amaliy mashgulot bo'yicha nazariy material

DOCX 10 pages 71.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 71.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

16 amaliy mashgulot bo'yicha nazariy material mavzu: siydik biokimyosi mashg‘ulot maqsadi:siydik hosil bo’lish mexanizmini, kislota - ishkor muvozanatini idora etishda buyrakning rolini, suv va tuz buyrak orqali chiqish mexanizmini urganib chiqish. ko‘rib chiqiladigan savollar: · siydik xosil bo’lish mexanizmi; · kislota - muvozanatini idora etishda buyraklarning roli · siydikning umumiy xususiyatlari · siydikning kimyoviy tarkibi · patologik siydikning tarkibiy kismlari. kalit so‘zlar: siydik, buyrak, kislota-asos muvozanat, nefronlar, siydik hosil bo’lish mexanizmi. buyrak organizmning asosiy chikaruv a’zosi bulib, u erda xosil buladigan va organizmdan chikadigan suyuklik-siydik. uning xajmi va tarkibiy kismi boshka suyukliklarga nisbatan juda keng nisbatda uzgaradi, shu xususiyatga asoslanib buyrak yordamida xosil buladigan siydik tarkibi modda almashinuvi, tashki muxit xolatlariga nisbatan uzgarib, odam gavdasidagi suyuklik mikdorini boshkarib turadi. odam buyragida milliondan ortik nefronlar mavjud.siydik xar bir nefronda uchta jarayonga suyangan xolda xosil buladi. 1) klubochka kapillyari orkali ultrafiltratsiya; 2) tanlangan xolda suyukliklarni va erigan moddalarni kayta surilishi proksimal kanalchada, …

2 / 10

va genle tuguniga fakat 25-30 ml/min utadi. bu suyuklik tarkibida glyukoza bulmaydi, u izoosmotik, hco3-ni qaytadan ajratib olganligi uchun ph xolati qon plazmasining nisbati pastrok. (qonningph=7,4, siydikniki ph=5-6). siydik xosil bulishi genli tugunida, distal naychalarida va yiguvchi naylarda tugab, u erda chikkan siydik 0,5-2,0 ml/min tezlikda xosil buladi. buyrak massasi odam gavdasi 3-4% tashkil kilishiga karamay, buyrak orkali okib utadigan kon xajmi, yurak orkali okib utadigan xajmning 20-25% ni tashkil kiladi. shunga asoslanib, buyrak, boshka a’zolarga nisbatan kuprok kislorod iste’mol kiladi. energiya manbai sifatida buyrak tukimalari glyukoza bilan bir katorda yog kislotalari va sut kislotasi bulib xisoblanadi. xosil bulgan energiya mikdori buyrak bajaradigan asosiy vazifa - kayta surilish jarayonini bir me’yorda olib borishda kerak. buyrakni kerakli moddalarni kayta surib va u orkali suvni, elektrolitlarni, kislota va ishkor xolatini saklashi, jinsiy bezlar orkali ishlab chikariladigan gormonlar bilan uzviy boglik. 1. birlamchi siydik. 24 soat davomida buyrakda 180 l ultrafiltrat (birlamchi siydik) …

3 / 10

siydik kuyuklashadi) va shuningdek suvda eriydigan ba’zi bir moddalar (glyukoza, aminokislotalar, tuzlar va boshkalar). buyrak naychalaridan konga kayta surilmaydi. modda almashinuvida xosil bulgan moddalar (siydikchil, kreatin, siydik kislota va boshkalar) va ularning mikdori suvni kayta surilgani uchun kisman yukori buladi. birlamchi siydikdan suvni va ba’zi bir suvda eriydigan moddalarning kayta surilishi natijasida ikkilamchi siydik xosil buladi, kaysi birki yiguvchi naycha tuplanib, chashka, loxanka va siydik yullari orkali siydik xaltasiga tuplanadi. 2. ikkilamchi siydik. odam organizmida 24 soat davomida taxminan 1,5 litr siydik xosil buladi va tashkariga chikadi. xosil bulib chikadigan siydik mikdori kun davomida ichilgan suyuklik mikdoriga boglik. agar suv kam ichilgan takdirda sutka davomida siydik 0,5 litrni tashkil kilishi mumkin va aksincha, agar kup mikdorda suv iste’mol kilinsa, uning mikori 2-3 litr buladi. terlash orkali suyuklik chikkanligi sababli (97-98% suv), siydik xosil bulib chikishi kamayadi va bu xolatda erigan moddalar mikdori kupayadi. kundalik siydik mikdori kamayishi oliguriya va kupayishi …

