plastidalarning o’simlik organizmidagi ahamiyati

PPTX 50 pages 1.6 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

powerpoint taqdimoti mavzu:plastidalarning o’simlik organizmidagi ahamiyati reja: 1. pastidalarning ochilishi. 2. plastidalarning xillari. 3. xloroplastlarning tuzilishi. 4. xromoplastlar. 5. leykoplastlar. 6. plastidalarning ontogenezi va funksional qayta qurilishi. plastidalarning ochilishi. 1676-yilda a.levenguk yashil o’simlik(tuban) hujayralarida yashil donachalarni kuzatdi va ularni xromotoforalar deb nomladi. keyinchalik, shimper(1883) yashil barg hujayralarida yashil donachalardan tashqari yana sariq, to’qsariq va hatto rangsiz donachalarni ham bo’lishini kuzatdi va ularning barchasini birgalikda plastidalar deb atadi. 1. rangsiz-leykoplast; 2. yashil-xloroplast; 3. rangli-xromoplast. plastidalar sitoplazmaning membranali organoidi bo’lib, unda moddalarning sintezi, birinchi navbatda fotosintez amalga oshadi(xloroplast). ular bakteriyalar, ba’ zan suvo’tlari va zamburug’lardan tashqari barcha o’simliklarda uchraydi. plastidalarda kraxmal, oqsil, karbonsuv va yog’lar sintezlanadi. bu jarayonlar o'simliklarning modda almashinuvi bilan bog’liq, plastidalar bo’lishi o’simlik organizmlarining modda almashinuvini ham turlicha bo’lishiga olib keladi. plastidalarning shakli odatda, uzunchoq bo’lib, uzunligi 5-10 mkm, yo’g’onligi 2-4 mkm bo’ladi. ammo, ba’ zi suvo’tlari xromotoforlarining uzunligi 50 mkm ga yetadi. ularning soni hujayrada bittadan(tuban suvo'tlari-xlamidomanada) 100 …

2 / 50

shaklidagi strukturalar joylashadi. yuksak o’simliklarning yetilgan plastidalarining ichki membranasi ikki xil tipda tuzilgan bo’ladi: 1. stromaning yassi, uzun lamellalari; 2. yassi disksimon vakuola yoki xaltachalarning membranalari-tillakoidlardir, ularning har biri plastina deb ham ataladi. tillakoidlar taxlab qo’yilgan tangachalarga o’xshash shaklni hosil qiladi, ular qirra lar deb ataladi. ular stomaning yassi xaltasimon burmachalarida joylashadi. bitta qirrada 50 tagacha tillakoid joylashadi. qirralarning soni yuksak o’simlik xloroplastidlarida 40-60 ta bo’ladi. xloroplastlar tillakoidlarining ichki membranalarini elektron mikroskopik tekshirishlar ularni subbirliklardan tuzilganligini ko’rsatdi. ularning qalinligi 10 nm, yuzasi 18,5-15,5 nm ga teng. bu subbirliklar kvantosoma lar deb ataluvchi fotosintetik birlikka to’g’ri keladi. kvantosomalad xlorofill, karotinoidlar, xinonlar va har xil lipidlarni ushlaydi. har bir kvantosoma 4 ta subbirlikka bo’linadi. tillakoidlarning membranalarida mitoxondriyalarning qo’ziqorinsimon tanachalariga o'xshash sferik zarrachalar joylashadi, ular tarkibida atf sintetaza ushlovchi fermentativ kompleks hisoblanadi. xloroplastlarning matriksida 1-2% karotinoidlar va fermentlar, oz miqdorda rnk va dnk, ribosomalar va yog’ tomchilari bo’ladi. xloroplastning 75% i suv, 25% …

3 / 50

am ushlaydi. ular sariqdan qizil va jigarranggacha bo’yaladi. bundan tashqari, fikofibilinlardan fikotsianin va fikoeritrinlar bo’ladi, ular qizil va ko’k-yashil suvo’tlarida uchraydi. xloroplastlar sitoplazma ichida doim harakatlanadi. yorug’lik ta’ sirida ular hujayra ichidagi o’rnini o’zgartirishi mumkin. kuchli yorug’lik xloroplastlarda manfiy fototaksis qo’zg’atib, ular hujayraning yon devoriga to’planadi va o’zlarining o’tkir qirralarini yorug’lik manbaiga qaratadi. kuchsiz yorug’lik xloroplastlarda musbat fototaksis qo’zg’atib, ular hujayraning yorug’lik manbaiga nisbatan perpendikular joylashgan devoriga to’planadi va o’zlarining keng sathini nurga toblaydi. xromoplastlar. xromoplastlar o'simlikning vegetativ organlari, gullari va meva hujayralarida uchraydi va shu organlarga tegishli rang berib turadi. xromoplastlarning sariq, jigarrang, to’q sariq, qo’ng’ir-qizil rangda bo’lishi ularning stomasida xilma-xil karotinoidlarning mavjudligidandir. karotinoidlar deb ataluvchi pigmentlardan karotin, ksantofil, lapksantinlarni ko’rsatish mumkin. hozir fanga karotinoidlarning 58 turi ma’ lum.qizil sabzining har 100 g ho’l ildizmevasida 5.4-19.8 gacha karotinoid va oz miqdorda likopin bo’ladi xromoplastlar odatda, xloroplastlarning o’zgarishidan, qarishidan hosil bo’ladi. lekin ko’p mevalarning ko’k, to’q qizil, pushti rangda bo’lishi …

