radiatsion havfsizlik me'yorlari

PPTX 34 pages 14.1 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.1 MB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

радиацион ҳавфсизлик меъёрлари радиацион ҳавфсизлик меъёрлари доц. раджабова г.ғ. режа: 1. радиацион хавфсизлик меъёрлари. 2. чегаравий рухсат этилган доза (самолётда, телевизор экрани, уяли алоқа станциялари, компьютер монитори) таъсирида радиацион нурланиш. 3. радиацион озиқ–овқат махсулотлари. радиацион нурланишдан ҳимояланиш нуқтаи-назаридан дастлабки тавсиялар сифатида–1906–йилда д.ф.решетило (россия) томони-дан рентген нурларидан тиббиёт амалиётида таҳшис мақсадларида фойдаланиш давомида махсус кўзойнак, ҳимоя фартуги ва экранларидан фойдаланиш зарурлиги қайд қилинган. шунингдек, 1914–йилда россияда ишчи–ходимларнинг касбий фаолияти билан боғлиқ радиацион нурланиш олиш хавфидан ҳимоялаш бўйича дастлабки қоидалар ишлаб чиқилиши фикри илгари сурилган. 1928–йилда «рентген нурланиши ва радий изотопи нурланишидан ҳимоя қилиш халқаро қўмитаси» ташкил қилинган ва бу қўмита 1950–йилда «радиологик ҳимоя бўйича халқаро комиссия» деб қайта номланган. ушбу комиссия томонидан радиацион нурланишнинг одам организмига таъсир механизмлари ўрганилади ва нурланишдан ҳимоя қилиш бўйича тавсиялар–кўрсатмалар ишлаб чиқилади. радиацион хавфсизлик меъёрлари: белгиланган радиацион ҳавфсизлик меъёрларига биноан, саноат миқёсида ишлаб чиқариш шароитида ишчи–ходимларнинг табиий радиоактив манбалар таъсирида нурланиш дозаси ~5 мзв/йил қийматдан ошмаслиги …

2 / 34

заси қийматини ифодалайди. радиацион нурланишнинг чегаравий рухсат этилган дозаси 1925–йилда 1 иш куни давомида 0,1–0,2 рентген деб белгиланган ва «радиация нурланишидан ҳимоя масалалари бўйича халқаро комиссия» томонидан 1959–йилда одам организми учун радиацион нурланишнинг чегаравий рухсат этилган дозаси 0,1 бэр/ҳафта ва мос равишда, 5 бэр/йил қийматини ташкил қилиши белгиланган самолётда радиацион нурланиш самолётда (10,5км дан юқорида) одам организмига ер атмосфера-сининг космик радиацион нурланишдан ҳимояловчи экранининг таъсири йўқолади, америкадан европага бир марталик рейс давомида одам организмида ўртача ~0,05 мзв доза радиация қабул қилиниши қайд қилинади. реактив самолётлар учувчилари йилига ўртача 5мзв доза радиация қабул қилиши ҳисобланган. шунингдек, 15–18 км баландликда учишга мослашган, «concord» русумидаги авиалайнерларда атлантика океани устидан учиб ўтиш давомида одам организми ~50 мкзв радиация олиши қайд қилинади. ушбу типдаги самолётлар бортига хавфли радиацион нурланишдан огоҳлантирувчи дозиметрик қурилмалар ўрнатилади. «concord» типидаги самолётда ~4–5 соат давомида парвоз қилиш давомида, йўловчи организми 40–50 мкзв радиацион нурланиш олиши қайд қилинган, ўз навбатида 10 марта …

3 / 34

қилинади. замонавий телевизорларда рентген нурланиши қиймати нисбатан пастлиги қайд қилинади. кинескопли телевизор экрани рентген нурланиши манбаи сифатида ўрин тутади. телевизор экранидан ~250 см узоқлик масофасида одам организмига таъсир кўрсатувчи самарали нурланиш дозаси қиймати 2,5×10–3 мкзв/соат ҳисобланади. ўз навбатида, ҳар куни телевизор экрани олдида ўрта 3 соат давомида телекўрсатувларни томоша қилиш натижасида одам организмида йил давомида 5–7 мкзв радиация нурланиши олиш қайд қилинади. уяли алоқа телефони таъсиридаги электромагнит нурланиш илм–фан тараққиёти даврида одам организмига электромагнит нурланишнинг таъсири даражаси кескин ортиши қайд қилинади. айниқса, замонавий алоқа воситаси сифатида уяли алоқа телефонлари ва смартфонлардан фойдаланиш таъсирида электромагнит нурланиш олиш эҳтимоллиги даражаси ортади. онколог мутахасислар томонидан уяли алоқа телефонларидан ўртача ~10 йил фойдаланиш даври давомида телефондан фойдаланмайдиганларга нисбатан мия ўсма касалликларининг келиб чиқиш эҳтимоллиги даражаси 2–5 маротаба ортиши аниқланган. бевосита уяли алоқа телефон станцияларидан 300–400 метр масофада яшаган аҳолининг умумий саломатлик ҳолатининг ёмонлашиши (бош оғриғи, ҳолсизлик) қайд қилинади. ақш репродуктив тиббиёт миллий марказида амалга …