4 / 10

ostata bezi xujayralaridagi, shuningdek, barcha xujayralar lizosomalaridagi 4,5 dan osteoblastlarda 8,5 gacha uzgarib turadi. me’da shirasida rn 1,5-2 buladi; me’da bezlarining kushimcha xujayralarida, anikrogi, xlorid kislota xosil buladigan xujayra kismlarida xam rn, aftidan, shunga yakin turadi. ikkinchi tomondan, xujayralardan tashkaridagi suyuklikda ph normada 7,36-7,44 atrofida buladi. phni xujayralardan tashqaridagi suyuqlik bufer sistemalari, o’pka ventilyasiyasining (nafas xarakatlari soni va chukurligi) ning va buyraklar orqali kislotalarni chikarib turish tezligining o’zgarib turishi doim bir hilda saqlab boradi. patologiya paytida idora etuvchi mexanizmlar imkoniyatlari xaddidan chikib ketishi mumkin, shunga kura atsidoz yoki alkaloz yuzaga keladi. atsidozda rn ning normadan eng kup uzgarishi 7,0 gacha va alkalozda 7,8 gacha bulganida, bu – xayot bilan sigishuvi mumkin. xujayralardan tashkaridagi suyuklikning asosiy buferi hco3- + h+ ↔ h2co3 ↔ h2o + co2 sistemasi bo’lib xizmat qiladi. bu sistemada muvozanat xattoki suvdagi eritmada xam ancha tez karor topadi; organizmda esa karbangidraza fermenti ta’siri bilan yanada tezrok muvozanatga etish …

5 / 10

i izdan chikkan maxallarda xujayralardan tashkari suyuklikda ph uzgarib koladi (nafasga alokador atsidoz yoki alkaloz yuzaga keladi).hco3- konsentratsiyasi asosan metabolitik uzgarishlar natijasida uzgarishlar natijasida uzgaradi, masalan, keton tanalari konsentratsiyasi kupayganida kamayib koladi (metabolik atsidoz). buyraklar h+ ajralib chiqishini o’zgartirib, kislota-ishqorlar muvozanatini idora etishda qatnashadi. yukorida aytib o’tilganidek, iydikdagi ph 4,6 dan 8,0 gacha uzgarib turishi mumkin, ya’ni eng kislotali siydikdagi h+ konsentratsiyasi eng ishkoriy siydikdagi konsentratsiyasidan 1000 baravardan ziyod ortik buladi. vodorod ionlari yo dissotsiatsiyalanmagan kislotalar, masalan, atsetosirka kislota tarkibida yoki nh4+ tarkibida chikib turadi. bundan tashkari, buyrak xujayralari metabolitlari oksidlanishi natijasida xosil buladigan kushimcha mikdoridagi nso3- ionini konga etkazib berib turishi mumkin: metabolitlar + o2 → co2 co2 + h2o ↔ h2co3 ↔ hco3- + h+ sungra h+ (kislota) xujayralardan nefron kanalchalariga ajratiladi (antiport mexanizmi buyicha na+ bilan) va siydik bilan birga chikarib yuboriladi, hco3- (ishkor) esa buyrak xujayralaridan nahco3 shaklida konga utib, uning kislotaliligini pasaytiradi (sxema № 1.). …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amaliy mashgulot bo'yicha nazariy material"

16 amaliy mashgulot bo'yicha nazariy material mavzu: siydik biokimyosi mashg‘ulot maqsadi:siydik hosil bo’lish mexanizmini, kislota - ishkor muvozanatini idora etishda buyrakning rolini, suv va tuz buyrak orqali chiqish mexanizmini urganib chiqish. ko‘rib chiqiladigan savollar: · siydik xosil bo’lish mexanizmi; · kislota - muvozanatini idora etishda buyraklarning roli · siydikning umumiy xususiyatlari · siydikning kimyoviy tarkibi · patologik siydikning tarkibiy kismlari. kalit so‘zlar: siydik, buyrak, kislota-asos muvozanat, nefronlar, siydik hosil bo’lish mexanizmi. buyrak organizmning asosiy chikaruv a’zosi bulib, u erda xosil buladigan va organizmdan chikadigan suyuklik-siydik. uning xajmi va tarkibiy kismi boshka suyukliklarga nisbatan juda keng nisbatda uzgaradi, shu xususiyatga asos...

This file contains 10 pages in DOCX format (71.0 KB). To download "amaliy mashgulot bo'yicha nazariy material", click the Telegram button on the left.

Tags: amaliy mashgulot bo'yicha nazar… DOCX 10 pages Free download Telegram