amerika deskriptiv lingvistikasi

PPTX 17 pages 393.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 393.8 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

amerika deskriptiv lingvistikasi amerika deskriptiv lingvistikasi reja: 1.deskriptiv lingvistlkaning tahlil metodlari 2.g.glison metodi 3.bevosita ishtirokchilar metodi deskriptiv lingvistlkaning tahlil metodlari distributiv tahlil metodi deskriptiv tilshunoslik til tuzilishini ifoda va ma'nodan tashkil topgan butunlik, deb tushunadi va ifoda tuzilishini tilning bosh komponenti, deb hisoblaydi. 2 mazmun tuzilishini esa ikkinchi muhim komponent sifatida baholaydi. lekin mazmuniy tuzilishga munosabat amerika tilshunosligida bir xii emas. shuning uchun iingvistik ma'no va uning lingvistik tadqiqotlardagi o'rni masalasi amerika tilshunosligining fundamental muammosiga aylandi. blumfild tilning ifoda va ma'no tomonini e'tirof etgan va ma'noni aniq vaziyat bilan bog'liq ekanligini ko'rsatgan bo'lsa, yel maktabini tashkil etgan shogirdlari va izdoshlari (j. trey.ier, z. xarris, b.blok va boshq.) lingvistik tadqiqotlardan mazmuniy tomonni to'la chiqarib tashlash talabi bilan chiqdilar. lingvistik birliklarning ifoda va ma'no tomonini e'tirof etuvchilar bu ikki tomonning o'z tuzilish birliklari mavjud ekanligini ta'kidlaydilar va asosan ifoda tuzilish birliklari tahiiliga e'tiborini qaratadilar. deskriptiv tahlil obyekti muayyan bir tildagi alohida tugal …

2 / 17

nadi. deskriptivchilarning ta' kidlashlaricha, segmentatsiya, substitutsiya, distributiv tahlil tilning har qanday aspektini tadqiq etishda qo'llanilishi mumkin. bevosita ishtirokchilarga ajratish asosidagi tahlil esa faqat morfologiya va sintaksis doirasida qo'llaniladi. til tuzilishini ifoda va ma'no, ya'ni shakl va mazmun tuzilishi munosabatidan tashkil topgan butunlik sifatida e'tirof etuvchi deskriptivchilar ko'proq shakliy tuzilish birliklarini o'rganishga e'tibor qaratadilar. g. glisonning bayon qilishicha, tilning mazmuniy sistemasini o'rganish shakliy sistemani o'rganishga nisbatan birmuncha sekin amalga oshirildi va kam natijaga erishildi. shu kungacha mazmuniy tuzilishni o'rganish ilmiy asosda yo'lga qo'yilgan deb aytib bo'lmaydi. deskriptivchilarning tilning ifoda tomonini o'rganishdagi xatosi shunda bo'ladiki, mazmuniy tuzilish bilan shakliy tuzilish o'rtasidagi aloqani tushunmadi va shakliy tuzilishni o'rganayotganda mazmuniy tuzilishni e'tiborga olmadi. afsuski, mazmuniy tuzilishga faqat shakliy tuzilish orqali yondashish mumkin. mazmuniy tuzilishdan farqii ravishda, shakliy tuzilish bevosita sezgi a'zolarimizga beriladi va uni oson o'rganish mumkin. shuning uchun akustik va artikulatsion fonetikada tovushni o'rganishda yuqori darajadagi aniqlikka erishildi. g .glison ifoda planini qismlarga …

3 / 17

shimiz mumkin: ki-tob-ni 0(- qi-moq. tadqiqotchi informantdan (talaffuz qiluvchidan) bu birikmaning talaffuzini takrorlashni iltimos qiiadi yoki shu birikma boshqa informant orqali talaffuz qildiriladi. ikkinchi marotaba talaffuz qilinganda, jumla tarkibidagi tovushlar oldingisidan bir oz farqlanishi mumkin. masalan, a birida cho'ziqroq, ikkinchisida qisqaroq talaffuz qilinishi mumkin. lekin informantlar har ikki holatda talaffuz qilingan tovushlarni bir xii deb qabul qiladi. chunki 0 ning cho'ziq-qisqa talaffuz qilinishi informantlar uchun muhim bo'lmaydi, ma'no farqlamaydi. so'ngra bu jumladan ajratiigan segmentlarni boshqa jumla tarkibiga qo'yib informant uchun shunday qiiish mumkin ekanligini tekshirib ko'ramiz. ana shu asosda har bir tovush u yoki bu scgmcntning vakili ekanligini aniqlaymiz. bir tovushni turli o'rinlarda qo'llab, ularning qurshovi belgilanadi. elementning qurshovi yuqoridagi yo'l bilan aniqlangan elementlar qo'shnichiligidir. «elementlar qo'shnichiligi» atamasi ostida bir elementning boshqa elementga nisbatan egallagan pozitsiyasi tushuniladi. bir xii qurshovda turgan segment turli informant tomonidan turlicha talaffuz qilinib, ma'noga ta'sir etmasligi mumkin. bunday holatda ular bir segmentning turli vakillari sanaladi. …

