biokimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti

PPTX 21 pages 518.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 518.6 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint taqdimoti qoʻqon davlat universiteti tabiiy fanlar va iqtisodiyot fakultuteti biologiya yoʻnalishi 02-23 guruh talabasi sobitov samandarning biokimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: oqsil katabolizmi va dezaminlanish jarayonlari reja: 1. oqsillar va ularning organizmdagi roli 2. oqsillar katabolizmining umumiy bosqichlari 3. aminokislotalarning dezaminlanish jarayoni 4. amoniakning zaharliligi va neytrallanish yo‘llari 5. dezaminlanish va oqsil almashinuvining biologik ahamiyati 1. oqsillar va ularning organizmdagi roli oqsil tushunchasi oqsillar (yoki proteyinlar) — bu aminokislotalardan tashkil topgan yuqori molekulyar organik birikmalardir. ular tirik organizmlarning asosiy tuzilish materiali va metabolik jarayonlarni boshqaruvchi moddalardir. oqsil so‘zi yunoncha “proteios”, ya’ni “birinchi darajali” degan ma’noni anglatadi. bu bejiz emas, chunki hayotning barcha jarayonlari oqsillar ishtirokisiz amalga oshmaydi. oqsillar tuzilishi oqsil molekulasi 20 xil aminokislotaning turlicha tartibda birikishidan hosil bo‘ladi. oqsilning tuzilishi to‘rtta darajaga ega: birlamchi tuzilish – aminokislotalarning ketma-ketligi (peptid bog‘lar bilan ulanadi). ikkinchi darajali tuzilish – spiral yoki qatlamli shaklda bukilish (vodorod bog‘lari ta’sirida). uchinchi darajali tuzilish – …

2 / 21

fermentlar tarkibida). nukleoproteinlar – oqsil + dnk/rnk (xromatin va ribosomalar tarkibida). biologik funksiyasiga ko‘ra: 1. struktural (tuzuvchi) – kollagen, keratin, elastin (teri, suyak, soch, tirnoqda). 2. fermentativ (katalitik) – amilaza, lipaza, pepsin, atp-sintetaza. 3. transport – gemoglobin (o₂ tashiydi), mioglobin (mushaklarda o₂ saqlaydi). 4. regulyator (gormonlar) – insulin, glukagon, somatotropin. 5. himoya (immun) – antitela (immunoglobulinlar), interferon. 6. energetik – 1 g oqsil parchalanganda 17,6 kj (4,1 kkal) energiya ajraladi. 7. zaxira – tuxum albumini, sut kazeini rivojlanayotgan organizm uchun oziqa manbai. 2. oqsillar katabolizmining umumiy bosqichlari oqsil katabolizmi — bu oqsillar va aminokislotalarning bosqichma-bosqich parchalanish jarayoni bo‘lib, u natijada energiyaning ajralishi va azotli birikmalarning hosil bo‘lishi bilan kechadi. oqsillar parchalanishida asosiy maqsad — aminokislotalardan energiya olish va azotli chiqindilarni zararsizlantirishdir. bu jarayonlar asosan jigar, mushak, va buyrak hujayralarida amalga oshadi. umuman olganda: oqsil katabolizmi natijasida: aminokislotalar energiyaga aylanadi; azotli chiqindilar (ammiak) hosil bo‘ladi; urea sikli orqali ammiak zararsizlantiriladi; organizmdagi …

3 / 21

esa amin guruhi butunlay ajralib chiqib, ammiak (nh₃) hosil qiladi. bu jarayonlar jigarda kechadi va ammiak keyinchalik mochevina (urea) shaklida zararsizlantiriladi. 3. uglerod skeletining oksidlanishi aminokislotadan amin guruhi ajralib ketgach, qolgan uglerod skeleti (karbon qismi) piruvat, atsetil-koa yoki krebs sikli oraliq mahsulotlariga aylanadi. shundan so‘ng ular oksidlanish yo‘li bilan parchalanib, co₂, h₂o va energiyaga (atp) aylanadi. shu tariqa oqsilning parchalanishidan ham energiyaning bir qismi olinadi (1 g oqsildan ≈ 17,6kj). 3. aminokislotalarning dezaminlanish jarayoni. dezaminlanish tushunchasi dezaminlanish — bu aminokislotaning tarkibidagi amin guruhi (-nh₂) ning ajralish jarayoni bo‘lib, natijada ammiak (nh₃) va uglerod skeleti hosil bo‘ladi. bu jarayon oqsil katabolizmining asosiy bosqichlaridan biridir. dezaminlanishning asosiy maqsadi — azotni ajratib chiqarish va aminokislotalarni energiya manbai sifatida ishlatish imkonini yaratishdir. dezaminlanish jarayoni qayerda sodir bo‘ladi dezaminlanish asosan: jigar hujayralarida (hepatotsitlarda), qisman buyrak va mushak to‘qimalarida kechadi. jigar bu jarayonda markaziy rol o‘ynaydi, chunki u ammiakni mochevinaga aylantirib zararsizlantiradi. xulosa aminokislotalarning dezaminlanishi — …

4 / 21

$talar (masalan, serin va treonin) oksidlovchisiz dezaminlanadi. bu jarayonda dehidrataza fermentlari ishtirok etadi. masalan: \text{serin → piruvat + nh₃} 3. transdezaminlanish ko‘p hollarda aminokislotalar to‘g‘ridan-to‘g‘ri emas, balki ikki bosqichda dezaminlanadi: 1. avval transaminlanish orqali amin guruhi glutamatga o‘tadi. 2. so‘ngra glutamat oksidlovchi dezaminlanish orqali ammiak ajratadi. bu yo‘l ko‘pchilik aminokislotalarga xos. dezaminlanish natijasida: ammiak (nh₃) hosil bo‘ladi — bu zaharli modda; α-ketokislotalar (uglerod skeleti) hosil bo‘ladi — ular energiya olish, glyukoneogenez, yoki yog‘ sintezida ishlatiladi. dezaminlanishning biologik ahamiyati aminokislotalarni energiya manbai sifatida ishlatish imkonini beradi. hosil bo‘lgan ammiak mochevina sikli orqali zararsizlantiriladi. uglerod skeleti krebs sikliga kirib, atp hosil bo‘lishiga yordam beradi. azot almashinuvining muhim bosqichi hisoblanadi. 4.amoniakning hosil bo‘lishi oqsillar parchalanganda aminokislotalardan amin guruhi (-nh₂) ajraladi. bu jarayon (dezaminlanish) natijasida ammiak (nh₃) hosil bo‘ladi. amoniak asosan: jigarda aminokislotalarning dezaminlanishi paytida; buyrak va mushak to‘qimalarida oz miqdorda; ichak bakteriyalari faoliyati natijasida hosil bo‘ladi. agar bu ammiak organizmda to‘planib qolsa, u …$

5 / 21

iradi (alkaloz holati). 3. energiya ishlab chiqarishni susaytiradi – miya hujayralarida α-ketoglutaratni glutamatga aylantirib, krebs siklini to‘xtatadi. 4. markaziy asab tizimi shikastlanadi – bosh og‘rigi, uyqusizlik, gallyutsinatsiya, hatto koma holatiga olib kelishi mumkin. shuning uchun organizmda ammiak tezda zararsizlantirilishi kerak. amoniakni neytrallash yo‘llari organizm ammiakni zararsizlantirish uchun bir nechta biokimyoviy mexanizmlardan foydalanadi. 1. mochevina sikli (ornitin sikli) – asosiy yo‘l bu jarayon jigar hujayralarida sodir bo‘ladi. amoniak (nh₃) va karbon(iv)-oksid (co₂) ishtirokida mochevina (urea) hosil bo‘ladi. reaksiyalar ketma-ketligi: 1. karbamilfosfat hosil bo‘ladi (nh₃ + co₂ → karbamilfosfat) 2. ornitin bilan birikib sitrullin hosil qiladi. 3. aspartat qo‘shilib argininosuktsinat hosil bo‘ladi. 4. argininosuktsinat parchalanib arginin va fumarat hosil qiladi. 5. arginin dan mochevina ajraladi, u qon orqali buyrakka o‘tib, siydik bilan chiqariladi. bu sikl orqali organizm ammiakni tez va samarali tarzda chiqarib yuboradi. 2. glutamin sintezi yo‘li bu yo‘l miyaning, mushaklarning va buyraklarning himoya mexanizmi hisoblanadi. amoniak glutamat bilan birikib, glutamin …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biokimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti"

powerpoint taqdimoti qoʻqon davlat universiteti tabiiy fanlar va iqtisodiyot fakultuteti biologiya yoʻnalishi 02-23 guruh talabasi sobitov samandarning biokimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: oqsil katabolizmi va dezaminlanish jarayonlari reja: 1. oqsillar va ularning organizmdagi roli 2. oqsillar katabolizmining umumiy bosqichlari 3. aminokislotalarning dezaminlanish jarayoni 4. amoniakning zaharliligi va neytrallanish yo‘llari 5. dezaminlanish va oqsil almashinuvining biologik ahamiyati 1. oqsillar va ularning organizmdagi roli oqsil tushunchasi oqsillar (yoki proteyinlar) — bu aminokislotalardan tashkil topgan yuqori molekulyar organik birikmalardir. ular tirik organizmlarning asosiy tuzilish materiali va metabolik jarayonlarni boshqaruvchi moddalardir. oqsil so‘zi yunoncha “prote...

This file contains 21 pages in PPTX format (518.6 KB). To download "biokimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: biokimyo fanidan tayyorlagan ta… PPTX 21 pages Free download Telegram