abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” asari va ibn sinoning qoldirgan boy merosi haqida

DOCX 4 стр. 31,6 КБ Бесплатная загрузка

4 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 31,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 4

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 4

abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” asari va ibn sinoning qoldirgan boy merosi haqida abu ali al-xusayn ibn abdullox ibn al-xasan ibn ali ibn sino (yaxudiy tilda aven sino, eropada avistenna nomi bilan mashxur) 370-xijriy yili safar oyining boshida, ya'ni 980 yil avgust oyining 2 yarmida buxoroning afshona qishlog'ida dunyoga keladi. ibn sinoning otasi abdullox balx shaxridan (afg'oniston) bo'lib, somoniylar amiri nux ibn mansur (976-997) davrida buxoroga ko'chib kelgach, xurmitan nomli qishloqda xukmdor bo'lib tayinlanadi, ibn sinoning onasi esa sitora bo'lib, uning ikki o'g'li bo'ladi, shulardan kattasi xusayn bo'lib, ibn sinoning bolalikdagi nomi, asl ismi shunday, ukasi maxmud xaqida esa adabiyotlarda ma'lumot berilmagan. abu ali ibn sino ijodi xaqiqiy enstiklopedist olim sifatida ibn sinoning 450 dan ortiq asarlari bo'lib, bizgacha 242 tasi etib kelgan. shu 242 ta asardan 80 tasi falsafa, iloxiyot va tasavvufga, 43 tasi tabobatga, 19 tasi mantiq, 26 tasi psixologiya, 23 tasi tabiyot ilmi, 7tasi astronomiya, 1 …

2 / 4

(«bilim») kitobi – fors-dariy tilida yozilida yozilgan falsafiy asar. forscha matni xaydarobod 1891 y, texronda 1897, 1952 y. ruscha matni dushanbeda 1957 y nashr etilgan. boshlagan. keyinchalik bu fan qadimgi yunoniston, so'ngra rim (imperiyasiga qarashli) da rivoj topadi. qadimgi yunon va rim tabiblaridan quyidagilarni zikr etish mumkin: buqrot, ya'ni gippokrat (asrimizdan oldingi 460 -355 yillar), diosqorid (1 asrda yashagan) , jolinus , ya'ni galen (129-200 yillar), oribaziy (325-402 yillar), pavel (615-690yillar). xindiston tabiblaridan kushon podshosi kanishka davrida ya'ni 1 asrda yashagan charakaning tibbiy asarlari juda mashxur bo'lib, bu kitob abbosiylar davrida arab tiliga tarjima qilingan. o'rta va yaqin sharq mamlakatlarida esa xalq orasidan etishib chiqqan tib olimlaridan quyidagilarni nomini eslatish joiz: -abu jurayj – taxminan 8 asrda yashagan, nasroniy tabib. -mosarjavayx –umaviylar davrida basrada yashagan, uni ko'pincha al-yaxudiy deb ataydilar. -masix ad –dimashqiy – xorun ar-rashidning (786-809 yillar) shaxsiy tabibi bo'lgan. «kunnosh al kabir» nomli katta asar muallifi. -ibn mosavayx …

3 / 4

g'risida bo'lib, bu asar rajaz vaznida she'r bilan yozilgan. bu asarning asl arabcha matni kalkut tada (1829y), laqnav (1845y), parij (1956y) da nashr etilgan. 1972 y toshkentda ham nashr etilgan. 2. «al-adviyat al-qalbiya» («yurak dardlari») asarinng arabcha matni istanbulda 1937 y, lotin tilida 1482 y, turk tilida 1937 y, o'zbek tilida 1966 y toshkentda nashr qilingan. 3. «daf'-al-madorr al-kulliya an-al-abdan al-insoniya» («inson badaniga etishgan barcha zararlarni yo'qotish») bu asar xifz assihha, ya'ni sog'likni saqlash (gigiena) va parxez masalalariga bag'ishlangan bo'lib, lotin tilida 1547 yilda, arab tilida 1837 y qoxirada, 1978 yuzbek tilida toshkentda chop etilgan. 4. «kitob al-qulanj» - yo'g'on ichakda bo'ladigan kolit kasalligiga bag'ishlangan asar bo'lib, bu risola nashr etilmagan, uning qo'lyozma nusxasi kut ubxonalarda saqlanadi. 5. «maqola fi-n-nabz» («tomir urishi xaqida maqola») asari fors tilida yozilgan bo'lib, texronda 1937 y, 1952 yillar nashr etilgan . 6. «urjuza fi-t-tibb («fil-l fusul al-arba'»)- yilning 4 fasliga oid tibbiy urjuza- bu …

4 / 4

r berilgan. chop etilmagan. 11. «risola fi-s – sikanjubin» («sikanjubin xaqida risola») sikanjubinni tayyorlanish usullari va uning foydalari xaqida so'z boradi. o'rta asrda lotin tilida chop etilgan. 12. «risola fi-l-fasad» («qon olish xaqida risola») turk tilida chop etilgan. 13. «risola fi-l-xindibo» («sachratqi xaqida risola») bu asarning arabcha matni va turk tilidagi tarjimasi 1955 y istambulda chop etilgan. «tib qonunlari» xaqida ibn sinoning eng yaqin shogirdi va dusti abu ubayd juzjoniyning guvoxlik berishicha «qonun»ning 1-kitobi ibn sino gurgonga kelgandan so'ng, ya'ni 1012 yilda yozilgan. «qonun»ning qolgan kitoblari esa ibn sino ray va hamadonda bo'lganida (1015-1024y) yozganligi xaqida ma'lumotlar bor. bu asar tabobat faninng mufassal qomusi bo'lib, unda sog'ligi va kasalliklariga oid bo'lgan barcha masalalar mantiqiy tartibda to'la bayon etilgan. ibn sino medistinani ilm darajasiga kut ardi va uning ham amaliy ham nazariy masalalarini chuqur ishlab chiqdi. kremonalik gerard (1114-1187) degan olim «qonun»ni arab tilidan lotin tiliga tarjima qiladi, biroq bu ishni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 4 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” asari va ibn sinoning qoldirgan boy merosi haqida"

abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” asari va ibn sinoning qoldirgan boy merosi haqida abu ali al-xusayn ibn abdullox ibn al-xasan ibn ali ibn sino (yaxudiy tilda aven sino, eropada avistenna nomi bilan mashxur) 370-xijriy yili safar oyining boshida, ya'ni 980 yil avgust oyining 2 yarmida buxoroning afshona qishlog'ida dunyoga keladi. ibn sinoning otasi abdullox balx shaxridan (afg'oniston) bo'lib, somoniylar amiri nux ibn mansur (976-997) davrida buxoroga ko'chib kelgach, xurmitan nomli qishloqda xukmdor bo'lib tayinlanadi, ibn sinoning onasi esa sitora bo'lib, uning ikki o'g'li bo'ladi, shulardan kattasi xusayn bo'lib, ibn sinoning bolalikdagi nomi, asl ismi shunday, ukasi maxmud xaqida esa adabiyotlarda ma'lumot berilmagan. abu ali ibn sino ijodi xaqiqiy enstiklopedist olim sifatida ibn...

Этот файл содержит 4 стр. в формате DOCX (31,6 КБ). Чтобы скачать "abu ali ibn sinoning “tib qonunlari” asari va ibn sinoning qoldirgan boy merosi haqida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abu ali ibn sinoning “tib qonun… DOCX 4 стр. Бесплатная загрузка Telegram