bolalar adabiyoti taraqqiyot bosqichida

PPTX 30 pages 4.6 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

презентация powerpoint bolalar adabiyoti taraqqiyot bosqichida reja: 1.abdulla avloniy (1878-1934) – islohotchi pedagog va bolalar shoiridir. 2.hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) – ma’rifatparvar bolalar shoiri uning bolalar adabiyotiga qo‘shgan benazir xizmati o‘z darsliklardagi she’rlari,hikoyalari, matn va masallarining bolalarbopligi bilan asoslanadi. jumladan, “ikkinchi muallim”dagi “maktabga da’vat” she’rida bevosita yosh kitobxonga murojaat qilinadi: boqdi gunash panjaradan bizlara, yotma deyur barcha o‘g‘il qizlara. nolayi faryod qilib barcha qush: maktabingiz vaqti, deyur sizlara. boshladi har kim o‘z ishin ishlara, siz-da turing, maktabingiz izlara. siz-da kitoblarni oling shavq ila, tez yuguring, ilm yo‘lin gezlara. 2 she’rda tong otishi, uyqudan uyg‘onish vaqti yetganligi o‘z ma’nosidan tashqari, ramziy ma’no ham tashiydi. avvalo, erta tong quyoshi shiringina uxlab yotgan kichkintoy o‘g‘il-qizlarni nurlari bilan erkalab uyg‘otarkan, ularni tong qushlaru – chug‘urchuqlar, bolari-yu buzoqlardan andaza olishga, ularning kundalik “mashg‘ulot”lari bor bo‘lgani kabi o‘quvchilar ham kitob-daftarini qo‘lga olib, ilm yo‘lini izlashga borishi lozimligi uqdirilgan. shu sababli shoirning “maktab” she’rida ham murojaat obyekti …

2 / 30

shbu fikr mantiqan davom ettiriladi: firdavsi jinon maktab, nodonlara jon maktab, bilgan kishiga qadrin, bir dorulomon maktab. johillara g‘am maktab, yalqovlara kam maktab, husnixat kishilarga chin ruhi ravon maktab. jonim, o‘qungiz maktab, boru yo‘qingiz maktab, sizlar uchun, avlodim, bog‘u guliston maktab. ko‘rinadiki, she’rlar mavzu jihatdan bir, ammo ularning talqini, badiiy ifodasi murakkablasha borgan. birinchi she’rda shoir yosh kitobxonni o‘qishga, ilm ma’rifatga targ‘ib qilsa, ikkinchi she’rda maktabning kimlarga foyda-yu qanday kishilarga zarar ekani qiyoslanadi; uchinchi she’rda esa maktabning alohida manfaatlari xususida emas, umummillat va yurtga keltiradigan foydalari tilga olinadi. onamizsan! bizning mushfiq onamizsan! javlon urib yashaydurgon xonamizsan! seni sotmoq mumkinmidur, o‘zing o‘yla, tiling bo‘lsa, hasratlaring tuzuk so‘yla!.. sotib-sotib qoladurmiz g‘amga botib, boyqush kabi vayronada yotib-yotib. shoir o‘tmishda ma’rifat gulshani bo‘lgan yurtimizning jaholat botqog‘iga botganidan afsuslar chekib, vatan tobora vayronaga aylanayotgani, ilm-ma’rifatga oshno bo‘lishgina kishilarni bu g‘amdan qutqazishini ta’kidlaydi shu ma’noda shoirning “ilma targ‘ib”, “jaholat”, “istiqboldan orzularim”, “millatga salom” she’rlari millat farzandlariga …

3 / 30

“o‘g‘illarga nasihat” kabi asarlari tarzidagi didaktik adabiyot namunasidir. xx asr boshlarida bunday asarni o‘zbek tilida birinchi bo‘lib abdulla avloniy yaratdi va ta’lim-tarbiya ishlarida uni tatbiq etdi. asar katta-kichik 64 bobdan iborat bo‘lib, har bir bob ta’lim-tarbiya masalasiga bag‘ishlanadi va biri ikkinchisini to‘ldiradi, takomillashtiradi. yozuvchi bu asarini yaratishda xalq pedagogikasidan keng foydalangan. abdulla avloniy odamlarnixulq, xatti-harakat nuqtayi nazaridan ikki guruhga bo‘ladi: “axloq ulamosiinsonlarning xulqlarini ikkiga bo‘lmishlar; agar nafs tarbiyat topib, yaxshi ishlarni qilurga odat qilsa, yaxshilikg‘a tavsif bo‘lub “yaxshi xulq”, agar tarbiyatsiz o‘sub,yomon ishlar ishlaydurgan bo‘lub ketsa, yomonlikka tavsif bo‘lib “yomon xulq” atalur”. bu fikrning naqadar muhimligini, ta’limni tarbiyadan, tarbiyani esa ta’limdan ajratib bo‘lmasligini, bu sharqona qarash, sharqona hayot falsafasi ekanligini o`zbekiston respublikasining birinchi prezidenti munosabatlari orqali ham dalillash mumkin. “bu haqda fikr yuritganda, – ta’kidlagan edi i.a.karimov,– men abdulla avloniyning “tarbiya biz uchun yo hayot, yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidir”,– degan chuqur …

