yusuf saryomiy hayoti va ijodi

DOC 63.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662627054.doc αζαρ yusuf saryomiy hayoti va ijodi (1845-1912 yil) reja: 1. saryomiyning hayoti va ijodining o`rganilishi. 2. saryomiyning hayot yo`li. 3. shoirning ijodiy merosi. 4. saryomiy satirasi. 5. saryomiyning o`zbek adabiyoti tutgan o`rni. yusuf saryomiy hayoti va ijodi haqida dastlabki ilmiy ma`lumot murodxo`ja solihxo`ja o`g`lining «tarixi jadidai toshkand» asariga muhammad solih qoraxo`ja o`g`li tomonidan yozilgan izohli ilovasida, po`latjon qayumiyning tazkirasida, mo`minjon toshqinning «toshkent shoirlari…» kitobida uchraydi. mazkur mo`tabar manbalardagi ma`lumotlar shoir hayoti va ijodini o`rganishdagi dastlabki qadamlar hisoblanadi. keyinchalik saryomiy ijodi haqida ma`lumotlar to`plash va baholash bilan birga uni ommaga yetkazish harakatlari boshlandi va bu yo`lda birmuncha jiddiy ishlar amalga oshdi. o`zbekiston fanlar akademiyasining muxbir a`zosi olim sharafiddinovning hamda e`tiborli olim a.abdug`ofurovning bu boradagi xizmatlarini alohida qayd etamiz. saryomiy ijodiga munosabat turli davrlarda turlicha kechdi. 70-yillarda hukmronlik qilgan sotsialistik mafkura shoirning dunyoqarashi, adabiyotimiz tarixidagi o`rni haqida bir-birini inkor etuvchi fikrlarni paydo qildi. 80-90-yillarda adabiyot tarixi bilan bog`liq bahsli, muhmal tashlab …

ishda 1999 yilda m.tojiboyeva tomonidan o`rganildi, «yusuf saryomiy hayoti va ijodiy merosi» mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini yozdi. nihoyat, shoir ijodini ommalashtirish jiddiy tus olib, 2002 yili turkiy tildagi she`rlar majmuasi “yusuf saryomiy. tanlangan asarlar” nomi bilan “ma`naviyat” nashriyotida chop etildi. 2005 yilda esa adabiyotshunos m.tojiboyevaning shoir hayoti va ijodini yorituvchi “yusuf saryomiy hayoti va ijodi” monografiyasi nashr etildi. bu bilan shoir hayoti va ijodini xalqqa tanitish, ilmiy muomalaga olib kirish va adabiyotdagi o`rnini belgilash imkoni yaratildi. yusuf saryomiy hali hayot vaqtidayoq keng xalq ommasi orasida tanilgan va uning ijodiga bo`lgan e`tibor kuchaygan edi. buning natijasi o`laroq, uning asarlari o`sha davrda tuzilgan qo`lyozma va toshbosma bayoz-majmualarga («bayoz» (1893), «bayoz» (1907), «armug`oni xislat» (1911), «bayozi muhallo» (1912), «bayozi gulshani ash`or» (1912), «bayozi haziniy» (1912) kiritiladi. shu jihatdan mazkur bayozlarga saryomiy ijodiy merosini to`plash va muxlislarga yetkazish, saryomiy ijodiga bo`lgan e`tibor uning vafoti (1912-1913) dan keyin birmuncha ortdi. 1914 yilda shoir tavallo saryomiy asaarlarini …

`ilgan yili haqida «tazkirai qayumiy»da ham, mo`minjon toshqinning «toshkent shoirlari» tazkirasida ham ma`lumot uchratmadik. ko`pgina adabiyotlarda esa bu sana 1840 yil deb ko`rsatiladi. shoir devoniga kiritilgan ayrim she`rlar, jumladan, zamondoshlari tomonidan yozilgan tarixlar yusuf saryomiyning tug`ilgan yili haqida aniq bir to`xtamga kelish imkonini beradi. masalan, toshkentning e`tiborli shoirlaridan karimbek sharifbek o`g`li kamiy yozadi: o`tub ketti, afsus, davroni yusuf, tutub motami qoldi ahvoni yusuf. yetushg`anda yetmishg`a umri aziz ajal oxiri tutti domoni yusuf. ko`rinadiki, kamiy uning 70 ga kirib vafot etganini qayd etyapti. shoirning 1332 hijriy (1912-1913 milodiy)da vafot etgani aniq. saryomiy «yetmishga yetishgan»da «ajal domonini» tutgan bo`lsa, 1262 hijriyda tug`ilgan bo`lib chiqadi. 1262 hijriy esa, 1845-46 milodiyga to`g`ri keladi. shunga ko`ra keyingi tadqiqotlarda shoirning tug`ilgan yili 1840 emas, 1845-46 yillar deb belgilandi. saryomiyning yoshlik yillari shu shaharning «qozi bayzo» mahallasida kechgan. dastlabki ta`limni saryom va chimkent shaharlaridan olgan. shu davrlardan she`r yoza boshlagan. saryomiy o`z hayoti davomida toshkent, samarqand, qo`qon, …

