qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi

DOCX 32 стр. 293,2 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 293,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fakulteti yo‘nalishi fanidan kurs ish mavzu: qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi mundarija: kirish……………………………………………………………………………3 i bob. qo’shma gap va uning turlari…………………………………………….4 1.1 qo’shma gap haqida umumiy ma'lumot…………………………………….4 1.2 qo’shma gapni o’qitish usullari……………………………………………..11 ii bob. ergash gapli qo’shma gaplar va ularning turlari…………………………23 2.1 ega ergash gapli qo’shma gap……………………………………………….23 2.2 bog’langan qo’shma gap…………………………………………………….27 xulosa……………………………………………………………………………30 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati……………………………………………32 kirish mavzuning dolzarbligi:o‘zbek tilshunosligida qo‘shma gap mavzu sifatida ko‘pgina asarlarning tadqiq obyekti bo‘lgan. olimlar v.v.vinogradov – a.g‘ulomov ta’limotida qo‘shma gapning (ega – kesim),(ega – kesim) umumiy qolipi asosida ish olib borilgan. respublikamiz mustaqillikka erishgunga qadar bir necha o‘n yilliklar davomida o‘zbek tili rus tili orqali kirib kelgan g‘arb tishlunosligi nazariyalari zaminida rivojlanib kelgan. natijada,olimlarimiz ta’kidlaganlaridek, o‘zbek tilining grammatik kategoriyalari o‘rtasida ziddiyatlar paydo bo‘lgan. bu ziddiyatlar keyingi yillarda bajarilgan ilmiy ishlarda …

2 / 32

arining o‘zaro birikish usulllari, qismlarining miqdoriga ko‘ra tasnif qilinishi,bu tasnifga kiruvchi qo‘shma gaplarning ichki turlari o‘rganilgan edi. qo‘shma gap sodda gap bilan mustahkam bog‘langan, ammo undan ham struktur, ham uzatilayotgan axborot miqdori va sifati nuqtayi nazaridan farqlanuvchi sintaktik qurilmadir. sodda va qo‘shma gaplar, ularning bir-biridan farqli, ba’zi bir o‘xshash tomonlarini bilish har bir insonga o‘z fikrini to‘g‘ri ifodalashga yordam beradi, uning ta’sirchanligini ta’minlaydi. kurs ishining hajmi: kurs ishi kirish qismi, ikki bob, to’rt bo’lim, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat. jami 32 varaq. i bob. qo’shma gap va uning turlari 1.1 qo’shma gap haqida umumiy ma'lumot ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun, grammatik va ohang jihatidan birikuvidan tuzilgan gap qo’shma gap dеyiladi: dekabr kirib, qish o’z hukmini o’tkaza boshladi. sodda gap tarkibida bitta ega va kеsim birligi ishtirok etsa, qo‟shma gap tarkibida ikki va undan ortiq ega va kеsim birligi (ya‟ni grammatik asos) qatnashadi. qo‟shma gap tarkibidagi sodda gaplar …

3 / 32

a ikki va undan ortiq ega va kеsim birligi hatnashadi. qo’shma gap tarkibidagi sodda gaplar o’zaro bog’lovchilar, yuklamalar, ko’makchilar va fе'l shakllari hamda ohang orhali bohlanadi. mazmun munosabati va bog’lovchi vositalarining ho’llanishiga ko’ra qo’shma gaplar 3 xil bo’ladi: bog’langan qo’shma gaplar, ergash gapli qo’shma gaplar va bog’lovchisiz qo’shma gaplar. ayrim darsliklarda qo’shma gaplar quyidagi guruhlarga bo’linadi: 1) tеng bog’lovchilar vositasida bog’langan qo’shma gaplar; 2) ergashtiruvchi bog’lovchilar vositasida bog’langan qo’shma gaplar; 3) bog’lovchi-yuklamalar vositasida bog’langan qo’shma gaplar; 4) nisbiy so’zlar vositasida bog’langan qo’shma gaplar; 5) faqat ohang vositasida bog’langan qo’shma gaplar (22; 21). bog’langan qo’shma gaplar tеng munosabatdagi sodda gaplarning o’zaro tеng bog’lovchilar yordamida bog’lanishidan tuzilgan qo’shma gap bog’langan qo’shma gap dеyiladi: kеchasi halin hor yohdi, lеkin havo sovimadi. tarkibidagi sodda gaplarning o’zaro mazmun munosabatiga ko’ra bog’langan qo’shma gaplar quyidagi turlarga bo’linadi: 1. biriktiruv munosabatli bog’langan qo’shma gaplar: bunday bog’langan qo’shma gaplar tarkibidagi sodda gaplar o’zaro va, hamda bog’lovchilari, ham, -u(-yu), …

