sakkokiy ijodi

PPTX 12 pages 1.0 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

презентация powerpoint mavzu: “sakkokiy ijodi" temuriylar davri o‘zbek adabiyotining taniqli namoyandalaridan biri—shoir sakkokiydir. ijodkorning hayoti va faoliyati xususida juda oz ma'lumotlar saqlanib qolgan. sakkokiyning o‘z devoni, alisher navoiyning «majolis un-nafois», «xutbai davovin» (alisher navoiy ma’naviy merosi tarkibida shu nom bilan yuritiladigan maxsus asar yo‘q. ulug‘ shoir badiiy yaratmalarining oxirida keladigan xotima-duo qismlari umumlashtirilib, shunday yoziladi) asarlarida uning yashagan davri, ijodiy faoliyati, xv asr adabiy hayotida tutgan o‘rni haqida ayrim ma’lumotlar beriladi. shuningdek, mavlono yaqiniy o‘zining «o‘q va yoy» munozarasida sakkokiyni «turk (o‘zbek) shoirlarining mujtahidi (g‘ayratlisi)»,-deya ta’riflaydi. sakkokiy—movarounnahrlik shoir. u temuriylar poytaxti samarqandda yashadi va ijod qildi. shoir devonidagi dasht elidin hoji tarhonga etushsa bu g‘azal, tark etar har baytiga osuda dunyosin saroy bayti uning boshqa yerlarda ham bo‘lganini ko‘rsatadi. ammo bu baytdagi «dasht eli» dashti qipchoqmi, buxoro yaqinidagi dashtakmi yoki boshqa biror joymi, aniq bir gap aytish qiyin, albatta. shoir ijodiy merosida ko‘zga tashlanadigan bunday ishoralar maxsus tadqiqotga muhtojdir. sakkokiyning …

2 / 12

aho bera olmaymiz. chunki uning bizgacha yetib kelgan devonidan oxirgi bir qismi saqlanib qolgan, xolos» navoiy «xutbai davovin»da o‘zbek shoirlaridan sakkokiy va lutfiyning kitobxonlarga manzur bo‘lib, shuhrat qozongani haqida bunday deydi: «uyg‘ur iborati fusahosidin mavlono sakkokiy va lutfiylarkim, birining shirin ab’yotidin ishtixori turkistonda bag‘oyat va birining latif g'azaliyo- tidin intishori iroq va xurosonda benihoyatdurur va devonlari mavjud bo‘lg‘ay». demak, sakkokiy turkiston, ya’ni movaraunnahrda juda shuhrat qozongan shoirlardan biri bo‘lgan ekan. sakkokiy devonining bir necha nusxasi ma’lum. jumladan, londonda, britaniya muzeyida uning taxminan xvi asr o‘rtalarida ko‘chirilgan bir nusxasi va toshkentda o‘zrfaning abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar xazinasida 1937-yilda shoislom kotib tomonidan qandaydir manba asosida ko‘chirilgan nusxasi saqlanmoqda. bu nusxalar bir-biridan u qadar katta farq qilmaydi. biroq ulardan birortasi ham sakkokiy devonining to‘la va mukammal nusxasi emas. ularda sakkokiy g'azallarining faqat bir qismigina berilgan,xolos. sakkokiy devoni hamd va na’t bilan boshlanadi. keyin 10 qasida beriladi: bir qasida - naqshbandiy …