4 / 30

va quvvatli bo‘lmog‘i insonga eng kerakli narsadur. chunki o‘qumoq, o‘qitmoq, o‘rganmoq va o‘rgatmoq uchun insonga kuchli, kasalsiz jasad lozimdur”. abdulla avloniy ta’lim va tarbiya uzviy bogliq ekanini ham ta’kidlaydi: “dars ila tarbiya orasida bir oz farq bor bo‘lsa ham, ikkisi bir-biridan ayrilmaydurgan, birining vujudi biriga boylangan jon ila tan kabidur”– deydi. abdulla avloniyning “turkiy guliston...” asarida “vatanni suymak” degan alohida fasl mavjud. vatan, vatan deya jonim tanimdan o‘lsa ravon, banga na g‘am, qolur avlodima o`yu vatanim. g‘ubora do‘nsa g‘amim yo‘q vujud zeri vahm, charoki, o‘z vatanim xokidur go‘ru kafanim. tug‘ub o‘san yerim ushbu vatan vujudim xok, o‘lursa aslina roje’ bo‘lurmi man g‘amnok. “turkiy guliston yoxud axloq” asaridan “hifzi lison” (“tilni asrash”) maqoloti ham o`rin olgan. hamma vaqt, hamma jamiyatda millatning mavjudligini, e’tiborini belgilovchi ko‘zgusi uning tili va adabiyotidir. har bir inson, birinchi navbatda, o‘z ona tilini mukammal bilishi, tilining ravnaqi, sofligi uchun kurashishi kerakligini a.avloniy she’riy baytlarida ham ifodalaydi. ona …

5 / 30

mza o‘zining pedagogik faoliyatini 1910-yilda toshkentda qashqar mahallasida maktab ochib, bolalarni o‘qitishdan boshlaydi. shu yilning oxirlarida u qo‘qondagi mahalliy rus-tuzem maktabida muallim bo‘lib ishlaydi va 1911- yilda yangi maktab ochib, ta’lim-tarbiya ishlariga ba’zi o‘zgartirishlar kiritadi. u 1916-yilda zavqiy, ahmad aliyev va boshqa jamoat arboblari bilan birgalikda “farg‘ona vodiysidagi musulmon aholi orasiga xat-savod yoyish jamiyati”ni tuzadi. jamiyat pul to‘plab, boshlang‘ich maktablar ochadi. ularda darslar o‘zbek tilida olib borildi. hamza boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga mo‘ljallangan darsliklari hamda she’rlari bilan o‘zbek bolalar adabiyotining rivojiga katta hissa qo‘shgan. u o‘zi tashkil qilgan yangi usuldagi maktablar uchun “yengil adabiyot”, “o‘qish kitobi”, “qiroat kitobi” nomidagi darsliklar yozadi, ulardagi ta’limiy-ma’rifiy ahamiyatga ega she’r, hikoya, masal hamda maqolotlari esa aynan o`zbek bolalar adabiyotining boshlanmasi sifatida qimmatli. ayniqsa, shoirning o‘quv qurollari madhiga bag‘ishlangan she’rlari, “bolaning yomon bo‘lmog‘iga sabab bo‘lgan onaning jazosi” she’riy hikoyasi, “toshbaqa bilan chayon” masali bolalarning yosh xususiyatlariga muvofiqligi bilan diqqatga sazavor. niyoziyning “yengil adabiyot”ida ilm va joholat …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar adabiyoti taraqqiyot bosqichida"

презентация powerpoint bolalar adabiyoti taraqqiyot bosqichida reja: 1.abdulla avloniy (1878-1934) – islohotchi pedagog va bolalar shoiridir. 2.hamza hakimzoda niyoziy (1889-1929) – ma’rifatparvar bolalar shoiri uning bolalar adabiyotiga qo‘shgan benazir xizmati o‘z darsliklardagi she’rlari,hikoyalari, matn va masallarining bolalarbopligi bilan asoslanadi. jumladan, “ikkinchi muallim”dagi “maktabga da’vat” she’rida bevosita yosh kitobxonga murojaat qilinadi: boqdi gunash panjaradan bizlara, yotma deyur barcha o‘g‘il qizlara. nolayi faryod qilib barcha qush: maktabingiz vaqti, deyur sizlara. boshladi har kim o‘z ishin ishlara, siz-da turing, maktabingiz izlara. siz-da kitoblarni oling shavq ila, tez yuguring, ilm yo‘lin gezlara. 2 she’rda tong otishi, uyqudan uyg‘onish vaqti yetganligi o‘z ...

This file contains 30 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "bolalar adabiyoti taraqqiyot bosqichida", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar adabiyoti taraqqiyot bo… PPTX 30 pages Free download Telegram