adabiy til – o‘zbek nutq madaniyatining asosi

PPTX 25 стр. 5,8 МБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

презентация powerpoint adabiy til – o‘zbek nutq madaniyatining asosi 1- amaliy dars rejasi adabiy til va uning o’ziga xosligi adabiy til uslublari o’zgaruvchan ijtimoiy hodisa, uning me’yorlari ham adabiy barqaror bo’lmay, tilning (adabiy til) taraqqiyoti bilan o’zgarib boradi. nutq madaniyati adabiy tilning me’yorlarini puxta egallash va ulardan nutqda foydalanish layoqati darajasi demakdir. til muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va meʼyorlashtirilgan, mazkur tilda soʻzla-shuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. adabiy til „qayta ishlangan“ tushunchasi nisbiy (tarixan turli davrlarda, turli xalqlarda adabiy til oʻzgarib turgan). hatto ayrim bir xalqda ham adabiy til turli davrda turlicha boʻlgan (masalan, qadimgi turkiy adabiy til, hozirgi oʻzbek adabiy tili). baʼzi davrlarda bir xalq uchun boshqa bir xalq tili adabiy til vazifasini oʻtagan. masalan, fors va turkiylar uchun mumtoz arab tili, yaponlar uchun mumtoz xitoy tili; baʼzi yevropa xalqlari uchun lotin tili va boshqa adabiy til boʻlgan. adabiy til ikki koʻrinishi mavjud ogʻzaki yozma har qanday …

2 / 25

ressiv va tasviriy vositalarning koʻp ishlatilishi, soʻzlarning obrazli, koʻchmametaforik qoʻllanishi va shu kabi belgilari bilan ajralib turadi. badiiy uslub til materialini qamrab olish imkoniyatining kengligi, umumxalq tilida mavjud boʻlgan barcha lugʻaviy birliklarning ishtirok etaverishi va ularning muhim bir vazifaga — estetik vazifani bajarishga xizmat qilishini badiiy nutq uslubining oʻziga xos xususiyati deb qarash kerak boʻladi, chunki ana shunday imkoniyat boshqa vazifaviy uslubda chegaralangandir. baadiiy uslub til vazifaviy uslublari tizimida badiiy nutq uslubi ham o’ziga xos alohida lisoniy bеlgilariga ega. uning o’ziga xosligini ta'minlovchi omillardan biri uning til bajaradigan eng muhim ijtimoiy vazifalaridan biri bo’lgan ta'sir etishga mo’ljallanganligidir. badiiy uslub adabiy tilda quyidagilardan foydalanish maqsadga muvofiq boʻlmagani holda ularni badiiy uslubda oʻrni bilan qoʻllash mumkin. dialektizmlar jargonlar varvarizmlar dag’al so’zlardan dialektizmlar — adabiy tildagi dialektlarning oʻziga xos hududiy unsurlari. dialektizmlar tilshunoslikning barcha sohalari (fonetika, leksika, morfologiya, sintaksis va boshqalar)ga taalluqli. badiiy ijodda dialektizmlar narsa, voqea va hodisaga mahalliy urgʻu berish maqsadida …

