yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi 11-sinf

PPT 1,6 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1644351313.ppt name of presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 25-mavzu: yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi * bahor paytida yomg‘irdan keyin osmonda paydo bo‘ladigan kamalak, sovun pufagi yoki asfaltga to‘kilgan yog‘da ko‘rinadigan rangli jilolarni ko‘rib zavqlanamiz. lekun uning paydo bo‘lish sabablari haqida o‘ylab ko‘rmaymiz. buning sababi yorug‘lik interferensiyasidir. interferensiya hodisasi istalgan tabiatga ega bo‘lgan to‘lqinlarga xos. * bu hodisaning mohiyatini tushunib olish uchun o‘rganishni mexanik to‘lqinlar interferensiyasidan boshlaymiz. biror muhitda to‘lqinlar tarqalganda ularning har biri bir-biridan mustaqil ravishda xuddi boshqa to‘lqinlar yo‘qdek tarqaladi. bunga to‘lqinlar tarqalishining superpozitsiya (mustaqillik) prinsipi deyiladi. muhitdagi zarraning istalgan vaqtdagi natijaviy siljishi zarra qatnashgan to‘lqin jarayonlari siljishlarining geometrik yig‘indisiga teng bo‘ladi. masalan, muhitda ikkita to‘lqin tarqalayotgan bo‘lsa, ular yetib kelgan nuqtadagi zarrani bir-biridan mustaqil ravishda tebratadi. agar bu to‘lqinlarning chastotalari teng va fazalar farqi o‘zgarmas bo‘lsa, uchrashgan nuqtasida ular bir-birini kuchaytiradi yoki susaytiradi. bu hodisaga to‘lqinlar interferensiyasi deyiladi. chastotalari teng va fazalar farqi o‘zgarmas bo‘lgan to‘lqinlar kogerent to‘lqinlar deyiladi. …

6) munosabat interferensiyaning maksimum sharti deyiladi. yo‘l farqi yarim to‘lqin uzunligining toq soniga karrali bo‘lsa: bu nuqtada tebranishlarning susayishi kuzatiladi. yorug‘lik interferensiyasi to‘lqinlar interferensiyasining xususiy holi hisoblanadi. uni kuzatish uchun ikkita kogerent manbadan chiqqan yorug‘lik to‘lqinlarini fazoning ma’lum bir nuqtasida uchrashtirish kerak. lekin ikkita alohida manbani qanchalik tanlamaylik, ulardan chiqqan yorug‘lik nurlari kogerent bo‘lmaydi. shunga ko‘ra, asosan bir manbadan chiqqan yorug‘lik nurini sun’iy ravishda ikkiga bo‘lib, kogerent to‘lqinlar hosil qilinadi. 1. yung metodi (1801-yil). uning metodi 4.14-rasmda keltirilgan. quyosh nuri qorong‘i xonaga kichik s tirqishdan kiradi. bu nur ikkita s1 va s2 tirqishdan o‘tib, ikkita nurga ajraladi. ular ekranda uchrashganda markaziy qismda oq polosani, chetki qismlarida rangli polosalarni hosil qiladi. yung o‘z tajribalarida yorug‘lik to‘lqin uzunligini aniq topadi. spektrning chetki binafsha qismi uchun to‘lqin uzunligi 0,42 μm, qizil yorug‘lik uchun 0,7 μm ni oladi. 2. yupqa plyonkalardagi ranglar. asfaltga to‘kilgan yog‘ va sovun pufagidagi ranglarga qaytaylik. oq yorug‘lik yupqa plyonkaga …

