tilning funksional tasnifi

DOCX 15 стр. 30,2 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 30,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

mavzu: tilning funksional tasnifi reja: 1. kirish 2. funktsionallik va uning mohiyati. 3. funktsionallik tilning ijtimoiy shakllanishidagi asosiy manba sifatida. 4. tilning funktsional bosqichlari. 5. tillarning tipologik (morfologik) tasnifi 6. xulosa 7. adabiyotlar kirish til insoniyatning eng muhim kashfiyotlaridan biri bo‘lib, jamiyat hayotining ajralmas qismi hisoblanadi. u nafaqat muloqot vositasi, balki ijtimoiy va madaniy faoliyatning asosi sifatida ham xizmat qiladi. tilning funksional tasnifi uning jamiyatdagi turli ehtiyojlarni qanday qondirishi va qanday vazifalarni bajarishiga asoslanadi. bu tasnif tilning turli funksiyalarini tizimli tarzda o‘rganish imkoniyatini beradi. til inson muloqotining asosiy quroli bo‘lib, uning ijtimoiy tabiatini ochib berishda muhim o‘rin tutadi. har bir tilda turli xil funksiyalar mavjud bo‘lib, ular insonlar o‘rtasidagi muloqotni tashkil qilishdan tortib, shaxsiy fikr va his-tuyg‘ularni ifodalashgacha xizmat qiladi. ushbu funksiyalarni tasniflash tilning murakkab tabiatini chuqurroq anglash imkonini yaratadi. tilning asosiy funksiyalari kommunikativ funksiya tilning eng asosiy vazifasi kommunikatsiya, ya’ni muloqotni amalga oshirishdan iborat. u odamlarning o‘zaro fikr almashishi, …

2 / 15

qonunlar bu funksiyaga misol bo‘la oladi. madaniy merosni saqlash funksiyasi til jamiyatning madaniy boyliklarini saqlash va keyingi avlodlarga yetkazishda vosita bo‘lib xizmat qiladi. bu funksiya milliy o‘zlikni anglash va avlodlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. funktsionallik va uning mohiyati. tilning funktsional asoslarini o’rganamiz va uning ijtimoiy-tarixiy, sotsium xususiyatlarini bilib olishga intilamiz. gap tillarning funktsional xususiyatlari haqida borar ekan, uning geneologik, tipologik (morfo-sintaktik) va areal tasnifi butun dunyo tillarini tasniflash asosida, qolaversa, tillar aloqasi bilan bog’liq holda tipologik jarayonni yuzaga keltiradi. til aloqa-aralashuvdagi muhim vosita sanalib, uning asosiy vazifaviy o’rni kommunikativ funktsiyani bajarishidir. kommunikatio-lat-til hodisalarining maqsadga muvofiq tarqalishidir. tilning bunday funktsiya bajarishi hozirgi o’zbek va jahon tilshunoslari tomonidan e‘tirof etilib kelinmoqda hamda uning ekspressiv funktsiyani bajarishiga e‘tibor qaratilmoqda. exspressia-ma‘no kuchaytirish demakdir. v.a avrorin tilning funktsiyasini quyidagicha bo’laklarga ajratib o’rganadi: 1. kommunikativ funktsiya umuman aloqa aralashuv bilan bog’liq; 2. ekspressivlik ma‘noning kuchaytirilishi va nutqda ta‘sirchanlikni oshirishi; 3. shakl va mazmuniy ma‘no …

3 / 15

lishini til faktorlari orqali aks ettirishidadir deb ta‘kidlaydi. chunki, tilning vazifaviy jihatlari, ekspressivlik, estetik, gnoseologik xususiyatlarga ega bo’lib, tilning boyishiga asos bo’lishi mumkin. tilning funktsional tipologiyasi mantiqan yuzaga keladi. agarda uning shakllanishi xususida fikr yuritilsa, ma‘lum yaruslar asosida vujudga kelishini tushunish mumkin bo’ladi. uning fikricha, yuqori yarusi kommunikativ vazifada mantiqiy sxema asosida yuzaga keladi. ikkinchi, o’rta yarus bo’lak funktsiya-ijtimoiy, ekspressiv xususiyatga ega bo’ladi, uchinchi qo’yi yarus har bir qismning, ijtimoiy funktsiya bajarishini, xolbuki, tillar o’rtasidagi funktsiyaviy ifodalanish bilan bog’liq. shu o’rinda tilning funktsional tasnifi xususida ham ma‘lum bir masalalar borki, ular tilning funktsional asosda paydo bo’lishi, to’laqonli, maqsadli tarzda hosil qilinishi, tilning tasnifiy bo’linishidir. bu tarzda funktsional hosil qilinish tillarning umumiy tipologik qonuniyatlarini o’rganishda va funktsional taraqqiyot bosqichlarini his etishda yordam beradi. tilning funktsional bosqichlari quyidagi gruppalarga bo’linadi. 1. eski yozuvli tillar. miloddan oldingi yozuvli tillar, yozuvsiz tillar. o’zbek tili va uning funktsional taraqqiyoti ham shu gruppalanish asosida qurilishi mumkin. …

