak boʻlgan) qismga yon tomonlaridan birikishga moslashtirilgan. bunda praymerlar ketma-ketligi andoza dnkning qarama-qarshi zanjiriga, yaʼni nusxasi yaratilishi …

3 / 23

li andoza hosil bo‘ladi 2.yumshatish(55-60):praymerlar andoza dnk dagi komplimentar qismlariga bog‘lanish uchun reaksiyada harorat pasaytiriladi. 3.uzaytirish(72):toq polimeraza praymerlarni uzaytirib,yangi dnk zanjirlarini sintezlashi uchun reaksiyada harorat ko‘tariladi. bu sikl oddiy pzr reaksiyasida 25-35 marta takrorlanadi,umumiy hisobda dnk ning ko’paytiriladigan qismiga bog’liq ravishda 2-4 soat vaqt sarflanadi.agar reaksiya samarali bo’lsa,nishon qism bir nechtadan milliard marotabagacha ko’payishi mumkin.chunki har reaksiyada faqat boshlang’ich dnk andoza sifatida xizmat qilmaydi,balki bitta reaksiyada yangi sintezlangan dnk ham keying reaksiyada andozaga aylanadi.reaksiyada praymerlar va taq polimeraza molekulalari juda ko’p miqdorda bo’ladi,shu tufayli dnk molekulalari soni har reaksiya siklida ikki barobarga ortishi mumkin.bunday eksponensial o’sish darajasi quyidagi rasmda tasvirlangan. pzr natijalarini vizual tekshirish uchun gel elektroforezdan foydalaniladi pzr reaksiyasi natijalari odatda gel elektroforez usuli yordamida vizual (koʻz bilan koʻriladigan) tahlil qilinadi. gel elektroforez – bu dnk fragmentlarini elektr toki yordamida gel matritsasi orqali oʻtkazib, ularni hajmiga koʻra ajratadigan usul. odatda pzr namunasidagi boʻlaklarning oʻlchamlarini aniqlash uchun standart yoki dnk …

4 / 23

zr dasturi pzr orqali dnk ketma-ketligi million yoki milliard marotaba koʻpaytirilishi mumkin, hosil boʻlgan nusxalar boshqa usullar yordamida tekshiriladi. misol uchun, dnk gel elektroforez usuli yordamida vizual tahlil qilinishi, ketma-ketlikni aniqlash uchun yuborilishi yoki restriktaza fermentlari yordamida parchalanishi va plazmidga klonlanishi mumkin. pzr koʻplab tadqiqot laboratoriyalari va sud-tibbiy ekspertizasi, genetik tadqiqot va tashxislash kabi amaliy ishlarda qoʻllanadi. misol uchun, pzr genetik buzilishlar bilan bogʻliq genlarni (yoki prenatal testda homila dnksini) koʻpaytirish uchun ishlatiladi. pzr tekshiruvidan inson organizmidagi bakteriya yoki virus dnksini aniqlashda ham foydalaniladi: agar patogen mavjud boʻlsa, qon yoki toʻqima namunasidan dnk qismlarini koʻpaytirish imkoni mavjud. namuna muammosi: sud tibbiyotida pzr faraz qiling, siz sud-tibbiy ekspertiza laboratoriyasida ishlaysiz. qoʻlingizga uchta gumonlanuvchi shaxs dnk namunasi, shu bilan birga, jinoyat joyidan olingan soch dnk namunasi kelib tushdi. sizning vazifangiz maʼlum bir genetik markerni tekshirish va uchta gumonlanuvchidan qaysi birining soch dnksi ushbu markerga mos kelishini aniqlashdan iborat. marker ikkita allel yoki …

5 / 23

isoldagi kabi bitta markerda emas) voqea sodir boʻlgan joydan olingan dnk va gumon qilinuvchilarning dnksi oʻrtasida taqqoslanishi mumkin. bundan tashqari, odatiy sud-tibbiy ekspertizasida ishlatiladigan markerlar faqatgina ikki xil koʻrinishda boʻlmaydi. ular yuqori darajada polimorf (poly = koʻp, morph = shakl) boʻladi. yaʼni ular kichik qismlari boʻyicha farq qiladigan koʻplab allellar shaklida boʻladi. sud-tibbiy ekspertizasida eng koʻp ishlatiladigan markerlar qisqa toʻplamli takrorlanishlar (qtt) deb nomlanadi, juda koʻp miqdordagi bir xil nukleotid ketma-ketliklaridan iborat (odatda 222 dan 555 gacha uzunlikda). qttning bitta alleli 20 ta takrordan iborat boʻlishi, boshqalari esa 18 ta va hatto 10 ta takrordan iborat boʻlishi mumkin. har biri koʻplab allel shakllarda keluvchi koʻp sonli markerlarni tahlil qilgan holda sud-tibbiy ekspertizasi mutaxassislari dnk namunadan yagona boʻlgan genetik “barmoq izi” yaratadilar. odatiy qtt tahlillarida 13 ta marker qoʻllanadi, soxta musbat natijalar chiqishi ehtimoli 10milliard 111 taga teng biz dnk dalillari faqatgina jinoyatchilarni jazoga hukm qilish uchun foydalaniladi, deb oʻylashimiz mumkin, …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biokimyo fanidan tayyorlagan"

toshkent tibbiyot akademiyasi toshkent tibbiyot akademiyasi 1-davolash fakulteti 218b-guruh talabasi xolboyeva sevaraning biokimyo fanidan tayyorlagan mustaqil ishi qabul qiluvchi:kamola alijanovna reja: 1.pzr nima 2.pzr bosqichlari 3.pzr natijalarini vizual tekshirish polimeraza zanjir reaksiyasi yoki pzr bu maʼlum dnk boʻlagini in vitro (odam organizmida emas, tajriba probirkasida) koʻp marta nusxalash usuli hisoblanadi. pzr termostabil dnk polimerazaga, taq polimerazaga, bogʻliq va dnkning shu qismi uchun maxsus dnk praymerlari boʻlishini talab qiladi. pzrda harorat oʻzgarishi bilan reaksiya bir necha marta takrorlanadi, shu orqali dnk nishon qismining koʻplab nusxalarini olish mumkin. pzr ustida koʻplab tajribalar va amaliy dasturlar olib borilgan. bundan asosan dnkni klonlash, tibbiy ...

This file contains 23 pages in PPTX format (415.5 KB). To download "biokimyo fanidan tayyorlagan", click the Telegram button on the left.

Tags: biokimyo fanidan tayyorlagan PPTX 23 pages Free download Telegram