моддий нуқталар тизими ва уларнинг динамикаси

DOCX 153,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1698819537.docx j j m p = w j 2 rp l mr rm = = = 2 mr i = i l w = dt d t t w w e = d d = ® d 0 lim dt d i dt dl w = m dt dl = / e w = dt d / i m e = e 2 m w 2 к j = j 2 2 2 2 2 w w i mr w k = = a j 2 mr 2 2 dt d j e = 2 2 1 mr 2 5 2 mr 2 12 1 ml t d s d j d j d = d r s t d t d t r t s t t d d = d d ® d ® d j 0 0 lim lim j w . r w j = r …

degan tushinchani kiritamiz va quyidagicha ifodalanadi: (3) yoki (1) ni hisobga olsak quyidagi formula hosil bo’ladi: (4) demak, aylanayotgan qattiq jism burchak tezlanishining qiymati burchak tezlikdan vaqt boyicha olingan birinchi tartibli hosilaga yoki burilish burchagidan vaqt boyicha olingan ikkinchi tartibli hosilaga teng. si sistemasida burchak radian hisobida, burchak tezlik rad/s hisobida, burchak tezlanish esa rad/s2 hisobida o’lchanadi. aylanayotgan qattiq jism burchak harakteristikalari bilan mazkur jism ayrim nuqtalarining chiziqli harakteristikalari orasidagi bog’lanishni aniqlaylik. shu qattiq jismning ixtiyoriy bitta nuqtasi biror vaqt davomida bosib o’tgan masofasi uzunlikdagi aylana yoyi bilan harakterlanadi shu vaqt davomida burilish burchagining o’zgarishi bo’lsin. burchak r raduisli aylananing markaziy burchagi bo’lgani uchun yoyni quyidagicha yozamiz: (5) uning ikkala tomonini ga bo’lamiz va vujudga kelgan nisbatlarning nolga intilgandagi limitlarini olamiz: (6) bu tenglikning chap tomonidagi limit aylanma harakat qilayotgan nuqtaning tezligi (), o’ng tomondagi limit esa aylanayotgan qattiq jismning burchak tezligi () dir. shuning uchun (4.6) ni quyidagi ko’rinishda …

ilan o’ng vint qoidasi asosida aniqlanadigan vektordir. burchak tezlanish vektori ham aylanish o’qida yotadigan vektor, uning yo’nalishi burchak tezlik vektori o’zgarishi ning yo’nalishi bilan mos tushadi. qattiq jismni aylanma harakatga keltirish uchun muayan nuqtadan unga biror kuch ta’sir etishi kerak. 4.2-rasmda tasvirlangan jism vertikal oz, o’q atrofida aylana olish imkoniyatiga ega. lekin bu jism har qanday yo’nalishdagi kuch ta’sirida ham aylanavermaydi. xususan, f kuchning yo’nalishi 4.2a-rasmda tasvirlangandek bo’lganda jism soat strelkasining yo’nalishida oz o’q atrofida aylanma harakatga keladi. kuch vektori bilan ustma-ust tushadigan to’g’ri chiziq shu kuchning ta’sir chizig’i deb ataladi. agar kuch jismning aylanish o’qiga paralel yoki perpendikulyar bo’lsa jism aylanma harakatga kelmaydi. tajribalarning ko’rsatishicha, miqdorlari turlicha bo’lgan kuchlar yoki kattaligi aynan bir xil, lekin yo’nalishlari turlicha bo’lgan kuchlar ta’sirida jismning aylanishi turlicha bo’ladi. umuman, jismni aylantira olish uchun kuch momenti degan miqdoriy kuch xarakteristikasidan foydalanish kerak. 1-rasm jismning biror nuqtasiga f kuch ta’sir etayotgan bo’lsin (1-rasm). bu kuchning …

oz orasidagi burchak bilan belgilangan. binobarin, biror f kuchning o’qdagi ixtiyoriy nuqtaga nisbatan momentining shu o’qdagi proektsiyasi f ning mazkur o’qqa nisbatan momentini ifodalaydi.bir to’g’ri chiziqda yotmagan, bir-biriga teng, lekin qaramaqarshi yo’nalgan ikkita kuchning qattiq jismga ta’siri alohida ahamiyatga ega. bunday kuchlarni juft kuchlar yoki «juft» lar deb yuritiladi. 3-rasm juft kuchni tashkil etuvchi kuchlarning qoyilish nuqtalari ham, ta’sir chiziqlari ham umumiy bo’lmaganligi uchun ularni bitta teng ta’sir etuvchi kuch bilan almashtirib bo’lmaydi, albatta. juft kuch qattiq jismni ilgarilanma harakatga keltira olmaydi, lekin jismni massa markazidan o’tgan va kuchlar yotgan tekislikka perpendikulyar bo’lgan o’q atrofida aylantiradi. juft kuchning aylantiruvchi ta’siri juft kuch momenti deb ataladigan vektor bilan harakterlanadi: (14) juft kuch momenti (m) juft kuchni tashkil etuvchi kuchlar yotgan tekislikka perpendikulyar ravishda shundai yo’nalganki mazkur yo’nalish va jismning juft kuch ta’siridagi aylanishining yo’nalishi o’ng vint sistemasini tashkil etadi. juft kuch momentining moduli (15) ifoda yordamida, aniqlanishi mumkin. bundagi juft kuchni …

an radius-vektor. l vektorning yo’nalishi o’ng vint qoidasi asosida topiladi. r va r lar yotgan (rasmdagi shtrixlangan) tekislikka perpendikulyar ravishda o nuqtaga joylashtirilgan o’ng vintni r yo’nalishida buralganda vintning ilgarilanma harakati l ning yo’nalishini ko’rsatadi. r yo’nalishidagi to’g’ri chiziqqa o nuqtadan tushirilgan perpendikulyar uzunligini bilan belgilasak, impuls momentining modulini (17) ko’rinishda yozish mumkin. si sistemasida impuls momenta da o’lchanadi. moddiy nuqta impulsinnng o nuqtadan o’tuvchi ixtiyoriy qo’zg’almas oz, o’qqa nisbatan moment (lz) va impulsning o nuqtaga nisbatan momenta (l) orasidagi bog’lanish quyidagi rasm munosabat bilan ifodalanadi; (18) bundagi m va oz o’q orasidagi burchak. endi moddiy nuqta impuls momentining o’zgarish qonunini keltirib chiqaraylik. buning uchun (16) ifodadan vaqt buyicha hosila olaylik: (19) bu ifodaning o’ng tomonidagi birinchi had tezlik va impuls vektorlarining vektor ko’paytmasidir. va p yo’nalishlari bir xil bo’lganligi uchun ularning vektor ko’paytmasi nolga teng. ikkinchi haddagi vektor, moddiy nuqtaga ta’sir kilayotgan kuchlarning teng ta’sir etuvchisi ekanligini bilamiz. shuning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "моддий нуқталар тизими ва уларнинг динамикаси"

1698819537.docx j j m p = w j 2 rp l mr rm = = = 2 mr i = i l w = dt d t t w w e = d d = ® d 0 lim dt d i dt dl w = m dt dl = / e w = dt d / i m e = e 2 m w 2 к j = j 2 2 2 2 2 w w i mr w k = = a j 2 mr 2 2 dt d j e = 2 2 1 mr 2 5 2 mr 2 12 1 ml t d s d j d j d = d r s t d …

Формат DOCX, 153,8 КБ. Чтобы скачать "моддий нуқталар тизими ва уларнинг динамикаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: моддий нуқталар тизими ва уларн… DOCX Бесплатная загрузка Telegram