yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari 6-sinf

PPT 1,7 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1646160518.ppt powerpoint presentation 6-sinf fizika darsligi asosida 51-mavzu: yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari yorug‘lik hodisalari allomalarimizdan beruniy va ibn sinoning ham e’tiborini jalb qilgan. oldingi mavzularda yerdagi energiyaning (issiqlikning) asosiy manbai quyosh deb ko‘rsatilgan edi. bu haqda beruniy o‘zining «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» nomli kitobida quyidagicha bayon qiladi: «quyosh nuridagi mavjud haroratning sababi haqida ba’zilar bunga sabab nur desalar, ba’zilar esa nur aksi – burchaklarining o‘tkirligi sabab deganlar. unday emas, balki nurning o‘zida harorat mavjud – deydilar». beruniyning bu fikri quyoshdan yerga issiqlik nurlanish tufayli kelishini isbotlaydi. yorug‘lik tezligi haqida quyidagicha yozadi: «ba’zilar u zamonsizdir, chunki jism emas – desa, ba’zilar esa uning zamoni tez, lekin undan ham tezroq biror narsa yo‘q va nur tezligini sezib bo‘lmaydi». bu fikrlari bilan tabiatdagi biror jism yoki zarraning tezligi yorug‘lik tezligiga teng yoki undan katta bo‘la olmasligini ta’kidlagan. beruniy oy va quyosh tutilishining sabablarini quyidagicha izohlaydi: «oyning tutilishiga sabab uning …

ini bajaradi. agar u shisha suvdan bo‘shatilib, havo bilan to‘ldirilgan bo‘lsa, kuydirmaydi va quyosh sho‘lasini to‘plamaydi. nima uchun shunday bo‘ladi?». savolga ibn sino quyidagicha javob beradi: «albatta suv qalin, vazmin, zich tiniq bir jism bo‘lib, uning zotida rang bordir. shunday sifatdagi har qanday narsadan yorug‘lik akslanadi (sinadi). shuning uchun suv bilan to‘ldirilgan dumaloq shishada yorug‘lik akslanadi. sho‘laning to‘planishidan kuydirish quvvati paydo bo‘ladi. ammo havodagi sho‘la kuchli akslanmaydi. chunki havo nozik (siyrak) va tiniqdir». bu fikrlarning qanchalik to‘g‘riligini keyingi «linza» haqidagi mavzuda o‘rganasiz. ko‘rish va uning sabablari haqida beruniy ibn sinoga shunday savol yuboradi: «ko‘z nuri vositasi bilan idrok qilish – ko‘rish qanaqa, nima uchun tiniq suvning tagidagi narsa ko‘rinib turadi, holbuki ko‘z nurining ravshanligi tiniq jismlardan akslanadi (sinadi)? suvning sathi silliq va yaltiroq-ku». ibn sino o‘zining javoblarini keyinchalik «fizika», «tib qonunlari» nomli asarlarida aniqroq tafsiflaydi. «agar ko‘zimizdan nur chiqib, buyumlarni yoritadigan va oqibatida biz buyumlarni ko‘radi gan bo‘lsak, nima uchun …

yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari 6-sinf - Page 3

yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari 6-sinf - Page 4

yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari 6-sinf - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari 6-sinf"

1646160518.ppt powerpoint presentation 6-sinf fizika darsligi asosida 51-mavzu: yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari yorug‘lik hodisalari allomalarimizdan beruniy va ibn sinoning ham e’tiborini jalb qilgan. oldingi mavzularda yerdagi energiyaning (issiqlikning) asosiy manbai quyosh deb ko‘rsatilgan edi. bu haqda beruniy o‘zining «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» nomli kitobida quyidagicha bayon qiladi: «quyosh nuridagi mavjud haroratning sababi haqida ba’zilar bunga sabab nur desalar, ba’zilar esa nur aksi – burchaklarining o‘tkirligi sabab deganlar. unday emas, balki nurning o‘zida harorat mavjud – deydilar». beruniyning bu fikri quyoshdan yerga issiqlik nurlanish tufayli kelishini isbotlaydi. yorug‘lik tezligi haqida quyidagicha yozadi: «ba’zilar u zamonsiz...

Формат PPT, 1,7 МБ. Чтобы скачать "yorug‘lik hodisalari haqida beruniy va ibn sinoning fikrlari 6-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yorug‘lik hodisalari haqida ber… PPT Бесплатная загрузка Telegram