, kelishiga yana sovutib tayyorlatib qo`yar edi». saryomiyning taniqli shoir bo`lib yetishuvida hayotining toshkent davri muhim ahamiyat kasb etadi. toshkent safarlari uni shu yurt bilan, undagi ilg`or shaxslar – kamiy, xislat, shavkat, muztarib, murodxo`ja solihxo`ja o`g`li kabi shoiru ilmu fozillar bilan jiddiy va bir umrga bog`ladi. hatto saryomiyning muqimiy bilan tanishuvi va do`stlashuvi ham shu safarlar oralig`ida kechadi. zakiy she`rparast yusufiy prof.b.qosimov qayd etganidek, ayniqsa toshkentda qadr-izzat topdi. toshkentdagi «beklar begi» madrasasi va u yerdagi adabiy muhit saryomiyning ijodiy kamolotga erishuvida ayricha ahamiyat kasb etadi. shoir ijodida «beklarbegi» madrasasi haqidagi «rashki ravoqi jannat, gar bo`lsa yor, manzar» misrasi bilan boshlanuvchi g`azali hamda madrasa mudarrisining vafotiga bag`ishlab yozilgan «ta`rix baroi favti in marsiya hazrat bahodirxon mahdum toshkandiy mudarrisi beklarbegi» sarlavhali marsiyasi ham uning mazkur madrasaga ixlosi baland bo`lganligidan dalolat beradi. yusuf saryomiyning qachondan boshlab badiiy ijod bilan shug`ullanganligi haqida bir narsa deyish qiyin. u hech qachon o`ziga shoirlikni kasb qilib olgan …

log`ida vafot etdi. qabri qozi bayzoviy maqbarasining shimol tomonida. saryomiy hayot vaqtida uning asarlari biror majmuaga to`plangan emas. mo`minjon muhammadjonov «turmush urinishlari» kitobida saryomiyning alifbo tartibi bilan yiqqan qo`lyozma «she`r majmua»si bo`lganligi, «ko`bi hamd, na`t ham oshiqona g`azallar» ekanligi haqida yozadi. bundan tashqari, murodxo`ja domlaning saryomiy yigitlik chog`ida qoshg`ariy tajalliy degan «sohib»ning she`rdagi iqtidorini eshitib, uni o`qish niyatida yo`lga chiqqanligi va qoshg`ar dovoniga yetganda qaroqchilar unga tajovuz qilganligi, bu vaqtda shoirning qo`lida bir necha yildan buyon mashq qilgan she`rlar to`plami bo`lganligi haqidagi qaydini ham xotirlasak, masala yana ham oydinlashadi. yuqoridagi ma`lumotlarga qaraganda, shoir hayotlik chog`ida asarlarini majmua holiga keltirish niyatida bo`lgan. biroq, ba`zi sabablarga ko`ra, bu ish amalga oshmagan. qolaversa, uning bir necha asarlari izsiz yo`qolgan. shundan keyingi asarlarini shogirdi shoir tavallo yig`ib, 1332 (1912-1913) yilda devon holiga keltirgan. bu mo`tabar kulliyot saryomiy merosini o`rganishda bugungi kunda asosiy va yagona manba bo`lib xizmat qilmoqda. «mavlaviy yusuf saryomiy» deb nomlangan ushbu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yusuf saryomiy hayoti va ijodi"

1662627054.doc αζαρ yusuf saryomiy hayoti va ijodi (1845-1912 yil) reja: 1. saryomiyning hayoti va ijodining o`rganilishi. 2. saryomiyning hayot yo`li. 3. shoirning ijodiy merosi. 4. saryomiy satirasi. 5. saryomiyning o`zbek adabiyoti tutgan o`rni. yusuf saryomiy hayoti va ijodi haqida dastlabki ilmiy ma`lumot murodxo`ja solihxo`ja o`g`lining «tarixi jadidai toshkand» asariga muhammad solih qoraxo`ja o`g`li tomonidan yozilgan izohli ilovasida, po`latjon qayumiyning tazkirasida, mo`minjon toshqinning «toshkent shoirlari…» kitobida uchraydi. mazkur mo`tabar manbalardagi ma`lumotlar shoir hayoti va ijodini o`rganishdagi dastlabki qadamlar hisoblanadi. keyinchalik saryomiy ijodi haqida ma`lumotlar to`plash va baholash bilan birga uni ommaga yetkazish harakatlari boshlandi va bu yo`lda birmunch...

DOC format, 63.0 KB. To download "yusuf saryomiy hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: yusuf saryomiy hayoti va ijodi DOC Free download Telegram