4 / 50

evasi, tarvuz mevasi) tiplariga bo’linadi. xromoplastlar tufayli o’simlik guli va mevalarning turli ranggga kirishining biologik ahamiyati shundaki, bunda gullarga hasharotlar jalb qilinib, ularning chetdan changlanishini amalga oshiradi. mevalarga qushlar va boshqa hayvonlarning jalb qilinishi esa o’simlikning urug’larini mumkin qadar katta maydonga tarqalishini ta’ minlaydi. leykoplastlar. 1854-yilda kyuger plastidalar orasida eng mayda, rangsiz va aniq shaklga ega bo’lmagan leykoplastlarni topdi. ularning ichki massasi qo’shqavat membrana bilan qurshalgan bo’lib, ichki strukturasida lamellalar juda oz bo’ladi. lekin leykoplastlar yorug’lik ta’ sirida ichki lamellalar strukturasini rivojlantirib, yashil plastidalarga aylanish xususiyatiga ega. leykoplastlarning eng muhim xususiyati ularning stromasida zaxiralanishi zarur bo’lgan qandning polimerlanib, ikkilamchi kraxmalga aylantirishidir. leykoplastlar odatda, o’simlikning yorug’lik kirolmaydigan, rangsiz to’qimalarida kuzatiladi. leykoplastlar leykoplastlar meristema to'qimalarida, sporalarida, gametalarida, urug’larida, tugunchalarida, ildizpoya va boshqa kraxmal to’planadigan to'qimalarida bo’ladi. ularni bir pallali o’simliklardan trodeskansiya, orxideya, savrinjon va boshqa epidermis to’qimasi hujayralarida kuzatish mumkin(etioplastlar). leykoplastlar mayda bo’lganligidan ularni mikroskopda ko’rish va sonini aniqlash qiyin. ular ayniqsa, …

5 / 50

onachalari g’alladoshlarda ikki xil bo’ladi. chunonchi, bug’doy, arpa, qora bug’doyda oddiy, sholi, sulida murakkab donachalar holida bo’ladi. kartoshka kraxmali oddiy va yarim murakkab donachalar holida bo’lib, uning qatlamlari ekssentrik joylashadi, hamma qatlamlarining bir tomoni yupqa, boshqa tomoni qalin bo’ladi. bu qatlamlar optik mikroskop ostida, suvli muhitda yaxshi ko’rinadi. lekin bu qatlamlarning hosil bo’lishi sutkalik rejimga bog‘liq emas. mikroskopda ko’rish mumkin bo’lgan keng qatlamlar 18.5 soatda hosil bo’lsa, eng yupqa qavatlarning hosil bo’lishi 2 soat davom etadi. leykoplastlar plastidalarning ontogenezi va funksional qayta qurilishi. plastidalarning hosil bo’lishi masalasi bilan ko’pchilik olimlar qiziqishgan. ipsimon suvo’ti spirogiraning vegetativ ko’payishi davrida hujayraning bo’linishi uning xromotoforasining ham bo’linishi bilan borishi kuzatiladi. keyinchalik, bir hujayrali suvo’ti xlamidomanadada bu jarayon o'rganildi. ma’ lum bo'lishicha, yadro bo’linishi bilanoq pirenoid ikkilanadi, so’ng gigantik xromotofora ikki qismga ajraladi, ularning har biri qiz hujayralarning biriga tushadi va o’sib avvalgi kattaligiga yetadi. xloroplastning xuddi shunday teng taqsimlanishi zoosporalarning hosil bo'lishida ham kuzatiladi. …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "plastidalarning o’simlik organizmidagi ahamiyati"

powerpoint taqdimoti mavzu:plastidalarning o’simlik organizmidagi ahamiyati reja: 1. pastidalarning ochilishi. 2. plastidalarning xillari. 3. xloroplastlarning tuzilishi. 4. xromoplastlar. 5. leykoplastlar. 6. plastidalarning ontogenezi va funksional qayta qurilishi. plastidalarning ochilishi. 1676-yilda a.levenguk yashil o’simlik(tuban) hujayralarida yashil donachalarni kuzatdi va ularni xromotoforalar deb nomladi. keyinchalik, shimper(1883) yashil barg hujayralarida yashil donachalardan tashqari yana sariq, to’qsariq va hatto rangsiz donachalarni ham bo’lishini kuzatdi va ularning barchasini birgalikda plastidalar deb atadi. 1. rangsiz-leykoplast; 2. yashil-xloroplast; 3. rangli-xromoplast. plastidalar sitoplazmaning membranali organoidi bo’lib, unda moddalarning sintezi, birinchi navbat...

This file contains 50 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "plastidalarning o’simlik organizmidagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: plastidalarning o’simlik organi… PPTX 50 pages Free download Telegram