siyosiy vaziyatni geosiyosiy tizimlar darajasida modellashtirish

DOCX 30 pages 6.8 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.8 MB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

7-мавзу. сиёсий вазиятни геосиёсий тизимлар даражасида моделлаштириш 7-mavzu. siyosiy vaziyatni geosiyosiy tizimlar darajasida modellashtirish 1. gesosiyosiy majmua – umuman milliy davlat va xalqaro (global) o‘zaro darajasini tahlil qilish va modellashtirish uchun tahliliy konsepsiya. 2. geosiyosiy majmuani tashkil etuvchi davlatlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar tizimi: markaziy osiyo, o‘zbekiston va afg‘oniston misolida. 3. gesosiyosiy majmua ishtirokchilari (aktorlari)ning tizim sifatidagi manfaatlari va doktrinalari: o‘zbekiston, rossiya, xitoy, aqsh, turkiya misolida. 4. geosiyosiy majmua “aktor”larining manfaatlari va maqsadlarini amalga oshirish uchun asosiy resurslar va geosiyosiy majmuadagi vaziyatning rivojlanishi asosiy yo‘nalishlari modellashtirish imkoniyatlari. 1. gesosiyosiy majmua – umuman milliy davlat va xalqaro (global) o‘zaro darajasini tahlil qilish va modellashtirish uchun tahliliy konsepsiya. insoniyat uchinchi ming yillikka qadam qo‘yganiga, mana, 30 yildan oshdi. bu ming yillikda davlatlar, xalqlar va, umuman, insoniyat jamiyatining, jahon va ayrim mamlakatlarning taqdiri qanday bo‘ladi, xalqaro munosabatlar qaysi yo‘nalishda rivoj topadi, mintaqaviy, etnik, diniy, milliy konfliktlar soni kundan-kunga ko‘payib borayotgan yer yuzida vaziyat qanday …

2 / 30

ing keskin yo‘llarini izlamoqdalar[footnoteref:1]. biroq, geosiyosatchi olim v.a.dergachevning so‘zlari bilan aytganda, insoniyatga xavf tug‘dirayotgan jadal rivojlanayotgan, o‘zgaruvchan va globallashib borayotgan jahon hodisa va jarayonlari chuqur geosiyosiy tafakurga, jiddiy global yondashuv va professional tadqiqotlarga asoslangan javoblarga ehtiyoj sezayotgani ularning hammasiga birday xos bo‘lgan xususiyatdir. uning fikricha, xx asrda, garchi ilmiy-texnika taraqqiyoti tantana qilgan bo‘lsa-da, yer kurrasi va har bir mamlakatda sodir bo‘ladigan global o‘zgarishlarning oqibatlari to‘g‘risida mantiqiy va malakali fikr yuritish hamda xulosalar chiqarish imkonini beradigan fan asoslari yaratilgani yo‘q[footnoteref:2]. [1: али ҳасанов. геосиёсат. тошкент. “tamaddun”, 2016] [2: дергачев. в.а. геосиѐсат.м., юнити-дана, 2004,с.3] bugun dunyoda va har bir mamlakatda keng va strategik dunyoqarashga, global tafakkurga, konkret makon va vaziyatlarda operativ qaror qabul qilish qobiliyatiga, to‘g‘ri yo‘l tanlash imkoniga ega bo‘lgan professional siyosatchi va siyosatshuno-larning yetishmasligi his qilinmoqda. xx asrning birinchi yarmidayoq asos solingan va bugungi kungacha unchalik jiddiy o‘zgarishlarga uchramagan geosiyosat davlatlararo aloqalarga, bu esa, o‘z navbatida, xalqaro munosabatlarga amaliy ta’sir …

3 / 30

i va aholisi xarakteristikasiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, jahon geosiyosiy tuzilmasining dinamikasini va muayyan o‘zgarishlarini aniq-ravshan ko‘rish mumkin. jahonning aholi yerlashgan hamma hududlari (shaharlar, qasabalar, qishloqlar va boshqalar) quruqlikning atigi ikki foyizini tashkil etadi. shunga qaramay, xxi asrdan oldinoq kishilar (davlatlar, davlat birlashmalari va shu kabilar) sayyoraning quruqlik, dengiz, havo va hatto kosmik makonlari ustidan geosiyosiy va geostrategik nazorat o‘choqlarini barpo etishga muvaffaq bo‘lishdi. yer kurrasi aholisining yerlashish xarakteristikasi shuni ko‘rsatadiki, taxminan 6 milliard kishining ko‘pchiligi osiyo, yevropa va aqshning shimoliy va janubiy sohillarida yashaydi. quruqlikning 15 foyizida bir kilometr kvadrat hududga 10 kishi to‘g‘ri keladi. ayni chog‘da quruqlikning taxminan 50 foyizida bir kilometr kvadratga o‘rtacha bir kishi, quruqlikning 25 foyizida bir kvadrat kilometrga bir kishidan kam to‘g‘ri keladi, quruqlikning 10 foyizi bo‘lsa, umuman, yashashga yaroqsizdir. vaholanki, o‘tgan ikki ming yil ichida yerning makon ko‘rsatkichi, aytish mumkinki, deyarli o‘zgarmadi, aholi soni bo‘lsa, 230 milliondan 6 milliard kishiga yetdi[footnoteref:3]. [3: қаранг: мухаев …

