bilish jarayonlari haqida ma'lumotlar

PPTX 61 pages 188.0 KB Free download

61 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 188.0 KB

File type PPTX

Pages 61

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 61

mavzu: bilish jarayonlari haqida ma’lumotlar mavzu: bilish jarayonlari haqida ma’lumotlar reja: al-g‘azzoliyning bilish haqidagi qarashlari abu nasr al-farobiy ibn sino abu hamid al-g’azzoliy аbu hamid muhammad ibn muhammad al-g‘azzoliy at-tusiy (arab. ابو حامد محمد بن محمد الغزالى‎, 1058, tus — 19 dekabr 1111, tus) — islom ilohiyotshunosi, huquqshunosi, faylasuf, xuroson (xozirgi eron)da tug‘ilgan, sufizmning asoschilaridan biri. g‘azzoliyning ilmiy faoliyati har tomonlama va tizimlashgan so‘fizm taʼlimotini yaratish, shuningdek so‘fizm taʼlimotining nazariy asoslarini shakllantirishga yo‘naltirilgan. zamondoshlari uni "bahri mug‘riq" (tubsiz dengiz), "hujjati islom" deb tan olganlar. g‘azzoliy teolog, qonunshunos, filosof, so‘fiy - o‘rta asrning eng mashhur mutafakkirlaridan biri edi. u o‘z hayoti davomida 100ga yaqin asarlar yozgan. g‘azzoliyning ishlarini quyidagi sohalarga ajratish mumkin: 1) bibliografiya; 2) qonunshunoslik; 3) falsafa va mantiq ilmi; 4) dogmatik teologiya; 5) munozara (baxs); 6) so‘fizm amaliyoti; 7) so‘fizm nazariyasi. g‘azzoliy arab-musulmon madaniyatini rivojlantirishga katta taʼsir ko‘rsatdi. filosoflar аl-forobiy (870-950) va ibn sino (980-1057) lar bilan olib borgan …

2 / 61

din" asarida dil ajoyibotlarini sharxlab bergan. yaʼni, jon (ruh), dil, aql va nafs. so‘z shu to‘rt nafs xususida boradi. аsarning maqsadi esa muomala ilmlarini o‘rganishdir. abu hamid al-g’azzoliy g‘azzoliyning fikricha dil so‘zini ikki xil maʼnoda tushunish mumkin: 1. dil ko‘krakning chap tarafida joylashgan konus shaklli bir parcha go‘shtdir. uning ichi g‘ovak bo‘lib, bu g‘ovakda ruhning asl manbai bo‘lmish qora qon mavjuddir. biz yurakni sharxlamoqchi emasmiz, zero, bu tabiblarga taalluqli. dil so‘zining ikkinchi maʼnosi shuki, tangrining bandalariga ato etgan ruhi neʼmati bo‘lib, uning jismoniy dilga aloqasi bordir. bu neʼmat insonning asl mohiyatidirki, inson butun ilm maʼrifatga uning vositasida erishadi va barcha kitob, azob, itob (tanbeh) va talablar unga qaratilgan bo‘ladi. bu ruhiy neʼmat bilan jismoniy yurak o‘rtasidagi mustahkam aloqani ko‘pchilik anglab yetmaydi. zero, bu aloqa arazning (shakl, rang) jismga, sifatning mavsufga (sifatlanuvchiga) yoki biror sabab ishlatuvchisining o‘sha sababga bo‘lgan aloqasiga o‘xshaydi. abu hamid al-g’azzoliy 2. lafz bu jon (ruh) dir. jon …

3 / 61

ttol dushmaning o‘z ichingdagi nafsingdir” degan hikmatda shunga ishora qilgan edilar. olloh taolo qurʼonda “nafsimni oqlamayman, zero, nafs yomonlikka buyuruvchidir” degan yusuf аlayhis-salom qissasida. abu hamid al-g’azzoliy lafz-aqldir. 1. аql insonning dilidan o‘rin olgan bilishlik sifatidan iborat. 2. аql deb ilmlarni idrok qiluvchiga aytiladi. zero, har qanday bilguvchining o‘z holicha turuvchi mustaqil vujudi bo‘lib, bilim shu vujudga tushgan sifatdir. аql deganda bilguvchining sifati anglanilsa, gohi uning zoti (o‘zi) anglanadi. payg‘ambar аlayhissalomning “olloh yaratgan birinchi narsa aqldir” degan so‘zlaridan murod ham shu. abu hamid al-g’azzoliy g‘azzoliyning "din haqidagi fanning vujudga kelishi" (bundan so‘ng biz uni ixya deb ataymiz) asari o‘rta asr musulmon madaniyatining rivojlanishiga katta taʼsir ko‘rsatdi. bu traktat g‘azzoliyning haqiqiy taʼlimotini o‘z ichiga olishi bilan bebahodirki, u bu vaqtda o‘zining munozarali asarlari bilan u yoki bu qarashdagi filosoflarga, ismoiliylarga, xristan va arab liberallariga-ibaxiyalarga va sunnizmning boshqa g‘oyaviy dushmanlariga qarshi chiqadi. abu hamid al-g’azzoliy g‘azzoliy traktatining tub mohiyatini muallif yashab ijod …

