моддий – иқтисодий қадриятлар

DOC 79.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483463817_66995.doc моддий – иқтисодий қадриятлар режа: 1. моддий –иқтисодий қадриятлар тизими. 2. иккинчи табиат (сунъий табиат) моддий қадрият сифатида. 3. мулк – иқтисодий қадриятлар негизи эканлиги. хусусий мулк қадрият сифатида. таянч тушунчалар:географик муҳит, биосфера, гидросфера, иккинчи табиат, иқтисодий қадриятлар, мулк, мулк шакллари. 1-масала. географик муҳит, асосан, тоғ, чул, океан сингари улкан, табиий объектларга нисбатан жойлашган ўрнига кўра белгиланса, иқтисодий географик муҳит – жаҳоннинг эркин иқтисодий минтиқалари, жаҳон савдо йўллари, йирик савдо –саноат марказлари, табиий бойликлар каби объектлар киради. сиёсий географик ўрин эса муайян давра алоҳида давлатнинг бошқа давлатларга нисбатан жойлашуви, харбий можаролар рўй бераётган ёки рўй бериши мумкин бўлган худуд ва давлатларга нисбатан камчилик алоқадорлигига кўра бахоланади. иқтисодиётда ва кишилар турмуш тарзининг ўзига хослигида табиий шароит мухум омилдир. табиий шароитнинг ўзига хослигида эса жойнинг табиий географик ўрни муҳим омил ҳисобланади. географик муҳит имкониятлари давр ўтиши билан ўзгариши мумкин. бунга турли сиёсий воқеалар, йирик табиий бойликларнинг топилиши ва ишга солиниши, мухим …

қтисодий географик ўрни яна қулайлик касб эта бошлади. аммо мустамлака шароитида иқтисодий географик ўрин қулайликлари ўзбекистон манфаатларига хизмат қилмади. табиий географиу муҳит ҳам, иқтисодий географик муҳит ҳам ер сайёрасида жойлашган. ер сайёраси тўртта асосий қобиққа бўлинади: 1. атмосфера. 2. биосфера. 3. гидросфера. 4. литосфера. атмосфера ернинг “ҳаво қобиғи”дир. ана шу атмосфера қобиғининг мавжудлиги ернинг биосфера яъни “ҳаёт қобиғи”нинг асосидир. ернинг биосферасига табаит, инсон, ўсимликлар олами, ҳайвонот дунёси, ер юзидаги барча микро ва макро организмлар киради. бизга маълумки, ер юзининг 4/3 қисми сўв билан қопланган. гидросфера эса ернинг “сув қобиғи”дир. литосфера сўзи лотинчадан олинган бўлиб, ернинг “тош қобиғи” деган маънони беради. юқоридагиларнинг ҳаммаси географик муҳитни белгилайди. географик муҳит эса инсон ва жамият мавжудлигининг зарурий шароитидир. қулай географик муҳит ишлаб чиқариш самарадорлигининг муҳим табиий омилидир. у айниқса, қишлоқ хужалиги, фойлади қазилмалар қазиб чиқариш ва транспорт харакатида яққол билинади. фан –техника юксала боргани сари ишлаб чиқаришнинг табиатга боғлиқлиги камайиб, айни вақтда унинг табиатга …

жумхурият корхоналарида илмий ишлаб чиқариш, лойихаконструкторлик ва бошқа ташкилотларда асосан юқори билимли мутахасислар мехнат қилади. мана шундай қудратга эга бўлган халқимиз ўтмишда анча ночор кун кечириб келди. бунинг сабаби шундаки, республика иқтисодиёти собиқ ссср марказ иқтисодий тармоғнинг ажралмас қисми деб ҳисобланиб фақат хом ашё етказиб берадиган ўлкага айланиб қолган эди. халқимиз эҳтиёжларни қондириш учун зарур бўлган истеъмол моллари бошқа республикалардан келтириб берилади. натижада республикамиз марказга тўлиқ қарам бўлиб қолган эди. ҳаёт шуни кўрсатадики, фақат хом ашё етиштириш, сурункали ночорликка гирифтор қилади. шуни хисобга олган холда, республикамиз ўзининг барча имкониятлари ва резервларини тўғри хисобга олиб чиқиб, ўзбекистоннинг иқтисодий мустақиллигини таъминлаш имконини берувчи тузилмани вужудга келтиришини, ўзимизнинг мустақил иқтисодий системамизни яратишни асосий мақсад қилиб қўйди. эндиликда табиий қадриятларимиздан аёвсиз фойдаланишга атроф –мухитга зиён етказишга йўл қўймаслик, ўзбекистон иқтисодиётининг бир томонлама хом ашёвий йўналишига қатъий бархам бериш республика ички сиёсатининг энг мухим стратегияси хисобланади. мазкур сиёсатни амалга оширишда ҳозирги кунда хукуматимиз республиканинг иқтисодий …

