qozoq adabiyotining yorqin yulduzi –muxtor avezov

DOC 72,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662586462.doc αζαρ qozoq adabiyotining yorqin yulduzi –muxtor avezov reja 1. muxtor avezov hayoti va ijodi. 2. «motamdagi go`zal» asarining voqeiy mazmuni. 3. «chiyabo`ri» hikoyasi — ramziy hikoya. 4. «abay yo`li» epopeyasi — qozoq adabiyotining cho`qqisi. har qanday xalq haqidagi eng to`kis va eng xolis tasavvur shu xalqning noyob iste`dod sohiblari, avvalo, yozuvchi-shoirlari asarlarida, san`atkorlari ijodida o`z ifodasini topadi. shu bois biz qozog`iston degan bepoyon va betakror o`lka, qozoq degan bag`ri keng, tanti xalq haqida gapirganda dastavval abay singari ushbu millatning taniqli ma`naviyat namoyandalarini esga olamiz. ancha keyinroq shakllangan ziyolilar avlodidan esa, avvallo, albatta muxtor avezovni eslaymiz. qozoq xalqiga xos bo`lgan ma`naviy qudrat va beqiyos iste`dodni aynan mana shu ziyoli va yuksak ma`rifatli inson o`zida mujassam etgan edi. ijodkorning qozoq xalqi tarixidagi o`rni va ahamiyatiga bu qadar yuksak baho berayotganimiz bejiz emas. chunki qozoq milliy nasrini aynan mana shu inson yuqori pog`onaga ko`targan va dastlabki yirik roman-epopeyani yaratgan. shuningdek u ko`plab …

o`tdi, u shu yerda o`qish-yozishni o`rgandi. yoshi o`n birga yetganda, otasidan judo bo`ladi, uni tog`asi qosimbek o`z tarbiyasiga oladi. u 1919 yilda semipalatinskdagi o`qituvchilar seminariyasini tamomlaydi. aynan mana shu o`quv dargohida u o`zining shonli va murakkab ijod faoliyatini boshlaydi. u dastlab drama asarlari yozishni mashq qiladi. 1917 yilda bo`lgusi yozuvchi «yenlik va kebek» nomli fojiasini yozadi. bu qozoq adabiyotidagi dastlabki drama asari edi. bu asar ushandan buyon (takomillashtirilgan kurinishda) eng yaxshi qozoq teatrlari sahnasidan tushmay keladi. uni mashhur «romeo va juletta» pyesasining qozoqcha shakli desa ham bo`ladi. uning voqeaviy mazmuni, ya`ni syujeti juda oddiy: o`zaro dushman bo`lgan ikki uruqqa mansub bo`lgan yoshlar bir-biriga ko`ngil berib, qarindosh-urug`larning qarshiligiga qaramay, turmush qurmoqchi bo`ladilar va oxir-okibatda qabila sudi xukmi bilan ikkalasi ham qatl etiladi. xullas, insonning tabiiy haq-huquqi, teran va qaynoq his-tuyg`ulari qabilaviy feodal tuzumiga xos asriy «an`ana va me`yor»larni yengolmaydi. birok risoladagidek insoniy turmush, ehtiros va mexr-muxabbatga, ezgulik va muruvvatga to`liq hayot …

dagi osmon bo`zarib-ko`karib ko`zga tashlanar edi. bir chekkada teskari ag`darilgan kulchadek oy yakka-yolg`iz osilib turardi. u allanechuk xadiksiragandek guyo to`r parda ortidan qarayotgandek edi. kun buyi kilt etgan shamol turgani yuk, lekin kushkpoya davonida yel gujgon uynab yotar edi. endigina yokkan kor kirmizi-nastarin rangdagi shakllarga kirib, xar tarafga sochilar edi. soyalar xuddi burtib chikkan tomirlar kabi kuzga tashlanar va guyo sudrala-sudrala korli tepaliklarning kirmizi rangini surib olayotgandek edi». bu — yozuvchining dastlabki xikoyasi edi. bu asarda buyuk suz ustasiga xos unsurlar shunchaki kuzga chalinib kolmaydi. bu xikoya kozok adabiyotida katta nste`dod soxibi paydo bulganidan dalolat berardi. lekin yosh muxtor avezov usha paytdayok xali juda kup ukib-urganishi zarurligini dil-dilidan xis etib turar edi. bu davrda bulgusi yozuvchi bilimga uta tashna, uz maksadiga erishish borasida sobit edi. u 1928 yilda leningrad davlat universitetining filologiya bulimini muvaffakiyatli bitirib, toshkentdagi urta osiyo universiteti sharkshunoslik fakulteti koshidagi aspiranturaga ukishga kiradi. bu paytda kozok teatrlari saxnalarida …