4 / 61

hamid al-g’azzoliy birinchi tom (rub) "udumlar" (ibodin) quyidagi kitoblardan iborat: 1) bilimlar haqida kitob; 2) аqidalar asosi haqida kitob; 3) poklanish sirlari haqida kitob; 4) namoz o‘qish sirlari haqida kitob; 5) zakot sirlari haqida kitob; 6) o‘rin sirlari haqida kitob; 7) xat sirlari haqida kitob; 8) qurʼon o‘qish qoidasi haqida kitob; 9) ollohga sig‘inish va zikr haqida kitob; 10) tungi nomoz o‘qish haqida kitob. abu hamid al-g’azzoliy g‘azzoliy insonda uch xil ruh (jon) borligini tasdiqlaydi: 1. hayvoniy (yovuzlikni buyuruvchi) 2. insoniy (tergab turuvchi), 3. ilohiy (xotirjamlik). insondagi birinchi ruh yomonlik va yovuzlikni keltirib chiqaradi, bunga qarshi kurashish zarur. ikkinchi va uchinchi ruh hayvoniy ruhga xalaqit beradi, unga qarshi kurashadi. abu hamid al-g’azzoliy g‘azzoliy gunoh xoh kichik bo‘lsin xoh katta bo‘lsin odamdagi 4 sifatga bog‘liq deydi: 1. (baximiyna) - hayvoniylik instinkti; 2. (babuiya) -yovvoyilik instinkti; 3. (shaytoniya) - dinsizlik, taxqirlangan mag‘rurlik, 4. (rububiya) o‘zini ilohiy kuch egasi deb ko‘rsatish. hayvoniylikdan - …

5 / 61

kolimlar, filosoflar, ismoiliylar va so‘fiylarning qarashlarining to‘g‘ri ekanligiga shubha bilan qaraydi. unga tanish bo‘lgan qarashlarga ishonchsizlik munosabatida bo‘lish g‘azzoliyni falsafa, mantiq, so‘fizm, ismoiliylar dogmatik ilohiyotini haqiqatni topish maqsadida chuqur o‘rganishga olib keldi. dunyo haqidagi bilimni bilishga va musulmonlar kim bilan birga bo‘lishini aniqlashga majbur qildi. abu hamid al-g’azzoliy g‘azzoliyning fikricha yuqorida aytib o‘tilgan har bir xodisaning yaratuvchisi va sababchisi ollohdir. olloh-har qanday xodisaning yagona sababchisidir. u bir xodisaning boshqa bir xodisa tufayli kelib chiqish tartibini yaratgan. g‘azzoliy nazariyasi ikkita g‘oyaga olib keladi, birinchidan xodisalarning aniq ketma-ketligi mavjud, masalan: oila-hayot-aql-xohish-kuch-harakat. bu zvenodan hech biri o‘zidan oldingi keladigan zvenolardan ilgari kelmaydi. ikkinchidan, bu zanjir zvenolarining har bir sharti olloh tomonidan yaratiladi va buning sababi hech qanday boshqa xodisa emas. abu hamid al-g’azzoliy аsosiysi - xudoni "bilishga" intilish - bunga inson erishadimi yo‘qmi, farqi yo‘q. "bilishga erishmaganlik bu bilishdir" - deydi g‘azzoliy. ollohni bilish-bu uni ko‘rishdan iborat emas, balki - uni bilish mumkin …

Want to read more?

Download all 61 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish jarayonlari haqida ma'lumotlar"

mavzu: bilish jarayonlari haqida ma’lumotlar mavzu: bilish jarayonlari haqida ma’lumotlar reja: al-g‘azzoliyning bilish haqidagi qarashlari abu nasr al-farobiy ibn sino abu hamid al-g’azzoliy аbu hamid muhammad ibn muhammad al-g‘azzoliy at-tusiy (arab. ابو حامد محمد بن محمد الغزالى‎, 1058, tus — 19 dekabr 1111, tus) — islom ilohiyotshunosi, huquqshunosi, faylasuf, xuroson (xozirgi eron)da tug‘ilgan, sufizmning asoschilaridan biri. g‘azzoliyning ilmiy faoliyati har tomonlama va tizimlashgan so‘fizm taʼlimotini yaratish, shuningdek so‘fizm taʼlimotining nazariy asoslarini shakllantirishga yo‘naltirilgan. zamondoshlari uni "bahri mug‘riq" (tubsiz dengiz), "hujjati islom" deb tan olganlar. g‘azzoliy teolog, qonunshunos, filosof, so‘fiy - o‘rta asrning eng mashhur mutafakkirlaridan biri edi. u ...

This file contains 61 pages in PPTX format (188.0 KB). To download "bilish jarayonlari haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish jarayonlari haqida ma'lu… PPTX 61 pages Free download Telegram