4 / 17

tikada ikki tovush o'rtasidagi uch xii munosabat ajratiladi. bunday munosabat tiplari d;str;buts;ya model/ar; deyiladi. i demak, distributsiya modellarining quyidagi turlari belgiianadi: a) kontrast distributsiya; b) qo'shimcha distributsiya; d) erkin almashinish distributsiyasi. distributsiya modellarining bu turlari n .s.trubetskoyning fonema va uning variantlarini belgiiashning uch qoidasini eslatadi. 2 ikki clement bir xii pozitsiya (qurshov)da biri o'rnida ikkinchisi kelib, ma'noni farqlash vazifasini bajarsa, bu elementlar kontrast distributsiya munosabatida bo'lgan hisoblanadi. masalan, loin, noln, jom so'zlarining birinchi segmentlari i-n-j bir xii pozitsiyada kelib, rna'no farqlash vazifasini bajarib, o'zaro kontrast distributsiya rnunosabatidadir. o'zaro kontrast distributsiya munosabatida bo'lgan elementlar ikki mohiyatning vakillari hisoblanadi. ikki clement bir xii pozitsiyada biri o'rnida ikkinchisi kela olmasa, bu elementlar o'zaro qo'shimcha distributsiya munosabatida bo'lgan sanaladi. masalan, 6uj1 so'zi tarkibidagi u o'rniga shu qurshovda bl ni qo'llab bo'lmaydi, yoki 'fuji so'zi tarkibidagi 0' o'rniga shu qurshovda bl ni qo'llab bo'lmaydi. demak, u va bl tovushlari o'zaro qo'shimcha distributsiya munosabatidadir. qo'shimcha distributsiya …

5 / 17

'tiidi. uning fikricha, tilning fonologik birliklarining pozitsiyalari orqali tilda ularning qanday kombinatsiyalari morfemani hosii qilishini hisoblash mumkin bo'ladi. morfologik birliklarni segmentlarga ajratish boshqa shunday birliklarga qiyoslash, taqqoslash metodi orqali amalga oshiriladi. xarris ma'noga murojaat qilishdan qochish maqsadida morfologiyada mazmuniy kriteriyani distributsiya kriteriyasi bilan almashtirishga harakat qiladi. morfema distributsiyasi deyiiganda shu morfema qo'llaniiishi mumkin bo'lgan barcha kontekstlar yig'indisi tushuniladi.' morfologiyada ham xuddi fonologiyadagi kabi uchta distributsiya modeii ajratiladi. ikki clement bir xii qurshovda biri o'rnida ikkinchisi almashinib, grammatik ma'noni o'zgartirib yuborsa, bu ikki element o'zaro kontrast distributsiya munosabat ida bo'ladi. kontrast distributsiya munosabatida bo'lgan ikki birlik ikki morfemaning ikki xii varianti - morfi yoki allomorfi sanaladi. masalan, kilob-im, kitob-ing so'zlaridagi -im, -ing shakllari bir xii pozitsiyada biri o'rnida ikkinchisi almashinib kela oladi va bu almashinish ma'no o'zgarishiga olib keladi. shuning uchun ular ikki morfemaning turli variantlari sanaladi. og'zaki so'zlashuv nutqida toqqa, eshikka, da/aga singari so'zlardagi ikkinchi rna' noli qismlarning hech biri …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amerika deskriptiv lingvistikasi"

amerika deskriptiv lingvistikasi amerika deskriptiv lingvistikasi reja: 1.deskriptiv lingvistlkaning tahlil metodlari 2.g.glison metodi 3.bevosita ishtirokchilar metodi deskriptiv lingvistlkaning tahlil metodlari distributiv tahlil metodi deskriptiv tilshunoslik til tuzilishini ifoda va ma'nodan tashkil topgan butunlik, deb tushunadi va ifoda tuzilishini tilning bosh komponenti, deb hisoblaydi. 2 mazmun tuzilishini esa ikkinchi muhim komponent sifatida baholaydi. lekin mazmuniy tuzilishga munosabat amerika tilshunosligida bir xii emas. shuning uchun iingvistik ma'no va uning lingvistik tadqiqotlardagi o'rni masalasi amerika tilshunosligining fundamental muammosiga aylandi. blumfild tilning ifoda va ma'no tomonini e'tirof etgan va ma'noni aniq vaziyat bilan bog'liq ekanligini ko'rsatgan bo'...

This file contains 17 pages in PPTX format (393.8 KB). To download "amerika deskriptiv lingvistikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: amerika deskriptiv lingvistikasi PPTX 17 pages Free download Telegram