3 / 12

sakkokiy she’rlarining ko'pchiligi boshqa g'azalxon shoirlarda bo‘lganidek, уetti baytlidir. shular qatorida besh, to'qqiz baytlilari ham kam emas. sakkokiy devonining muhim bir qismini qasidalar tashkil etadi. qasidaning ilk shakllangan namunalari o'zbek mumtoz adabiyotida xiv-xv asrlarda vujudga keldi. sakkokiy o'zbek qasidachiligining boshida turgan asoschilaridan biri sanaladi. shoiming temuriy hukmdorlaridan ulug'bek mirzoga bag‘ishlangan bir qasidasi «hayot vasfi» hamda «navoiyning nigohi tushgan...» nomli to'plamlarga kiritilgan. mazkur qa-sida haqidagi mulohazalar asosida shoirning qasidanavislik sohasidagi badiiy mahorati xususida bir to'xtamga kelish mumkin. avvalo, shuni e’tirof etish lozimki, sakkokiyning ulug'bek mirzoga bag‘ishlab yozgan qasidalarida mubolag‘ali maqtovlargina emas, balki tarixiy haqiqatni badiiy ifodalash markaziy o'rinda turadi. ulug‘bek mirzo ma’rifatparvar hukmdor, buyuk olim sifatida tarixda o‘z nomini muhrlab qoldirishga erishdi. binobarin, sakkokiy maqtovlari zamirida ham ulug‘ shoh va olimga cheksiz hurmat borligi sezilib turadi: jahondin yetti tashvish-u mabodiyi omon keldi, xaloyiq, aysh eting, bu kun sururi jovidon keldi. tan erdi bu ulus barcha aningtek joni bor yo yo‘q, bihamdilloh, …

4 / 12

eldi? sakkokiyning ulug‘bek mirzoga bag'ishlangan qasidalarida tarixiy haqiqat ham, mo'tadil mubolag'ali tasvirlar ham mavjud. shoirning o'shanday o‘ta mubolag‘aviy tasvirlarida ham uning ulug'bek mirzoga bo‘lgan cheksiz muhabbati yorqin ufurib turadi. bunday tasvirlarda ulug'bek mirzoning raiyatparvarligi o'z ifodasini topadi: raiyat qo‘y erur, sulton anga cho'pon yo bo‘ri, bo'ri o‘lg‘onu qo‘y tingay, musotek shubon keldi g‘azal tahlili gul g‘uncha bo‘lar ko‘rsa yuzini chaman ichra, titrar ko‘rub oy elini sham’ anjuman ichra. kim ko‘rdi aning irinin, ming boshima ming zar, bir la’l badaxshondau, bir dur adan ichra. bo‘yu yuzu la’l irnu xatu haddina tush yo‘q, sarvu gulu mul nastarinu yosuman ichra. jodu ko‘zini kashmir eli xalqi ko‘rubon, tuttuq dedilar seni musallam bu fan ichra. xo‘blar chu yasab yuz yasalar zulf cherigin, bilguluk erur yuzung, ey shohim, tuman ichra. yuzung bila lof urg‘ali ko‘p lofda uyalgay, shame erur, ul g‘oyati yer, ko‘k lagan ichra. sakkokidin, ey jon, g‘aming elchisi tilar jon, jon birla ravon qildim …

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sakkokiy ijodi"

презентация powerpoint mavzu: “sakkokiy ijodi" temuriylar davri o‘zbek adabiyotining taniqli namoyandalaridan biri—shoir sakkokiydir. ijodkorning hayoti va faoliyati xususida juda oz ma'lumotlar saqlanib qolgan. sakkokiyning o‘z devoni, alisher navoiyning «majolis un-nafois», «xutbai davovin» (alisher navoiy ma’naviy merosi tarkibida shu nom bilan yuritiladigan maxsus asar yo‘q. ulug‘ shoir badiiy yaratmalarining oxirida keladigan xotima-duo qismlari umumlashtirilib, shunday yoziladi) asarlarida uning yashagan davri, ijodiy faoliyati, xv asr adabiy hayotida tutgan o‘rni haqida ayrim ma’lumotlar beriladi. shuningdek, mavlono yaqiniy o‘zining «o‘q va yoy» munozarasida sakkokiyni «turk (o‘zbek) shoirlarining mujtahidi (g‘ayratlisi)»,-deya ta’riflaydi. sakkokiy—movarounnahrlik shoir. u temuriy...

This file contains 12 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "sakkokiy ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: sakkokiy ijodi PPTX 12 pages Free download Telegram