tafakkur va uning asosiy shakllari.

PPTX 38 pages 4.9 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

tafakkur shakllari: tushuncha,hukm va xulosa tafakkur va uning asosiy shakllari. agrumentatsiya-tanqidiy fikrlash asosi sifatida. axloq falsafasi va kasbiy axloq reja: tafakkur tushunchasi va uning mohiyati argumentatsiya - faktlar va mantiqiy tuzilma asosida fikrlarni mustahkamlash jarayoni. axloq falsafasi (etika): axloqiy qadriyatlar, tamoyillar va xatti-harakatlarni oʻrganadigan falsafiy yoʻnalish axloq kategoriyalari, axloq me’yorlari, axloq tamoyillari tafakkur (fikrlash) — bu insonning atrofidagi dunyo, hodisalar, muammolar va gʻoyalarni idrok etish, tahlil qilish va ularga munosabat bildirish jarayoni. tafakkur mantiq, tajriba, bilim va ijodiyot asosida shakllanadi va insonni boshqa mavjudotlardan ajratuvchi asosiy xususiyatlardan biridir. tafakkurning mantiqiy elementlari tushuncha: biror narsa yoki hodisaning mazmunini ifodalovchi soʻz (masalan, "ozodlik", "tenglik"). hukm : tushunchalar orasidagi bogʻliqlikni koʻrsatish ("quyosh yer atrofida aylanadi"). xulosa: hukmlardan yangi bilim olish ("agar yomgʻir yogʻsa, yoʻl hoʻl boʻladi. yomgʻir yogʻyapti. demak, yoʻl hoʻl."). tushuncha tafakkurning eng dastlabki sodda shakli, real borliqning inson ongidagi g'oyaviy timsolidir. tushuncha deb buyum va hodisalarning eng umumiy,muhim, zaruriy belgilarini inson …

2 / 38

siz tushunchalar: o'zoro aloqadorlik,o'xshashlik va umumiy belgilarga ega bo'lmagan tushunchalarni ifodalaydi: masalan:sevgi, haqiqat ijobiy tushunchalar: buyum va hodisada ma'lum bir belgi mavjudligini aks ettiradi: masalan: mazmunli, serhosil salbiy tushunchalar: buyum va hodisada biror belgi mavjud emasligini ifodalaydi.masalan: beģam, noaniq tushunchalarni chegaralash va umumlashtirish tushunchani umumlashtirish uning hajmini kengaytirish demakdir. masalan:"gul"deganda, chinigul, atirgul, gulsafsar, nargiz, lili tushunchani chegaralash tushunchani chegaralash deganda uning hajmini toraytirishga aytiladi. masalan : "maktab" tushunchasini chegaralaganda: oliy maktab, o'rta maktab,proffisional maktab,boshlanģich maktab. hukm tafakkur shakli sifatida, hukmning tarkibi va xususiyatlari hukm-predmetga ma'lum bir belgining(xossaning, munosabatning) xosligi yoki xos emasligini ifodalovchi tafakkur shaklidir. hukm hukmning mantiqiy tarkibini uch qism tashkil etadi subyekt - hukmda haqida gap boradigan tushuncha predikat - mavzuga nisbatan aytilgan xususiyat, holat yoki harakat boģlovchi - mavzu va predikat oʻrtasidagi aloqani koʻrsatuvchi soʻz misol hukm: "barcha odamlar aql-idrokka ega." tarkibi: subyekt: "odamlar" predikat: "aql-idrokka ega" bogʻlovchi: "barcha ... ega" xulosa chiqarishning umumiy mantiqiy tavsifi xulosa …

3 / 38

g erkin fikr almashish huquqi konstitutsion aksioma sifatida isbotlangan. hukm 2: fuqarolarning erkin fikr almashishi jamiyatning ijtimoiy rivojlanishi va samarali boshqaruviga olib keladi – bu ham amaliy tajriba va tarixiy dalillarga asoslangan. xulosa: demak, barcha demokratik jamiyatlar samarali ijtimoiy rivojlanishning mantiqiy kafolati sifatida, qo‘shimcha isbot talab qilmaydigan aksiomatik bilimga asoslanadi. tahlil: bu misolda, demokratik jamiyatlarning asosiy tamoyili – erkin fikr almashish – ikkita aksiomatik hukm sifatida qabul qilingan. har ikkala hukm dalillarga ega bo‘lgani uchun, undan kelib chiqadigan xulosa ham mantiqan haqqoniy va mustahkam bilim sifatida tasdiqlanadi. argumentatsiya — bu biror fikr, pozitsiya yoki gipotezani mantiqiy dalillar, faktlar va izohlardan foydalanib asoslash va himoya qilish jarayoni. bu nafaqat bahs-munozaralarda, balki kundalik hayotda, ilmiy tadqiqotlarda, qaror qabul qilishda ham muhim rol oʻynaydi. argumentatsiyaning asosiy maqsadi fikrni ravshan, ishonarli va mantiqiy tarzda yetkazishdir. argumentatsiya turlari deduktiv argumentatsiya - umumiy qoidadan xususiy holatga xulosa chiqarish. misol: barcha odamlar oʻladi (umumiy qoida). sokrates odam …