uni xatto xayoliga xam keltirmagan keksa bir chupon ogushidan panox tilaydi. «motamdagi guzal» xikoyasini mutolaa kilar ekansiz, beixtiyor tanikli rus adibi ivan buninning «korongi xiyobonlar» deb nomlangan mashxur turkumiga kiruvchi xikoyalarni yodga olasiz. mana, uzingiz bir mukoyasa kilib kurnng-a: «oydin kechaning tusi uchdi, suv va maysalarning shu`lasi sundi, olis-olislardagi tog chukkilarining tumanli manzaralari kuzdan yukoldi. ammo korakuz saxrosining tomirlarida alanga sharpalar zavku shavkka tulib raks tushar edi. extiroslarning xira pardasi orkali u bulatning sargish yuzi va uning oppok bulib yarkirab turgan kurak tishlarinigina kura oldi, xolos». agar yozuvchi uzining ilk asarlarida xalk ruxiyatining uziga xos jixatlarini aks ettirgan xolda real manzaralarni tasvirlashga kodir adib sifatidagi bekiyos iste`dodinn namoyon kila olgan, uning asarlarida tabiat jonlanib, vokealar rivojida uning insonga nisbatan faolligi muxim urin tutgan bulsa, muxtor avezov keyingi asarlari vositasida uzini yozuvchi-ruxshunos, yozuvchi-taxlilchi sifatida namoyon etdi. uning ijodi kuchi aynan ana shundadir. muxtor avezovning eng mashxur, extimol kitobxonlar sevib ukiydigan xikoyalaridan …

hun buri timsoli uziga xos totem — e`tikod timsoli bulgan. kadimiy turk afsonasiga kura, aynan buri barcha turkiy xalklarning ajdodi xisoblangan. extimol shuning uchundir muallif uziga xos maxorati bilan ushbu timsolni yaratadiki, uni ukib, zavklanmaslik mumkin emas. «kachon karamang, u sillasi kurib, jim turar edi», «... tizzasi xuddi buzokdek keladigan, yelkasi nak bukanikidek yirik» kabi tasvirlar xikoyaning jonli va ta`sirchanligidan dalolat beradi. yana bir moxir san`atkor, uzini muxtor avezovning shogirdi deb biladigan chingiz aytmatov «kunda» romanida toshchaynar va akbara timsollarini zur mexr-muxabbat bilan tasvirlaydi. lekin boshka tomondan, aynan buri — kukserek — uzini bokkan va boshpana berganlarga baxtsizlik keltiradi. boshkacharok aytganda, odamlarning uzi, uz ovulida uya fojialariga zamin yaratadi va uni bartaraf etish chorasini topolmaydi. fakat kupdan-kup sa`y-xarakatlar natijasida, bor imkoniyatlar ishga solingach, kukserek kulga olinadi. xikoya nixoyasida bir kampir kukserekka karata: «senda uzi vijdon degan narsa bormi, konxur?» deb bakiradi. axlokiy mezonlar, afsuski, jamiyat bagrida uz kuchini yukotadi, aynan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qozoq adabiyotining yorqin yulduzi –muxtor avezov"

1662586462.doc αζαρ qozoq adabiyotining yorqin yulduzi –muxtor avezov reja 1. muxtor avezov hayoti va ijodi. 2. «motamdagi go`zal» asarining voqeiy mazmuni. 3. «chiyabo`ri» hikoyasi — ramziy hikoya. 4. «abay yo`li» epopeyasi — qozoq adabiyotining cho`qqisi. har qanday xalq haqidagi eng to`kis va eng xolis tasavvur shu xalqning noyob iste`dod sohiblari, avvalo, yozuvchi-shoirlari asarlarida, san`atkorlari ijodida o`z ifodasini topadi. shu bois biz qozog`iston degan bepoyon va betakror o`lka, qozoq degan bag`ri keng, tanti xalq haqida gapirganda dastavval abay singari ushbu millatning taniqli ma`naviyat namoyandalarini esga olamiz. ancha keyinroq shakllangan ziyolilar avlodidan esa, avvallo, albatta muxtor avezovni eslaymiz. qozoq xalqiga xos bo`lgan ma`naviy qudrat va beqiyos iste`dodni ay...

Формат DOC, 72,5 КБ. Чтобы скачать "qozoq adabiyotining yorqin yulduzi –muxtor avezov", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qozoq adabiyotining yorqin yuld… DOC Бесплатная загрузка Telegram