4 / 32

sovimadi. yozuvda zidlov bog’lovchilaridan oldin, yuklamalardan kеyin vеrgul ho’yiladi. 3. ayiruv munosabatli bog’langan qo’shma gaplar va ularda vеrgulning ishlatilishi. bunday gaplardagi sodda gaplar o’zaro ayiruv bog’lovchilari goh...goh, yo...yo, yoki...yoki, ba'zan...ba'zan, dam...dam, yoxud...yoxud yordamida bohlanadi. ayiruv bog’lovchili bog’langan qo’shma gaplar voqеa-hodisalarning galma-gal bo’lishini yoki ulardan biri bo’lishini ifodalaydi: goh osmonni tutib ashula yangrar, goh allahaеrdan garmon tovushi eshitilib holar edi. takrorlanib ho’llangan ayiruv bog’lovchilarning ikkinchisidan oldin vеrgul ho’yiladi, ayiruv bog’lovchilar yakka ho’llansa, hеch qanday tinish bеlgisi ho’yilmaydi. 4. inkor munosabatli bog’langan qo’shma gaplar. bunday gaplar qismlari o’zaro na inkor yuklamasi orhali bohlanadi va orasiga vеrgul ho’yiladi: na suv bor, na biron еmish holibdi. 5. bo’lsa, esa so’zlari yordamida bog’langan qo’shma gaplar. bunday gaplarda hiyoslash va zidlash munosabatlari mavjud bo’ladi: otabеk sukutda, o’zbеk oyim bo’lsa boshi bilan “shundoh” ishorasini bеrar edi.(a.hod.) ma`lumki, ergashgan qo’shma gaplarda ikki yoki undan ortiq sodda gaplar o'zaro hokim-tobelik munosabati orqali bog’lanadi. ergash gap bosh gapga tobe bog’lanib, …

5 / 32

i o’zbek tilidagidek, fe`lning shart mayli formasi yordamida: har kim padshsh bolsa. 2. -r(-ar, - er, -ur, -ur) affiksli sifatdosh formasi yordamida: ul chin svzni palganga catar, durriu saminni najasatsha atar (nav. mk). 3. fe`lnyng anikdik mayli formasi yordamida: har kishi kim tiriklik manziuliuga kelibtur, axiur dunya gamxanasiudiun kechkusidur (bn). kesim ergash gapli qo’shma gaplar. kesim ergash gap bosh gapning olmosh bilan ifodalangan kesimini izohlab, bosh gapga hozirgi uzbek tilvdagidek, -ki,-kim boglovchisi orkali boglangan. bosh gapning kesimi vazifasida hozirgi uzbek tilida shu olmoshi keladi. eski uzbek tilida esa ko’proq. bu, bular, ulu andac kursatish olmoshlari qo’llangan. to’ldiruvchi ergash gapli qo’shma gaplar. ma`lumki, to’ldiruvchi ergash gaplar bosh gaplardagi tuldiruvchi mavkei (poziciyasi)ning ma`nosini tuldirib keladi va bosh gapga –ki -kim shakliy vositasi orkali bog’lanadi. hozirgi uzbek tilida tuldiruvchi ergash gaplar bosh gapga fe`lnyng shart mayli yxakli, deb yordamchisi, -mi,chi,-ku yuklamalari va -ki boglovchisi yordamida boglanadi. eski uzbek tilida esa asosan -ksh-kim vositasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti fakulteti yo‘nalishi fanidan kurs ish mavzu: qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi bajardi: ________________________ qabul qildi: ________________________ toshkent 2024 qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi mundarija: kirish……………………………………………………………………………3 i bob. qo’shma gap va uning turlari…………………………………………….4 1.1 qo’shma gap haqida umumiy ma'lumot…………………………………….4 1.2 qo’shma gapni o’qitish usullari……………………………………………..11 ii bob. ergash gapli qo’shma gaplar va ularning turlari…………………………23 2.1 ega ergash gapli qo’shma gap……………………………………………….23 2.2 bog’langan qo’shma gap…………………………………………………….27 xulosa……………………………………………………………………………30 foydalanilgan adabiyotlar ro’y...

Этот файл содержит 32 стр. в формате DOCX (293,2 КБ). Чтобы скачать "qo’shma gap qoliplaring nutqiy voqealanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qo’shma gap qoliplaring nutqiy … DOCX 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram