optika fanidan tayyorlagan

DOCX 1 page 1.4 MB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

fizika – matematika fakulteti fizika yo’nalishi optika fanidan tayyorlagan mundarija: i.kirish………………………………………………………………. ii.asosiy qism………………………………………………….......... 2.1. siljish toki haqida tushuncha…………………………………… 2.2. maksvell tenglamalarining integral va differensial ko’rinishi…. 2.3. maksvell tenglamalaridan kelib chiqadigan xulosalar………… iii.xulosa …………………………………………………………… iv.foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………………. i.kirish. tebranuvchi sistema tashqi muhitga energiya berishi mumkin.energiyani bunday uzatish shuning uchun mumkinki,muhit elastik bo’lganligi orqasida uning alohida kichkina uchastkalarining o’zlari mittigina tebranma sistemalardan iborat bo’ladi.agar muhit (masalan, havo, suv yoki boshqa moddalar)zarrachalarning siljishi natijasida uning biror joyidagi zichligining muvozanati buzilsa, u holda atrofdagi zarrachalar tomonidan ta’sir qiluvchi kuchlar siljigan zarrachalarni orqaga qaytishga majbur qiladi,ya’ni elastiklik kuchlari buzilgan muvozanatni tiklashga intiladi,ammo bunda muhit zarrachalari inersiya bilan bu muvozanat holatdan o’tib ketib qarama –qarshi tomonga siljiydi.bunday harakat vaqtida tebranuvchi zarrachalarga qo’shni zarrachalar ham siljituvchi kuchlar ta’sir iga uchrab turg’un muvozanat holatdan chetlashadi.demak,har qanday qo’zg’alish ham,muhitning ma’lum uchastkasida bir karra paydo bo’lar ekan,dastlab qo’zg’algan joydan tobora narida turgan zarrachalarni o’z ta’siriga tortib,asta-sekin tarqala boshlaydi. biror muhitda …

2 / 1

zlik bilan tarqaladi.ravshanki,muhitning dastlab qo’zg’algan joyidan y masofada turgan zarrachalari faqat muhitda tarqalayotgan tebranma protsess unga yetib kelgandagina tebrana boshlaydi. tebranma protsessning tarqalish tezligi ni u bilan belgilaymiz.tebranma protsess biz tekshirayotgan zarragacha vaqtdan keyin yetib boradi.agar sistemaning tebranishlari x=asinwt maksvell tenglamasi ilm-fanda inqilobiy burilish yasagan tenglamalar sirasiga kiradi. bu tenglama elektromagnit maydoni, hamda uning vakuum hamda yaxlit muhitdagi elektr zaryadi va elektr toki bilan o’zaro ta'sirini ifodalab bergan. ahamiyati: ushbu tenglamalar elektromagnit to’lqinlar tabiatini anglashda katta xizmat qilgan. zamonaviy texnologiyalarda qo’llaniladigan ko’plab ilmiy jarayonlarning asosini tashkil qiladi. bugungi kun uchun dolzarbligi: biz uchun o’ta ahamiyatli bo’lgan zamonaviy texnika vositalari - mobil aloqa, televideniye va radio, hamda radarlar ushbu tenglamaga muvofiq ishlaydi. ii.asosiy qism 2.1. siljish toki haqida tushuncha 19 asrning 60- yillarida maksvell yagona elektromagnit maydon nazariyasini ishlab chiqdi, bu nazariyaga muvofiq o’zgaruvchan elektr maydoni o’zgaruvchan magnit maydonini, o’zgaruvchan magnit maydoni esa, o’zgaruvchan elektr maydonini vujudga keltiradi. bu ikkilamchi o’zgaruvchan …

3 / 1

aruvchan e’.yu.k. berilgan bo’lsin. u holda tok keltiruvchi simlarda elektrronlarning harakatidan yuzaga kelgan o’tkazuvchanlik toki oqadi. kondensator plastinkalari orasi vakuum bilan ajralgan bo’lgani uchun zaryadlar bo’lmaydi va shuning uchun o’tkazuvchanlik toki bo’lishi mumkin emas. bu erda faqat o’zgaruvchan elektr maydoni va u hosil qilgan o’zgaruvchan magnit maydoni mavjud bo’ladi. maksvell tashqi zanjirda oquvchi o’tkazuvchanlik toki kondensator ichida aloxida tok-siljish toki bilan tutashadi deb faraz qildi, siljish toki elektr maydoni kuchlanganligining o’zgarish tezligiga proporsional va tashqi zanjirdagi o’tkazuvchanlik tokiga teng bo’ladi. maksvell bu siljish tokiga kondesator ichida mavjud bo’ladigan o’zgaruvchan magnit maydoni to’g’ri keladi deb oldi. vakuumdagi siljish toki elektr zaryadlarning siljishidan iborat bo’lmaydi, shuning uchun bu tok joul issiqligi ajratmaydi. agar kondensator plastinkali orasidagi fazo dielektrik muxit bilan to’ldirilgan bo’lsa, elektr maydonining o’zgarishida dielektrikni hosil qilgan elektr dipollarni burilishi ro’y beradi. zaryadlarning bu dipollar burilishida siljishi ko’shimcha siljish toki-qutblangan tok hosil qiladi. (bu tok joul issiqligi ajratadi). demak maksvell nazariyasiga …