4 / 34

ларининг сони дунё аҳолиси сонидан ортиб кетиши таҳмин қилинган. шу сабабли, уяли телефон тарқатувчи электромагнит тўлқинлари таъсирида нурланиш эҳтимоллиги даражаси ҳам ортиши кузатилади. уяли алоқа телефонларидан фойдаланиш давомида юзага келувчи электромагнит нурланиш дунё миқёсида қабул қилинган стандарт ўлчов бирлиги – яъни, ютилишнинг солиштирма коэффи-центи (sar–specific absorption rate) билан ифодаланади: масалан, «nokia 1110» русумидаги уяли телефоннинг қулоқ яқинида sar коефиценти қиймати 0,78 вт/кг ни ташкил қилиши қайд қилинади. - sar– бир секунд давомида одам организмида биологик тўқиманинг электромагнит майдон таъсирида нурланиши даражасини ифодалайди. - одам организми учун рухсат этилган ҳавфсиз sar коеффицент қиймати ~2,5 мвт/кг тенг ҳисобланиши белгиланган. одатда уяли телефон ишлаб чиқарувчи компаниялар sar коэффицент қийматига алоҳида эътибор қаратишади. бироқ, хитойда ишлаб чиқарилган ҳар қандай уяли телефон аппаратларида бу коэффицент қиймати талаб даражасига мос келмаслиги қайд қилинади. - шунингдек, ташқи корпуси металдан ишланган «nokia n8», «samsung s8500» каби русумдаги телефонларда sar коеффицент қиймати нисбатан юқорилиги кузатилади. масалан, «apple iphone 4s» …

5 / 34

да бу қиймат 1,6 вт/кг га; «samsung galaxy s5» телефонида 1,28 вт/кг га тенглиги қайд қилинади. - амалга оширилган тажрибаларда уяли телефони электромагнит майдони хотира ва диққат жамланиши жараёнларни регуляция қилувчи бош мия гиппокамп соҳасига кучли салбий таъсир кўрсатиши, руҳий безовталик ҳолатини келтириб чиқариши қайд қилинган. - уяли телефон электромагнит майдони таъсирида болаларда ақлий ривожланишдан орқада қолиш, хотира ёмонлашиши қайд қилинади одатда, уяли алоқа телефонидан 14 ёшдан кейин ва кунига ўртача 20 минут фойдаланиш тавсия қилинади. америка ва кўпгина европа мамлакатларида болаларга уяли телефондан фойдаланишга рухсат этилмайди. шунингдек, уяли телефон электромагнит нурланиши ўсаётган бола организмида бош мияга вояга етган одамга нисбатан кучли таъсир кўрсатиши аниқланган. уяли телефон қўнғироғи вақтида унинг яқинига ўрнатилган термодатчик қурилмасида ҳарорат қиймати ~5°с га кўтарилиши қайд қилинади. яъни, уяли телефон бош мияга ўзига хос «микротўлқинли печь» сифатида таъсир кўрсатади. уяли телефон электромагнит майдони бош мия тўқималарига ~37,5 мм гача кириб бориши аниқланган. уяли телефонлар электромагнит майдони …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiatsion havfsizlik me'yorlari"

радиацион ҳавфсизлик меъёрлари радиацион ҳавфсизлик меъёрлари доц. раджабова г.ғ. режа: 1. радиацион хавфсизлик меъёрлари. 2. чегаравий рухсат этилган доза (самолётда, телевизор экрани, уяли алоқа станциялари, компьютер монитори) таъсирида радиацион нурланиш. 3. радиацион озиқ–овқат махсулотлари. радиацион нурланишдан ҳимояланиш нуқтаи-назаридан дастлабки тавсиялар сифатида–1906–йилда д.ф.решетило (россия) томони-дан рентген нурларидан тиббиёт амалиётида таҳшис мақсадларида фойдаланиш давомида махсус кўзойнак, ҳимоя фартуги ва экранларидан фойдаланиш зарурлиги қайд қилинган. шунингдек, 1914–йилда россияда ишчи–ходимларнинг касбий фаолияти билан боғлиқ радиацион нурланиш олиш хавфидан ҳимоялаш бўйича дастлабки қоидалар ишлаб чиқилиши фикри илгари сурилган. 1928–йилда «рентген нурланиши ва р...

This file contains 34 pages in PPTX format (14.1 MB). To download "radiatsion havfsizlik me'yorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: radiatsion havfsizlik me'yorlari PPTX 34 pages Free download Telegram