4 / 38

alarini hikoyatlar, hikmatlar, naqllar, maqollar tarzida bayon etadi, kishilarga axloqning mohiyatini tushuntirib, falsafiy xulosalar chiqaradi, ularga axloqiy qonun-qoidalarni o’rgatadi. etikaga doir dastlabki tushunchalar shumerliklarning „me“ qonunlar majmuyida uchraydi. undagi „namlul“ tushunchasi insonparvarlik, ezgulik maʼnolarini anglatgan. bobil podshosi xammurapi qonunlarida, „pxatoten oʻgitlari“, „misr mayyitlar kitobi“, avesto kabi qadimiy yodgorliklarda axloqiy tamoyillar va meʼyorlar qonunlar, eʼtiqodiy daʼvatlar shaklida berilgan; hindistonning „manu qonunlari“, „dhammapada“, „patanjali“ kabi yodgorliklarida esa pandnoma va hikmat usuli ustuvor. qadimiy xitoy daochi donishmandlari insonni tabiatning bir qismi sifatida olib qaraydilar va uning vazifasi fazilat yoʻlidan borish ekanini, barcha yovuzliklar, baxtsizliklar insonning tabiat joriy etgan qonunlardan chekinishi oqibati ekanini taʼkidlaydilar. konfutsiy va uning izdoshlari fazilat egasi boʻlishni urf-odatlarga soʻzsiz boʻysunishda koʻradilar. qadimiy sharqdagi, xususan, misr va hindistondagi axloqiy gʻoyalar, qarashlar antik davr estetikasiga ilmiy-nazariy asos boʻldi. yunon mutafakkirlari sokrat va platon qarashlarida ilohiylik axloqning asosi, insonga axloqiylik azaldan berilganligi taʼkidlansa, aristotel inson kamolotga bilish faoliyati, voqelikka faol munosabati orqali, hirs-u …

5 / 38

ushunchalar to'plami degan ma'noni anglatadi. kategoriya — bu narsalarni o‘xshashliklariga qarab guruhlarga ajratishdir. masalan: mevalarni "shirin" (olma, uzum) va "nordon" (limon, anor) deb ajratish. kiyimlarni "erkaklar kiyimi", "ayollar kiyimi" yoki "bolalar kiyimi" deb bo'lish. bu narsalarni oson topish va tartibga solish uchun yordam beradi. axloq kategoriyalari quyidagi asosiy tushunchalardan iborat: - burch: shaxsning jamiyatga bo'lgan mas'uliyati. - vijdon: ichki axloqiy his-tuyg'ular va qoidalar. - or-nomus: shaxsning obro'si va axloqiy qadr-qimmati. - halollik: to'g'ri va adolatli xatti-harakatlar. - adolat: o'zaro munosabatlarda tenglik va haqqoniylik. axloq me’yorlarining asosiy jihatlari: jamiyatga moslik: ular jamiyatdagi odob va madaniyat qoidalariga asoslangan bo‘ladi. masalan, kattalarga hurmat qilish yoki yordamga muhtojlarga ko‘mak berish. xatti-harakatni boshqarish: insonning o‘zini tutishiga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatadi. masalan, yolg‘on gapirmaslik, birovning haqiga tegmaslik. subyektivligi: axloq me’yorlari joylashuv, davr va madaniyatga qarab o‘zgarishi mumkin. bir jamiyatda qabul qilingan axloq boshqa jamiyatda farqli bo‘lishi mumkin. o‘z-o‘zini nazorat qilish: axloq qoidalarini odatda qonun kabi kuch bilan emas, …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur va uning asosiy shakllari."

tafakkur shakllari: tushuncha,hukm va xulosa tafakkur va uning asosiy shakllari. agrumentatsiya-tanqidiy fikrlash asosi sifatida. axloq falsafasi va kasbiy axloq reja: tafakkur tushunchasi va uning mohiyati argumentatsiya - faktlar va mantiqiy tuzilma asosida fikrlarni mustahkamlash jarayoni. axloq falsafasi (etika): axloqiy qadriyatlar, tamoyillar va xatti-harakatlarni oʻrganadigan falsafiy yoʻnalish axloq kategoriyalari, axloq me’yorlari, axloq tamoyillari tafakkur (fikrlash) — bu insonning atrofidagi dunyo, hodisalar, muammolar va gʻoyalarni idrok etish, tahlil qilish va ularga munosabat bildirish jarayoni. tafakkur mantiq, tajriba, bilim va ijodiyot asosida shakllanadi va insonni boshqa mavjudotlardan ajratuvchi asosiy xususiyatlardan biridir. tafakkurning mantiqiy elementlari tushunch...

This file contains 38 pages in PPTX format (4.9 MB). To download "tafakkur va uning asosiy shakllari.", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur va uning asosiy shakll… PPTX 38 pages Free download Telegram