ki sirtidan qaytadi. bu nurlar uchrashganda interferension manzara ko‘rinadi. agar qurilma monoxromatik yorug‘lik bilan yoritilsa, interferension manzara yorug‘ va qorong‘i halqalar shaklida bo‘ladi. agar qurilma oq yorug‘lik bilan yoritilsa, linzaning tekislikka tegish nuqtasidan qaytgan yorug‘likda qorong‘i dog‘ ko‘rinadi. uning atrofida rangli halqalar joylashadi. tegishli raqamdagi halqaning diametrini o‘lchab, yorug‘likning to‘lqin uzunligini yoki linzaning egrilik radiusini aniqlash mumkin: yorug‘lik difraksiyasi. yorug‘likning o‘z yo‘lida uchragan to‘siqning chetki qismiga kirishini odamlar ancha avval sezganlar. bu hodisaning ilmiy izohini birinchi bo‘lib f. grimaldi bergan. u narsalar ortida paydo bo‘ladigan soyaning xiraroq chiqishini tushuntiradi. u bu hodisani difraksiya deb ataydi. shunday qilib, to‘lqinning o‘z yo‘lida uchragan to‘siqni aylanib o‘tishiga to‘lqinlar difraksiyasi deyiladi. bunda yorug‘likning to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalish qonuni bajarilmaydi. difraksiya hodisasi kuzatilishi uchun to‘siqning o‘lchami unga tushayotgan to‘lqin uzunligidan kichik bo‘lishi kerak. yorug‘lik difraksiyasini tor tirqishdan yorug‘lik o‘tganida ham kuzatish mumkin. bunda ham tirqish o‘lchami unga tushgan yorug‘lik to‘lqini uzunligidan kichik bo‘lishi kerak. yorqin …

o‘taydi. tirqishning eni a, to‘siq eni b bo‘lsin. u holda a+b=d panjaraning doimiysi yoki davri deyiladi. yorug‘likning difraksion panjaradan o‘tishini qaraylik (4.17-rasm). bunda monoxromatik nur panjara tirqishlari tekisligiga tik tushayotgan bo‘lsin. tirqishdan o‘tgan nurlar difraksiya hodisasi tufayli φ burchakka buriladi. ularni to‘plab, ekranga tushiriladi. ekranda difraksion manzara – qoramtir rangli oraliqlar bilan ajratilgan yorug‘ polosalar qatori ko‘rinadi. bunda panjara doimiysi d, yorug‘likning to‘lqin uzunligi λ, nurning panjarada burilish burchagi φ quyidagi formula yordamida bog‘langan bo‘ladi: bunda: n–difraksion maksimumlarning tartib raqami. agar n=k (k = 0,1,2...) bo‘lsa, nurlar uchrashganda bir-birini kuchaytiradi. bo‘lganda nurlar bir-birini susaytiradi. yorug‘likda kuzatiladigan interferensiya va difraksiya hodisalari uning to‘lqin xususiyatiga ega ekanligini tasdiqlaydi. bu hodisalardan texnikada foydalaniladi. masalan, interferometr deb ataluvchi asbob juda sezgir bo‘lib, u bilan juda kichik burchaklarni aniq o‘lchash, yorug‘likning to‘lqin uzunligini aniqlash, kichkina kesmalarning uzunligini aniqlash, har xil moddalarning nur sindirish ko‘rsatkichini aniqlash, sirtning g‘adir-budurligini tekshirsh va yaltirash darajasini aniqlash mumkin.

yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi 11-sinf - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi 11-sinf" haqida

1644351313.ppt name of presentation 11-sinf fizika darsligi asosida 25-mavzu: yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi * bahor paytida yomg‘irdan keyin osmonda paydo bo‘ladigan kamalak, sovun pufagi yoki asfaltga to‘kilgan yog‘da ko‘rinadigan rangli jilolarni ko‘rib zavqlanamiz. lekun uning paydo bo‘lish sabablari haqida o‘ylab ko‘rmaymiz. buning sababi yorug‘lik interferensiyasidir. interferensiya hodisasi istalgan tabiatga ega bo‘lgan to‘lqinlarga xos. * bu hodisaning mohiyatini tushunib olish uchun o‘rganishni mexanik to‘lqinlar interferensiyasidan boshlaymiz. biror muhitda to‘lqinlar tarqalganda ularning har biri bir-biridan mustaqil ravishda xuddi boshqa to‘lqinlar yo‘qdek tarqaladi. bunga to‘lqinlar tarqalishining superpozitsiya (mustaqillik) prinsipi deyiladi. muhitdagi zarraning ...

PPT format, 1,6 MB. "yorug‘lik interferensiyasi va difraksiyasi 11-sinf"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yorug‘lik interferensiyasi va d… PPT Bepul yuklash Telegram