biologiya- hayot chashmasi

DOCX 6 pages 1.3 MB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

( romitan tuman gazli shahar 37- umumiy o’rta ta’lim maktabning 9”a” sinf o ’quvchisi ikrom ova parvinaning t abiiy fanlar oyligi doirasida o’tkazilgan “mening ilk kitobim “ ijodkorlik tanlovi uch un tayyorlagan kitobi ) 2021-2022-o’quv yili 2021-2022 o’quv yili 2021-2022 o’quv yili biologiya- hayot chashmasi biologiya- sitologiya va genetika, evolutsion ta`limot, ekologiya, paleontologiya, embriologiya, molekulyar biologiya , biokimyo, biofizika, biogeotsenologiya hamda tabiatshunoslikning boshqa sohalaridagi bilimlar asosida shakllangan kompleks fandir. biologiya atamasi 1802-yilda fransuz olimi j.b.lamark va nemis olimi g.r.treviranus tomonidan fanga kiritilgan . biologiya hayot, uning shakllari, tuzilishi, rivojlanish qonuniyatlari to`g`risidagi fandir . odamlar qadim zamonlardan boshlab har xil kasalliklardan davolanish uchun o‘z tanasi tuzilishini bilishga qiziqib kelgan. lekin uzoq vaqt davomida odam tanasini yorib ko‘rish qat’iyan man etib kelinganligi tufayli kasalliklarniog kelib chiqishi g‘ayritabiiy kuchlarga bog lab tushuntirilgan. shifokorlar esa odam organizmi tuzilishini bilmasliklari tufayli bemorlarga yetarli yordam ko‘rsata olmaganlar. odam organizmi ichki tuzilishini murdani yorib ko‘rish orqali ocrganish …

2 / 6

`shliqlardan ya’ni katakchalardan tashkil topganini aniqlaydi. robert guk bu katakchalarni «sellula»-(katakcha, uyacha, hujra) deb ataydi va shundan boshlab «hujayra» atamasi fanga kiritiladi. m.malpigi va n.gryu 1671- yilda o`simik hujayralarining tuzilishini , a.levanguk 1680- yilda qondagi qizil qon tanachalari – eritrositlarni, bir hujayrali hayvonlar va bakteriyalarni birinchi marta o`rganadi. 1831- yilda ingliz botanigi r.braun hujayralarda yadro mavjudligini aniqlaydi.bundan 8 yil o`tib 1839- yilda chex olimi ya. purkine hujayra tarkigidagi suyuqlikni protoplazma deb atashni taklif qiladi. 16–17-asrlarda yashagan golland olimi anton levenguk mikroskopda ko‘rinadigan hayvonlarni kashf etgan. shved olimi karl linney 18-asrda hayvonlarni tur, urug‘, turkum va sinflarga ajratib o‘rganishni taklif etgan. ingliz olimi ch. darvin 19-asr o‘rtalarida hayvonlarni o‘rganish orqali o‘zining olamshumul evolyutsion ta’limotini yaratdi. o`simliklar dunyosi o`simliklar boshqa tirik organizmlardan farqli ravishda tuproqqa birikib o`sadi. o`simliklar oziqlanish jarayonida havodagi karbonat angidridni o`zlashtirib, glyukoza hosil qiladi va kislorod ajratadi. o`simliklarning tabiatdagi ahamiyati: · fotosintez jarayoni tufayli atmosferaga kislorod gazini ajratadi; · …

3 / 6

bo`g`im gullagan o`rik daraxti yalpiz o`simliklar tashqi muhit sharoitiga moslashib, asta- sekin murakkablashib borib, ularda ikki xil organlar paydo bo`lgan. 1. vegetativ organlar – lotincha «vegetatio» so`zidan olingan bo`lib, o`sish, rivohlanish degan ma’noni bildiradi. o`simliklarning ildizi, poyasi va vegetativ organlardir. 2. generativ organlar – lotincha «generate» so`zidan olingan bo`lib, yaratmoq, tuzmoq degan ma’noni bildiradi . generativ organlarga gul, meva va urug` kiradi. o`simliklarning tashqi muhitiga har xil shaklga moslashishi hayotiy shakl deyiladi gulli o`simliklar hayotiy shakllariga ko`ra daraxt, buta, yarimbuta, bir yillik, ikki yillik va ko`p yillik o`tlarga bo`linadi. boshqa tirik organizmlar kabi, o`simliklar ham suv bilan tirik. ularda boradigan ko`pgina biologik jarayonlar suv tufayli amalga oshadi. eng muhimi, suvda o`simliklar uchun zarur bo`lgan oziq moddalar erigan holda bo`ladi. suv orqali ular hujayra, to`qimalarga va o`simliklarning boshqa organlariga o`tadi. suv yetarli bo`lganda o`simliklar hujayrasi tarang holatda bo`ladi. aks holda, o`simliklar so`lib qoladi. o`simlik hujayrasining qobig`i qalin bo`lib, u asosan sellyulozadan …

