nutq madaniyati va adabiy til me'yorlari

DOCX 7 pages 16.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.7 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: nutq madaniyati va adabiy til me'yorlari tayyorladi: yo'ldasheva laylo kirish 1. adabiy tilning nutq madaniyati va me'yorlari 2. nutq madaniyatining asosiy tushunchalari va elementlari 3. adabiy til me'yorlarining nutqiy vaziyatga ta'siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish “kirish” nutqning boshlanishi bo‘lib, unda mavzuning dolzarbligi 2-3 ta aniq jumla bilan ta'kidlanadi va tinglovchilar e’tiborini jalb qilishga qaratiladi. adabiy tilda “kirish” qismi auditoriya bilan aloqa o‘rnatishning muhim vositasi hisoblanadi, bunda 1-2 ta qisqa ritorik savollar berish yoki fakt keltirish mumkin. muomala madaniyatida “kirish” so‘zlari ma’ruzaning 10 foizigacha bo‘lishi mumkin, lekin unda asosiy maqsad – mavzuga qiziqish uyg‘otishdan iborat ekanligini unutmaslik kerak. adabiy tilning ta'rifi va xususiyatlari adabiy til – bu me’yorlashtirilgan, sayqallangan til shakli boʻlib, unda 100 minglab soʻzlar fonetik, leksik va grammatik qonun-qoidalar asosida tartibga solingan. adabiy tilning asosiy xususiyatlaridan biri uning koʻp funksionalligidir, ya’ni 20 dan ortiq uslubiy koʻrinishga ega boʻlib, jamiyatning …

2 / 7

i unlilar va undoshlarning to'g'ri artikulyatsiyasi, urg'uning o'rnini belgilaydi, masalan, 'kitob' so'zida urg'u 2-bo'g'inga tushadi, adabiy tilda bu muhim. leksik normalar so'zlarning to'g'ri qo'llanilishi, ma'no nozikliklariga e'tibor berishni talab etadi, misol uchun, 'katta' va 'ulug'' so'zlarining farqi 25 % ling ma'no farqiga ega. grammatik normalar so'zlarning bog'lanishi, gap tuzilishi qoidalarini o'z ichiga oladi; kelishiklar (6 ta) va zamonlar (3 ta) qo'llanilishidagi xatolik 90% hollarda ma'noni buzadi. adabiy til normalarining shakllanishi va rivojlanishi adabiy til me’yorlari 20-asrda ommaviy axborot vositalarining rivojlanishi bilan shakllana boshladi, bu esa tilning bir xillashuviga turtki berdi. oʻzbek adabiy tilining rivojlanishida alisher navoiyning “xamsa” asari muhim bosqich boʻlib, tilning badiiy imkoniyatlarini kengaytirgan 15-asr klassik merosidir. adabiy til normalari 1995-yilda qabul qilingan “davlat tili haqida”gi qonun bilan huquqiy asosga ega boʻldi, bu esa til siyosatini belgilab berdi. nutqiy xatoliklar va ularning sabablari nutqiy xatoliklar, masalan pleonazm (ortiqcha so'z ishlatish), so'zlarning noto'g'ri qo'llanilishi va sintaktik buzilishlar til me'yorlarining buzilishiga …

3 / 7

li obrazlilik, ta'sirchanlik va emotsionallikni oshiradi. fonetik uslubiyat 20 dan ortiq tovush imkoniyatlari (alliteratsiya, assonans, tovushga taqlid) orqali nutqning ohangdorligini kuchaytirib, estetik ta'sirni oshiradi. nutqning to'g'riligi, aniqligi, ravshanligi va ta'sirchanligi nutqning to'g'riligi, 1-navbatda, adabiy til me'yorlariga qat'iy rioya qilishni talab etadi, jumladan, grammatik va leksik qoidalarga mos kelish muhim. nutqning aniqligi so'zlarni tanlashda 2 xil ma'nolilikdan qochishni, har bir so'zning 3 talaffuziga e'tibor berib, fikrni tushunarli ifodalashni anglatadi. nutqning ta'sirchanligi 4 usulda erishiladi: intonatsiya, mimika, imo-ishoralar va 5 xil nutqiy vositalar yordamida tinglovchiga emotsional ta'sir o'tkazish orqali namoyon bo'ladi. nutq odobi va etiket qoidalari 'nutq odobi' suhbatdoshga hurmat, tinglash qobiliyati, fikrni aniq ifodalashni o'z ichiga oladi. masalan, 'siz'lash va unvondan foydalanish muhim. etiket qoidalari rasmiy va norasmiy vaziyatlarda farqlanadi. misol uchun, biznes uchrashuvida 'assalomu alaykum' deb salomlashish odobdan hisoblanadi. 'nutq madaniyati' adabiy til me'yorlariga rioya qilish, sheva va jargonlardan qochishni anglatadi. grammatik to'g'rilik nutqning sifatini belgilaydi. o'zbek adabiy tilida murojaat …

4 / 7

o'zbek tilining "izohli lug'ati" (2 jildlik) va "orfoepiya qoidalari" (2015 yilgi nashr)dan foydalanib, so'z boyligini oshirish va to'g'ri talaffuzni amaliyotga tatbiq eting. "o'zbek tilining stilistikasi" (3 asosiy uslub) bo'yicha seminar va treninglarda ishtirok etish, nutqning ta'sirchanligi va aniqligini 30% ga oshirishga yordam beradi. ommaviy nutq madaniyati ommaviy nutq madaniyati tinglovchilarning 70 foizdan ortig'i uchun tushunarli bo'lishi kerak, murakkab terminlar o'rniga sodda so'zlar tanlanishi lozim. ommaviy nutqda 3 dan 5 tagacha asosiy g'oyalarni aniq ifodalash, dalillar va misollar bilan tasdiqlash muhim, so'zlashuv uslubi esa 80% ta'sir ko'rsatadi. ommaviy nutqning me'yorlari 90% hollarda auditoriya bilan aloqani o'rnatish, notiqlik mahoratini oshirish va 100% ishonchni qozonishga qaratilgan. adabiy til va dialektlar adabiy til dialektlardan farqli ravishda, tilda normalashtirilgan shakl bo'lib, qat'iy grammatik qoidalarga, 30-35 ta tovushga va adabiy janrlarga xosdir. dialektlar hududiy xususiyatga ega bo'lib, adabiy til 50% leksikasidan farq qilishi mumkin, uning fonetik va morfologik xususiyatlari esa 25-30% gacha farq qiladi. adabiy til …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati va adabiy til me'yorlari"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi referat mavzu: nutq madaniyati va adabiy til me'yorlari tayyorladi: yo'ldasheva laylo kirish 1. adabiy tilning nutq madaniyati va me'yorlari 2. nutq madaniyatining asosiy tushunchalari va elementlari 3. adabiy til me'yorlarining nutqiy vaziyatga ta'siri xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish “kirish” nutqning boshlanishi bo‘lib, unda mavzuning dolzarbligi 2-3 ta aniq jumla bilan ta'kidlanadi va tinglovchilar e’tiborini jalb qilishga qaratiladi. adabiy tilda “kirish” qismi auditoriya bilan aloqa o‘rnatishning muhim vositasi hisoblanadi, bunda 1-2 ta qisqa ritorik savollar berish yoki fakt keltirish mumkin. muomala madaniyatida “kirish” so‘zlari ma’ruzaning 10 foizigacha bo‘lishi mumkin, lekin unda asosiy maqsad – mavzuga...

This file contains 7 pages in DOCX format (16.7 KB). To download "nutq madaniyati va adabiy til me'yorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati va adabiy til m… DOCX 7 pages Free download Telegram