4 / 1

urishi tufayli qoplamalar orasidagi elektr maydoni ham davriy o’zgarib turadi. siljish toki o’tkazuvchanlik toki chiziqlarini o’tkazgich – dielektrik chegarasida uzmay, balki uni nafaqat dielektrik ichida, hatto vakuumda ham tutashtirib yuboradi. siljish toki ham o’tkazuvchanlik toki kabi magnit maydoni hosil qiladi. siljish tokining magnit maydoni hosil qilishini eyxenvold (1901 y.) tajribada aniqlagan. maksvell nazariyasiga ko’ra o’tkazuvchanlik toki zichligini siljish toki zichligiga teng deya olamiz: (1) (2) bu yerda ds – kondensator qoplamasining yuzi. - zaryadning sirt zichligi. gauss teoremasiga muvofiq, elektr siljish vektori -ni, zaryadning sirt zichligi - ga tengligini isbotlash mumkin. ; (3) (12.7) ni hisobga olib, siljish toki zichligi uchun: (4) bundan, siljish toki va u hosil qilgan magnit maydon faqat elektr siljish vektori -ning o’zgarish tezligiga proporsionaldir degan xulosa kelib chiqadi. endi siljish tokining yo’nalishini aniqlaymiz. kondensator zaryadlanishida tok o’ngdan chapga oqadi. induksiya vektori -ortadi, bunda >0 bo’lishi kuzatiladi hamda siljish vektori bilan mos tushadi. siljish toki zichligining …

5 / 1

nlashga bog’liq emas, zaryad va tok zichliklari esa nisbiy kattaliklardir. iii. xulosa tebranuvchi sistema tashqi muhitga energiya berishi mumkin. energiyani bunday uzatish shuning uchun mumkinki, muhit elastik bo’lganligi orqasida uning alohida kichkina uchastkalarining o’zlari mittigina tebranma sistemalardan iborat bo’ladi.agar muhit (masalan, havo, suv yoki boshqa moddalar)zarrachalarning siljishi natijasida uning biror joyidagi zichligining muvozanati buzilsa, u holda atrofdagi zarrachalar tomonidan ta’sir qiluvchi kuchlar siljigan zarrachalarni orqaga qaytishga majbur qiladi,ya’ni elastiklik kuchlari buzilgan muvozanatni tiklashga intiladi,ammo bunda muhit zarrachalari inersiya bilan bu muvozanat holatdan o’tib ketib qarama –qarshi tomonga siljiydi.bunday harakat vaqtida tebranuvchi zarrachalarga qo’shni zarrachalar ham siljituvchi kuchlar ta’sir iga uchrab turg’un muvozanat holatdan chetlashadi.demak, har qanday qo’zg’alish ham,muhitning ma’lum uchastkasida bir karra paydo bo’lar ekan,dastlab qo’zg’algan joydan tobora narida turgan zarrachalarni o’z ta’siriga tortib,asta-sekin tarqala boshlaydi. elektromagnit tulqinlari xususiyatlarini o’rganar ekanmiz elektr va magnit maydonlari bir-biri bilan uzviy bog’liq elektromagnit xossalaridan optika, radioelektronika kabi fanlarda keng qullaniladi. yangi avlod texnika …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optika fanidan tayyorlagan"

fizika – matematika fakulteti fizika yo’nalishi optika fanidan tayyorlagan mundarija: i.kirish………………………………………………………………. ii.asosiy qism………………………………………………….......... 2.1. siljish toki haqida tushuncha…………………………………… 2.2. maksvell tenglamalarining integral va differensial ko’rinishi…. 2.3. maksvell tenglamalaridan kelib chiqadigan xulosalar………… iii.xulosa …………………………………………………………… iv.foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………………. i.kirish. tebranuvchi sistema tashqi muhitga energiya berishi mumkin.energiyani bunday uzatish shuning uchun mumkinki,muhit elastik bo’lganligi orqasida uning alohida kichkina uchastkalarining o’zlari mittigina tebranma sistemalardan iborat bo’ladi.agar muhit (masalan, havo, suv yoki boshqa moddalar)zarrachalarning siljishi natijasida uning biror joyidagi zichligining m...

This file contains 1 page in DOCX format (1.4 MB). To download "optika fanidan tayyorlagan", click the Telegram button on the left.

Tags: optika fanidan tayyorlagan DOCX 1 page Free download Telegram