й эҳтиёжларда, эр (тупроқ) унумдорлигидан қишлоқ хўжалигида фойдаланилди. шунингдек, ўсимлик ва хайвонот дунёси бойликларидан ҳам фойдаланилади. биз каттагина худудга ва битмас – туганмас қуёш энергиясига эгамиз. табиий бойликлар икки турга ажратамиз: 1. тугамайдиган бойликлар – агро иқлим бойликлари (ядро энергияси, шамол энергияси, оқимлар энергияси, денгиз сувининг қалқиш энергияси). 2. тугайдиган бойликлар. а) тикланмайдиган бойликлар (тузлар, олтингугурт, фосфорит ва бошқалар) б) тикланадиган бойликлар (ер, сув, хаво, ўрмон, тупроқ., ўсимлик ва ҳайвонот бойликлари). тугамайдиган табиий бойликларидан фойдаланиш имкониятлари деярли чексиздир, лекин бу имкониялардан техникани ҳозирги тарақиёти даражасида жуда оз фойдаланмоқда. аммо мамлакат иқтисодиётининг хом ашёга ва ёқилғига бўлган эҳтиёжи тўхтовсиз ошиб бормоқда. купгина корхоналар ҳар йили энг катта шаҳарлар аҳолиси истеъмол қиладиган сувдан кўпроқ сувни талаб қилмоқда. қишлоқ хужалиги ҳам кўп сув талаб қилмоқда. айрим санаот районлари тошкент, фарғона, навоий каби шаҳарлар худудида хосил бўлаётган кисларот улар эҳтиёжини қондирмайди. холбуки кислород манбаи бўлган ўсимликлар ўнлаб йилларда тикланади. тупроқ бойликлари эса ундан ҳам …

йдони 444,1 млн гектарни ташкил этади. бундан 26,1 млн гектар қишлоқ хўжалигига тегишлидир. мамлакат умумий ер майдонининг 5 млн гектарга яқинидан деҳқончиликда фойдаланилади. бу асосан суғориладиган лалми ерлардир. ўзбекистоннинг дарёларидаги йиллик сувнинг 70-95 % 3-4 ой давомида баҳор ёки ёзда оқиб ўтади. сув бойликларидан самарали фойдаланиш чораси сифатида дарё сувлари сунъий омборларга йиғилиб йил давомида тежаб сарфланади. ер бойликларидан ҳам оқилона фойладаниш зарур. зоқур қазиб ер оси сувларини қочириш, вақти –вақти билан тупроқни ювиб туриш каби меллорация ва агротехника чоралари ердан тўғри фойдаланишнинг муҳим тадбирлари ҳисобланади. 3- масала. инсон эҳтиёжларини қондиришда табиий қадриятлар катта аҳамият касб этади. табиий қадриятларга ер ва ер ости бойликлари, сув, ҳаво, ўрмонлар, ўсимликлар, ҳайвонот дунёси ва бошқалар киради. марказий осиё, хусусан ўзбекистон замини хилма хил қазилмаларга бой. ер юзасига яқин ётган қазилмаларнинг аксарияти очилган ва улар халқ хўжалиги, фан ва техника тараққиёти учун хизмат қилмоқда. шу билан бирга хали очилмаган, рўёбга чиқмаган конлар ҳам кўп. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "моддий – иқтисодий қадриятлар"

1483463817_66995.doc моддий – иқтисодий қадриятлар режа: 1. моддий –иқтисодий қадриятлар тизими. 2. иккинчи табиат (сунъий табиат) моддий қадрият сифатида. 3. мулк – иқтисодий қадриятлар негизи эканлиги. хусусий мулк қадрият сифатида. таянч тушунчалар:географик муҳит, биосфера, гидросфера, иккинчи табиат, иқтисодий қадриятлар, мулк, мулк шакллари. 1-масала. географик муҳит, асосан, тоғ, чул, океан сингари улкан, табиий объектларга нисбатан жойлашган ўрнига кўра белгиланса, иқтисодий географик муҳит – жаҳоннинг эркин иқтисодий минтиқалари, жаҳон савдо йўллари, йирик савдо –саноат марказлари, табиий бойликлар каби объектлар киради. сиёсий географик ўрин эса муайян давра алоҳида давлатнинг бошқа давлатларга нисбатан жойлашуви, харбий можаролар рўй бераётган ёки рўй бериши мумкин бўлган худуд ...

DOC format, 79.0 KB. To download "моддий – иқтисодий қадриятлар", click the Telegram button on the left.

Tags: моддий – иқтисодий қадриятлар DOC Free download Telegram