hayvon va o’simliklardagi moslanishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi dars ishlanmasi

DOCX 10 pages 761.9 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 761.9 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi andijon viloyati xalq ta`limi boshqarmasi baliqchi tumani 55-umumiy o’rta ta’lim maktabining biologiya fani o`qituvchisi qurbonova moxidaxonningning 1 soatlik dars ishlanmasi “ hayvon va o’simliklardagi mosl anishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi” mavzusidagi 1-soatlik dars ishlanmasi i.mavzu: hayvon va o’simliklardagi moslanishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi. ii. dars turi : nazariy iii. dars vaqti : 45 daqiqa iv. dars tipi : yangi mavzuni o’zlashtirish, aralash dars v. darsda qo’llaniladigan usullar: · aqliy hujum; · munozara bahs · frontal so’rovlar vi. darsda qollaniladigan nazorat turlari: - og’zaki, yozma vii. dars maqsadlari: a.ta’limiy maqsadi: · nazariy bilimlarni egallash va mustahkamlash; · biologiyaning ijtimoiy mohiyati haqida kengroq tushuncha berish; · talabalarga yangi mavzu haqida ma’lumotlat berish va ularning fikrlash doirasini kengaytirish b. tarbiyaviy maqsadi: · milliy g’oya va mafkurani o’quvchilar ongida shakillantirish; · mutahassislikka qiziqishni , mas’uliyat his-tuyg’ularini shakillantirish; · o’quvchilarda insonparvarlik, mehr-shavqat tuyg’ularini shakillantirish …

2 / 10

di, ba'zan oiimiga sababchi bo'ladi. shuni e'tiborga olib yashovchanlik deganda organizmlarning o'zi tarqalgan muhitda genotipini keskin o'zgartirmagan holatda normal yashashi tushuniladi. raqobatchanlik — organizmlarning o'ltk va tirik tabiat, shu jumladan oziq topish, boshqa jins bilan qo'shilish, yashash joyini egallashdagi qarshiliklarni yengishidir ayrim hollarda organizm yashovclian boisada, lining raqobatchanligi sust tivojlangan bo'ladi. nasl qoldirish organizmlar urchishining normal kechishi bilan bog'liq. organizm jinsiy organlari yoki hujayralarida biror kamchilik boisa, albatta urug'lanish jarayoni normal kechmaydi va u nasl bermaydi. moslanishning bu uch komponenti o'zaro bog'liq bo'lib, tabiiy tanlanish orqali tarkib topgan evolutsion natija hisoblanadi. ch. darvinning ulug' xizmatlari faqat tarixiy jarayonda turlarning o'zgarganligini isbotlash bilan cheklanmaydi. olim fan tarixida birinchi bo’lib moslanish muammosini hal qilib berdi. sizlar kundalik hayotda baliqlarning suv muhitiga, qushlarning esa havo muhitiga moslashganligini yaxshi bilasizlar. bular ayrim misollar, xolos. aslini olganda tirik mayjudotlarning muhit sharoitiga moslanishi nihoyatda xilma-xil. quyida ularning ba'zi birlari bilan tanishib chiqamiz. hayvonot olamidagi moslanishlar. hayvonlarning …

3 / 10

ida yashovchi tulki, tovushqon, kuropatka, gornostay qishda bir, yozda ikkinchi xil rangda bo'ladi. maskirovka. ayrim hoilarda hayvonning tana shakli va rangi atrofidagi barg, novda, kurtak, o'simliklarga o'xshash bo'ladi. chunonchi, chupchik degan hasharot rangi va shakli ingichka novdani, nina baliq suv o'tlarini, dengiz paxmoq otchasi deb ataluvchi baliq suv o'simliklarini eslatadi. ayrim baqachanoqlar daraxt kurtaklariga o'xshashdir. malayada tarqalgan kallima kapalagining qanotlari shakli, naqsh va tomirlari bargga o'xshash bo'ladi. ogohlantimvchi rang. ba'zi hayvonlarning tashqi ko'rinishi rang-barang bo'lib, ko'zga yaqqol tashlanadi. tilla qo'ng'izlar, tugmacha qo'ng'izlar, qovog'ari, tukli ari, ko'pgina kapalaklar, «do'st-dushman» ko'ziga yaqqol tashlanib, o'z ranglari bilan ularai «ogohlantiradilar». odatda bunday ogohlantiruvchi rangga ega hayvonlarning dushmanlardan himoya qiladigan qo'shimcha vosi-talari mavjud. ularning xususiy himoya vositalariga tanada ishlab chiqariladigan qo'lansa hidlar, zaharli suyuqliklar, tananing tuklar bilan qoplanganligi, nayzalar kiradi. mimikriya. ba'zi hollarda dushmanlari tomonidan ko'p qiriladigan hayvonlar tanasining rangi, shakli bilan “ogohlantiruvchi rangli” organizmlarga taqlid qiladi. kushandalari tomonidan ko'p qiri-ladigan hinioyasiz hayvonlarning «ogohlantiruvchi rangli» …

4 / 10

unday vaziyatda uni dushmani payqamay qoladi. rang va shakl jihatidan taqlid qilish faqat organizmlargagina emas, hatto tuxumlarga ham xos. chunonchi, kakku qush urchishi uchun boshqa qushlar singari in qurmaydi va tuxumini mayda qushlar —qorayaloqlar, jiblajibonlar, bulbul, sirchunichuqlarning inlariga qo'yadi. eng muhimi shundan iboratki, kakku tuxum qo'yishdan oldin ana shu qushlarning inlaridagi tuxumlarni ko'rib ulaiga taqlid qilib tuxum qo'yadi va uning qo'ygan tuxumlarining rangi, hajmi in egalarining tuxumlariga o'xshash bo'iadi. bundan tashqari ham hayvonlarning nasl qoldirish bilan alo-qador moslanishlari mavjud. chunonchi, ayrim hasharotlarning urg'ochilari tanadagi bezlardan ajralgan hidlari orqali erkak individlarni o'zlariga jalb qiladilar. ba'zi moslanishlar nasl yetishtirish bilan aloqador, masalan: amerika som balig'i chavog'lar rivoj-languncha tuxumlarni qorin tomonga yopishtirgan holda yuradi. povituxa deb ataluvchi qurbaqa otalangan tuxumlarini to yosh qur-baqalar rivojlanguncha orqa tomonda «opichlab» yuradi. tuban umurtqalilardan farqli ravishda qushlar o'z tuxumlarini maxsus inlariga qo'yib o'z tana harorati bilan ularni isitadilar. tuxumdan jish parranda chiqqach, uni tinmay oziqlantiradilar, dushmanlar-dan himoya …

5 / 10

an. saksovulda barglar kichik «tangacha»larga aylangan. yantoqning barglari mayda va qattiq, ko'pgina shoxchalari tikan shaklida. kaktus, aloe, agavalar sersuv o'simliklar hisoblanadi. ba'zi o'simliklarning vegetalsiya davri juda qisqa, masalan, ayiqtovon, yaltirbosh erta bahorda o'sib, rivojlanib, urug' berishga ulguradi. yantoq, shuvoq kabi o'simliklar qurg'oqchilik paytida barglarini to'kish orqali o'z hayotini saqlaydi. o'simliklarning chetdan changlanish bilan aloqador bo'lgan bir qancha moslanishlar bor. hasharotlar orqali changlanadigan o'simliklarning gultojbarglari yirikligi, rangining xilma-xilligi, xushbo'y hid tarqatishi, nektar ajratishi bilan o'ziga jalb qiladi. aksincha, shamol yordamida changlanadigan o'simliklarning gullari mayda, ko'rimsiz, hidsiz, changlari juda yengil. o'simliklarda meva va urug'larning tarqalishiga nisbatan ham bir qancha moslanishlarni ko'rish mumkin. shamol yordamida tarqaladigan qayin, qayrag'och aylant, zarang meva va urug'larida qanotsimon o'simtalar, g'o'za chigitida tuklar bo'ladi. ittlkanak, sariqchoy, yovvoyi sabzi, qariqiz, qo'ytikan mevalarida ilgak, tikan, tuklar bo'lib, ular hayvonlaming juniga, qushlarning patiga, odamlarning kiyimiga yopishishi orqali uzoq masofalarga tarqaladi .etdor, sersuv danakli va danaksiz mevalar qushlar va boshqa hayvonlar tomonidan …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvon va o’simliklardagi moslanishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi dars ishlanmasi"

o`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi andijon viloyati xalq ta`limi boshqarmasi baliqchi tumani 55-umumiy o’rta ta’lim maktabining biologiya fani o`qituvchisi qurbonova moxidaxonningning 1 soatlik dars ishlanmasi “ hayvon va o’simliklardagi mosl anishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi” mavzusidagi 1-soatlik dars ishlanmasi i.mavzu: hayvon va o’simliklardagi moslanishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi. ii. dars turi : nazariy iii. dars vaqti : 45 daqiqa iv. dars tipi : yangi mavzuni o’zlashtirish, aralash dars v. darsda qo’llaniladigan usullar: · aqliy hujum; · munozara bahs · frontal so’rovlar vi. darsda qollaniladigan nazorat turlari: - og’zaki, yozma vii. dars maqsadlari: a.ta’limiy maqsadi: · nazariy b...

This file contains 10 pages in DOCX format (761.9 KB). To download "hayvon va o’simliklardagi moslanishlar, uning xillari: himoya rangi, mimikriya. moslanishlarning nisbiyligi dars ishlanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvon va o’simliklardagi mosla… DOCX 10 pages Free download Telegram