3 / 25

dalanish badiiy ijodning, umuman nutqning badiiyligini, uslubning fazilati, taʼsirchanligini oshiradi. jargon jargon (fransuzcha: jargon safsata) — biror ijtimoiy guruhning oʻziga xos leksikasi, fonetikasi va grammatikasi bilan umum soʻzlashuv tili va mahalliy dialektlardan farq qiladigan tili. jargon muayyan ijtimoiy muhitda yuzaga keladi va shular manfaatiga xizmat qiladi (maye, talabalar, harbiy xizmatchilar, turli kasb, mashgʻulot egalari orasidagi jargon). masalan, yoshlar orasida "ketdim" oʻrnida "sirpandim", "pul" oʻrnida "soqqa", "dollar" oʻrnida "koʻki"; sanʼatkorlar orasida "xizmat uchun haq olmaslik" oʻrnida "tom suvoq", "pul" oʻrnida "yakan" va h. k. jargonlar uchraydi. jargon badiiy ijodda asar qahramoni xususiyati, tabiatini ochib berish uchun xizmat qiladi. bunday jargonlarni kuchli rivojlangan va aniq terminlarga ega biror kasb tili bilan aralashtirmaslik lozim. jargon ham leksik, ham uslubiy jihatdan turli-tuman, tezda oʻzgaruvchan, barqaror boʻlmaydi. jargonlar turli tillarda soʻzlashuvchi xalqlar vakillarining bir-birlari bilan aloqa qilishida yoki turli xalq vakillari yigʻiladigan joylar (maye, chegara, portlar)da ham paydo boʻladi. jargonlar qaysi ijtimoiy guruh orasida yuzaga …

4 / 25

a foydalaniladi. varvarizmlar oʻzbek tili davlat tili maqomini olgach, turli tillardan, ayniqsa rus tilidan kirgan varvarizmlardan ("madam", "bratan", "zemlyak", "paxan", "dedulya" va boshqalar) oʻzbek soʻzlashuv tili faol tozalana boshladi. vazifaviy uslubning hech birida til oʻzining tuzilish jihatlari, lugʻat tarkibi, yaʼni soʻzning maʼno boyligi va rang-barangligini, toʻgʻri va koʻchma maʼnolarni badiiy nutq uslubidagichalik namoyish qila olmaydi, grammatik qurilishi, yaʼni gaplarning barcha tiplari bilan ishtirok eta olmaydi sinonim soʻzlarning u yoki bunisidan foydalanish ham badiiy asar janriga bogʻliq. masalan, bashar, samo, oraz, mujda soʻzlari, asosan, nazmda qoʻllanadi. nasrda yoki soʻzlashuv nutqida esa bularning ma'nodoshlari — odam, osmon, yuz, shamol, xushxabar soʻzlari keng qoʻllanadi. masalan, bashar, samo, oraz, mujda soʻzlari, asosan, nazmda qoʻllanadi. nasrda yoki soʻzlashuv nutqida esa bularning ma'nodoshlari — odam, osmon, yuz, shamol, xushxabar soʻzlari keng qoʻllanadi. badiiy nutq uslubida yozilgan asarlarni tasviriy vositalarsiz tasavvur qilib boʻlmaydi. uslubiy figuralar deb ataluvchi tasvir vositalari — inversiya, takror, oʻxshatish, sifatlash, metafora, jonlantirish, antiteza, …

5 / 25

adabiy til – o‘zbek nutq madaniyatining asosi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiy til – o‘zbek nutq madaniyatining asosi"

презентация powerpoint adabiy til – o‘zbek nutq madaniyatining asosi 1- amaliy dars rejasi adabiy til va uning o’ziga xosligi adabiy til uslublari o’zgaruvchan ijtimoiy hodisa, uning me’yorlari ham adabiy barqaror bo’lmay, tilning (adabiy til) taraqqiyoti bilan o’zgarib boradi. nutq madaniyati adabiy tilning me’yorlarini puxta egallash va ulardan nutqda foydalanish layoqati darajasi demakdir. til muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va meʼyorlashtirilgan, mazkur tilda soʻzla-shuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. adabiy til „qayta ishlangan“ tushunchasi nisbiy (tarixan turli davrlarda, turli xalqlarda adabiy til oʻzgarib turgan). hatto ayrim bir xalqda ham adabiy til turli davrda turlicha boʻlgan (masalan, qadimgi turkiy adabiy til, hozirgi oʻzbek adabiy tili)....

Этот файл содержит 25 стр. в формате PPTX (5,8 МБ). Чтобы скачать "adabiy til – o‘zbek nutq madaniyatining asosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiy til – o‘zbek nutq madani… PPTX 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram