siyosiy nazariyalar va qarashlar

PPTX 28 pages 27.9 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.9 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

siyosiy nazariyalar va qarashlar siyosiy nazariyalar va qarashlar usmonova shahnoza siyosiy ta’limotlarning paydo bo‘lishi siyosiy ta’limotlar insoniyat sivilizatsiyasi rivoji bilan birgalikda vujudga kelgan. insoniyat tarixida jamiyat tuzilmasi murakkablashgan sari hokimiyatni tashkil etish, uni boshqarish va tartibga solish zarurati yuzaga kelgan. shuning uchun siyosiy tafakkur sinfiy jamiyat, ijtimoiy-siyosiy taraqqiyot va boshqaruvga bo‘lgan ehtiyoj asosida shakllangan. dastlabki siyosiy-falsafiy qarashlar qadimgi sharq va g‘arb allomalari tomonidan yaratilgan bo‘lib, ular bugungi zamonaviy siyosiy bilimlar negizini tashkil etadi. bu qarashlar butun insoniyatga tegishli ma’naviy meros hisoblanadi. tarixiy tajriba asosida shakllangan siyosiy ta’limotlar hozirgi kunda duch kelinayotgan siyosiy muammolarni hal qilishda muhim nazariy asos vazifasini bajaradi. 1. qadimgi sharqda va g‘arbda siyosiy qarashlarning shakllanishi qadimgi misrda siyosiy qarashlar qadimgi misrda siyosiy qarashlar ilohiylashtirilgan hokimiyat g‘oyasi asosida shakllangan. fir’avnlar nafaqat davlat boshlig‘i, balki xudoning yer yuzidagi vakili sifatida qabul qilingan. hokimiyatning manbai xudo hisoblanib, fir’avn hokimiyati mutlaq va muqaddas deb e’tirof etilgan. jamiyat tuzilmasi piramida shaklida tasavvur …

2 / 28

dotlar sifatida tasavvur qilganlar. miloddan awalgi xviii asrdagi mashur qadimgi bobil hukmdori xammurapi (m.avv. 792-750) kuchli davlatining asosi bo‘lgan xammurapi qonunlarini ishlab chiqqan. u marduk xudosi ibodatxonasi devorlariga o‘yib yozilgan. xammurapi qonunlarida hukmdor qattiqqo‘l, ammo «kuchlining kuchsizni xafa qilishiga yo‘l qo‘ymaydigan, yetimlar va boylarga nisbatan adolat ko‘rsatilishi» haqida g‘amxo‘rlik qiluvchi, o‘z fuqarolarining adolatli otasi sifatida tasvirlangan. qadimgi hindistonda siyosiy qarashlar qadimgi hindiston siyosiy tafakkuri asosan diniy-falsafiy manbalarda o‘z aksini topgan. “veda” bitiklari va “manu qonunlari”da jamiyat tuzilishi, axloqiy tartib va siyosiy boshqaruv haqida fikrlar ilgari surilgan. “manu qonunlari” ijtimoiy tabaqalanish, kastalar tizimi va boshqaruv tartiblarini belgilovchi huquqiy-diniy hujjat sifatida tanilgan. miloddan avvalgi iv–iii asrlarda yozilgan “artxashastra” risolasi kautilya tomonidan yozilgan bo‘lib, bu asarda davlat boshqaruvi bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan. davlatning barqarorligi uchun zarur bo‘lgan asosiy unsurlar — podsho, vazirlar, moliya (xazina), harbiy kuch va diplomatik ittifoqchilar — alohida e’tirof etilgan. kautilyaning siyosiy qarashlari kautilya o‘zining “artxashastra” asarida mukammal davlat boshqaruvi …

3 / 28

i. u avval-boshdanoq ozod kishilar mafkurasi sifatida rivojlandi, shu sababli, uning asosiy qadriyati ozodlikdir. platon o‘z g‘oyalarini amalga oshirish imkoniyatlariga ega bo’lishga intilgan edi. siyosat nima, degan savolga platon, «haqiqiy siyosat - to‘g‘ri tarbiyalash yo‘li bilan fuqarolarni adolatli va komil qilib yetishtirishdir», deb javob bergan edi. platonning fikriga ko‘ra, 35 davlat odamlarning o‘z ehtiyojlarini qondirishlari uchun birgalikda yashashlari, o‘zaro yordam berishlari talablaridan kelib chiqadi. qadimgi yunon faylasuflaridan biri suqrot (m.avv. 469-399) fikricha, qonunlarsiz polis (shahar-davlat) hayotini axloqiy tashkil etish mumkin emas. shuningdek, polisdan tashqarida qonunlar bo‘lmaydi. qonunlarning o‘zi polis poydevori. suqrot o‘z tabiatiga ko'ra adolatli bo‘lgan qonunlar va hukmron bo‘lgan davlat-polisning ashaddiy tarafdori sifatida tanildi. siyosiy fikrlar rivojiga platon katta hissa qo‘shgan. miloddan avvalgi 427-397-yillarda yashab ijod qilgan platonning “davlat”, “qonunlar”, “sofist”, “siyosatchi” kabi asarlarida siyosat sohasi alohida olingan holda tadqiq qilingan. bizga hozirgacha bir oz ma’lum boigan va mavhum ko‘rinishda bo‘lsa-da, bizgacha yetib kelgan dastlabki siyosiy g‘oyalar ijodkori qadimgi …

4 / 28

osabatlarda odamlar, shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar 33 hal qiluvchi ahamiyatga molik bo‘lgan omil tarzida birinchi o‘ringa . qo‘yiladi. konfutsiy siyosiy g‘oyalari insonparvarlik, ijtimoiy tenglik va ijtimoiy adolat aqidalari bilan sug‘orilganligi uchun ham uni barcha xitoyliklar hamma vaqt avliyo, donishmand, “tojsiz hukmdor”, millatning ma’naviy-axloqiy dohiysi hamda madaniyat-ma’naviyat qahramoni sifatida e’zozlab kelganlar. xitoy xalq respublikasida 1984-yilda xitoy konfutsiy fond, 1985-yilda konfutsiy merosini o‘rganish ilmiy tadqiqot ilmgohi ta’sis eiilgan bo‘lib, 1986-yildan boshlab har uch oyda chiqadigan “konfutsiy to‘g‘risida tadqiqotlar” to‘plami muntazam nashr qilinadi. konfutsiy siyosiy g‘oyalariga ixlos, ayniqsa, sunggi yillarda yer yuzi bo‘ylab keng tarqalmoqda. aristotel (arastu) antik dunyoning yana bir mutafakkiri aristotel(m.avv. 384—322) platondan farqli o‘laroq, o‘zining “siyosat” nomli yirik asarida o‘sha davrda mavjud bo‘lgan real davlat formalarini tahlil qilgan. uning fikricha, inson siyosiy mavjudotdir. shu bois ham, u o‘zida birgalikda yashash instinktlarini olib yuradi. bundan tashqari aristotel o‘zining “afina politiyasi”, “etika”, “ritorika” asarlarida jamiyatni yanada takomillashtirish g‘oyalarini ilgari suradi. aristotel davlat …

5 / 28

hlari uchta asarda bayon etilgan bo‘lib, ular «davlat haqida», «qonunlar haqida», «burchlar haqida» deb ataladi. u birinchi bo‘lib huquq va davlatning hamda huquqiy muomalaning subyekti sifatida «fuqaro» tushunchasini ilmiy muomalaga kiritdi. m.t. siseron davlatni xalq mulki sifatida ta’riflaydi va bunda «rim xalqi» va «olomon» tushunchalarini qat’iyan farqlaydi. uning fikriga ko‘ra, xalq kishilar huquqining umumiyligi va umumiy manfaatiga asoslangan birlashmasidir. «olomon»ga esa uning befarqligi, isyonlarga va davlatga zarar yetkazuvchi boshqa noqonuniy xattiharakatlarga moyilligi uchun ta’na qiladi va hurmat qilmaydi. boshqaruvning uchta oddiy shaklini - podshoh hokimiyati, aristokratlar hokimiyati va xalq hokimiyati (demokratiya)ni bir-biridan farqlagan va ulaming har biridagi afzalliklami e’tiborga olgan holda siseron davlatning eng oqilona shakli sifatida ana shu afzalliklaming barchasi faoliyat ko‘rsatadigan qorishiq shaklning tarafdori bo‘lib chiqdi 2. o‘rta asrlar va yangi davrda yevropadagi siyosiy-huquqiy qarashlar o‘rta asrlardagi siyosiy-huquqiy qarashlar (v–xv asrlar) avreliy avgustin (345–430) xristian dini asosida siyosiy fikrlar ishlab chiqgan mutafakkirdir. u o‘zining siyosiy qarashlarida "cherkov davlatdan …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "siyosiy nazariyalar va qarashlar"

siyosiy nazariyalar va qarashlar siyosiy nazariyalar va qarashlar usmonova shahnoza siyosiy ta’limotlarning paydo bo‘lishi siyosiy ta’limotlar insoniyat sivilizatsiyasi rivoji bilan birgalikda vujudga kelgan. insoniyat tarixida jamiyat tuzilmasi murakkablashgan sari hokimiyatni tashkil etish, uni boshqarish va tartibga solish zarurati yuzaga kelgan. shuning uchun siyosiy tafakkur sinfiy jamiyat, ijtimoiy-siyosiy taraqqiyot va boshqaruvga bo‘lgan ehtiyoj asosida shakllangan. dastlabki siyosiy-falsafiy qarashlar qadimgi sharq va g‘arb allomalari tomonidan yaratilgan bo‘lib, ular bugungi zamonaviy siyosiy bilimlar negizini tashkil etadi. bu qarashlar butun insoniyatga tegishli ma’naviy meros hisoblanadi. tarixiy tajriba asosida shakllangan siyosiy ta’limotlar hozirgi kunda duch kelinayotgan s...

This file contains 28 pages in PPTX format (27.9 MB). To download "siyosiy nazariyalar va qarashlar", click the Telegram button on the left.

Tags: siyosiy nazariyalar va qarashlar PPTX 28 pages Free download Telegram