4 / 6

yog`i); · kasallik tarqatuvchi ( pashsha, chivin); · kasallik qo`zg`atuvchi ( leyshmaniya, triposoma). qo`ng`ir ayiq ilvirs ot ilon kaptar zog`ora baliq xonqizi hayvon organizmi ham o‘simliklar singari hujayralardan tashkil topgan. hujayralar hujayra membranasi (po‘sti), uning ichidagi sitoplazmada joylashgan vakuolalar, boshqa organoidlar va yadrodan iborat. hayvon va o‘simlik hujayralarining kimyoviy tarkibi ham o‘zaro o‘xshash bo‘ladi. shu bilan birga hayvonlar hujayrasi po‘sti yupqa bo‘lishi, yashil rang beruvchi xloroplastlar bo‘lmasligi bilan o‘simliklardan farq qiladi. hayvonlar fotosintez qilolmaydi; o‘simliklar hosil qiladigan organik moddalar bilan oziqlanadi. bir hujayralilar orasida o‘simlik singari fotosintez qilish xususiyatiga ega bo‘lgan turlari ham bor. o‘simlik va hayvon hujayralari membrana, sitoplazma va yadroga egaligi bilan bir-biriga o‘xshaydi. ular quyidagi belgilariga ko‘ra o‘zaro farq qiladi. 1. faqat o`simlik hujayralari uchun xos belgilar: · sitoplazmatik membrana ustida sellyuloza qobiqning mavjudligi; · plastidaga ega bo`lishi; · shira to`plovchi vakuolaning bo`lishi va kattalashib borishi 2. faqat hayvon hujayralari uchun xos belgilar: · hujayra qobig`i yupqa …

5 / 6

itga moslashgan. masalan, suv hayvonlarining gavdasi suyri shaklda, oyoqlari eshkakka aylangan. quruqlikda yashovchi hayvonlarning tanasi yapaloq, oyoqlari yaxshi rivojlangan bo‘ladi. yashash muhiti tarkibiy qismlarini tashkil etuvchi namlik, harorat, yorug‘lik va boshqalar ekologik omillar deyiladi. evolutsiya davridan bir necha yillar o`tib yurtimizda o`simlik va hayvonlarning ayrim turlari soni tobora kamayib va hattoki yo`qolib bordi. buni oldini olish uchun o`zbekiston respublikasi «qizil kitob» i ta’ssis etildi. 1983-yilda uning birinchi nusxasi nashrdan chiqdi. kitobning 1-jildi «umurtqali hayvonlar» haqida bo`lib, unga 63 turdagi umurtqali hayvonlar kiritilgan. 1984- yilda «qizil kitob» ning «o`simliklar»ga bag`ishlangan 2-jildi chop etilgan. unga 163 tur o`simlik kiritilgan. «qizil kitob» odamlarni o`simlik va hayvonot dunyosining ayrim turlari yo`qolib ketayotganligi, ularni saqlash va ko`paytirish kerakligi haqida ogohlantiradi. «qizil kitob»da o`simlik va hayvonlarning tuzilishi, tarqalgan hududi, yashash tarzi, qirilib ketish sabablari kabi ma’lumotlar beriladi. ayni paytga kelib o`simlik va hayvon turlarini ko`paytirish va ularning qirilib ketish xavfini oldini olish maqsadida yurtimizda bir qancha …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologiya- hayot chashmasi"

( romitan tuman gazli shahar 37- umumiy o’rta ta’lim maktabning 9”a” sinf o ’quvchisi ikrom ova parvinaning t abiiy fanlar oyligi doirasida o’tkazilgan “mening ilk kitobim “ ijodkorlik tanlovi uch un tayyorlagan kitobi ) 2021-2022-o’quv yili 2021-2022 o’quv yili 2021-2022 o’quv yili biologiya- hayot chashmasi biologiya- sitologiya va genetika, evolutsion ta`limot, ekologiya, paleontologiya, embriologiya, molekulyar biologiya , biokimyo, biofizika, biogeotsenologiya hamda tabiatshunoslikning boshqa sohalaridagi bilimlar asosida shakllangan kompleks fandir. biologiya atamasi 1802-yilda fransuz olimi j.b.lamark va nemis olimi g.r.treviranus tomonidan fanga kiritilgan . biologiya hayot, uning shakllari, tuzilishi, rivojlanish qonuniyatlari to`g`risidagi fandir . odamlar qadim zamonlardan boshl...

This file contains 6 pages in DOCX format (1.3 MB). To download "biologiya- hayot chashmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya- hayot chashmasi DOCX 6 pages Free download Telegram