4 / 30

ildir. xv asrdan boshlab kishilar tomonidan o‘zlashtirilgan va ishlatilgan texnika, naqliyot, mudofaa va hujum vositalari, yangi texnologiyalar ham odamlarning turli geosiyosiy makonlardagi faoliyatiga tegishli yangiliklar kiritdi. bu esa ko‘rsatilgan geosiyosiy dinamikaga ta’sir qilmay qolmadi. insonlarning o‘z geosiyosiy maqsadlarini amalga oshirish uchun daryolar va ularning oqimlaridan foydalanishlari jahon geosiyosiy tuzilmasiga ta’sir ko‘rsatgan dastlabki muhim omillardan bo‘ldi. shundan keyin kishilarning dengizchilik sirlarini kashf etishlari va dengiz yo‘li ochib bergan imkoniyatlar tufayli foyda olishlari sayyorada navbatdagi geosiyosiy sakrashga, insonlarning yanada kengroq makonlarga chiqishiga sababchi bo‘ldi. qadimgi dunyoning bobil, misr, rim va vizantiya imperiyalari, karfagen, hindiston, xitoy, o‘rta asrlarda arab xalifaligi kabi davlatlarning suv havzalari va dengiz sohillarida joylashgani jahon geosiѐsiy tuzilmasini shakllantirish va rivojlantirishda dengiz va dengiz naqliѐtining rolidan guvohlik beruvchi asosiy dalillardan biridir. dengizchilik va dengiz kommunikatsiyalarining rivoji dengiz vositasida yangi makonlarni o‘zlashtirish, turli makonlarni birlashtiruvchi yo‘llarni ochish, shuningdek bu yo‘llar ko‘magida ayrim-ayrim mamlakatlar o‘rtasida aloqa yo‘llarini barpo etish va intensivlashtirish uchun …

5 / 30

eosiyosiy tuzilmasiga inqilobiy t’sir o‘tkazgan yana bir universal jahonshumul voqea bo‘ldi. yangidan-yangi hududlar, xalqlar, davlatlar va savdo yo‘llarini kashf etish kishilar o‘rtasidagi savdo va geosiyosiy aloqalarni kengaytirdi, bunga haqiqatan ham jahoniy ko‘lam baxsh etdi. atlantika okeaniga chiqish o‘shangacha o‘rtayer dengizi vositasida olib borilgan an’anaviy geosiyosiy va savdo yo‘llarini o‘zgartirdi, natijada yetakchilik mavqei italiya va prussiya kabi mamlakatlardan angliya va gollandiya qo‘liga o‘tdi. biroq buyuk geografik kashfiyotlarning eng asosiy geosiyosiy natijasi gʻarb mamlakatlari tomonidan jahonning yangi-yangi makonlarini bosib olish, ularni o‘z mustamlakasiga aylantirish, xalqlar va kishilarni turli hududlarga ko‘chirish va yerlashtirish, shakllanayotgan yangi millatlar va davlatlarni yevropaning mustamlakchi imperiyalari ta’sir doirasiga olishdan iborat bo‘ldi. shundan keyin xviii – xix asrlarda boshlangan sanoat inqilobi, kapitalistik munosabatlar, naqliyot-kommunikatsiya vositalarining jadal rivojlanishi, shu negizda xalqlar va davlatlarning dengizga chiqishi ta’minlanishi, quruqlik davlatlari o‘rtasida temir yo‘llarning qurilishi va h.k.lar jahonning hozirgi geosiyosiy tuzilmasiga asos soldi. xx asr boshidan katta qit’a makonlarini o‘zlashtira boshlagan aqsh va …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "siyosiy vaziyatni geosiyosiy tizimlar darajasida modellashtirish"

7-мавзу. сиёсий вазиятни геосиёсий тизимлар даражасида моделлаштириш 7-mavzu. siyosiy vaziyatni geosiyosiy tizimlar darajasida modellashtirish 1. gesosiyosiy majmua – umuman milliy davlat va xalqaro (global) o‘zaro darajasini tahlil qilish va modellashtirish uchun tahliliy konsepsiya. 2. geosiyosiy majmuani tashkil etuvchi davlatlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar tizimi: markaziy osiyo, o‘zbekiston va afg‘oniston misolida. 3. gesosiyosiy majmua ishtirokchilari (aktorlari)ning tizim sifatidagi manfaatlari va doktrinalari: o‘zbekiston, rossiya, xitoy, aqsh, turkiya misolida. 4. geosiyosiy majmua “aktor”larining manfaatlari va maqsadlarini amalga oshirish uchun asosiy resurslar va geosiyosiy majmuadagi vaziyatning rivojlanishi asosiy yo‘nalishlari modellashtirish imkoniyatlari. 1. gesosiyosi...

This file contains 30 pages in DOCX format (6.8 MB). To download "siyosiy vaziyatni geosiyosiy tizimlar darajasida modellashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: siyosiy vaziyatni geosiyosiy ti… DOCX 30 pages Free download Telegram