4 / 15

kengayib boradi. masalan, g’arbiy yevropada ingliz, nemis, frantsuz tillari va boshqalar. 2. hududiy til-bu til yoki uning shunday jonli shaklda bo’lishi boshqa tillarga xos emas, shu mamlakat xalqlari tiliga xosdir. hududiy tilda, umumxalq tili doirasida so’zlar adabiy til uchun taalluqli bo’lsa-da, etnik guruhlar tili bundan mustasno. 3. o’zbek tili-bu til bir mamlakatda yashovchi bir necha millat uchun xizmat qiladi, unda shahardagi oddiy so’zlashuv tili, hududiy dialektlar, o’zbek tilining asosiy xususiyatlariga uning og’zaki va yozma shakliga ta‘sir etib boradi. 4. professional til-bu til sotsial dialektlar, professional til (leksik xususiyatlari), uning asosiy maqsadi etnik guruh tillari doirasidagi nutqqa asoslanishdir. masalan, o’zbekistonda etikdo’z, chilangar, misgar, kulolchilik bilan qadimdan shug’ullanib kelganlar nutqi bunga yaqqol misoldir. 5. diniy tillar-bu til din va shariatga daxldor bo’lib, ularning nutq xususiyatlari asosida yuzaga keladi. o’zbek tilini tasnif etganda tilning funktsional xarakterini quyidagicha tasnif qilish mumkin: o’zbek tili xususiyati va dialektlari. hududiy til, professional til, argo, jargon va koyne. …

5 / 15

susiyatlari va so‘zning yasalish tomonlarini hisobga oladi. shunga ko‘ra, morfologik usul barcha tillarni ikki asosiy guruhlarga ajratadi. i. qo‘shimchali (affiksli) tillar. bunday tillarda nutqdagi so‘zlarning bir-biriga bog‘lanishi so‘z tarkibiga bog‘liq bo‘ladi. morfologik usulga asoslangan qo‘shimchali tillar yana ikki guruhga bo‘linadi. 1. agglyutinativ tillar (agglutinare lotincha so‘z bo‘lib, ulash, yopishtirish demakdir). 2. felektiv tillar (flexio lotincha so‘z bo‘lib, egilmoq, bukilmoq demakdir). bu ikki xil guruhdagi tillarning hammasi qo‘shimchali tillar deb hisoblansa ham, lekin ulardagi qo‘shimchalarning xarakteri va so‘zlarga ulanish, bog‘lanish xususiyatlari bir-biriga o‘xshamaydi. ii. qo‘shimchasiz tillar. bunday tillarda gap tarkibidagi so‘zlarning bir-biri bilan munosabati, asosan, so‘z tarkibi orqali ifodalanadi. so‘zlarning shakli esa o‘zgarmaydi (turlanmaydi, tuslanmaydi),hech qanday qo‘shimcha so‘z negiziga qo‘shilmaydi. umuman, bu tillarga grammatik munosabatlar sintaktik yo‘l bilan ifodalanadi. qo‘shimchasiz tillarda yordamchi so‘zlar va so‘z yasovchi elementlar bo‘ladi. masalan: qo‘shimchasiz tillar qatoriga kiruvchi xitoy tilidagi-chje shi xao shen-bu yaxshi odam-ta tszade xao- bu yaxshi ishlagan xao so‘zi gapdagi o‘rniga qarab aniqlovchi, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tilning funksional tasnifi"

mavzu: tilning funksional tasnifi reja: 1. kirish 2. funktsionallik va uning mohiyati. 3. funktsionallik tilning ijtimoiy shakllanishidagi asosiy manba sifatida. 4. tilning funktsional bosqichlari. 5. tillarning tipologik (morfologik) tasnifi 6. xulosa 7. adabiyotlar kirish til insoniyatning eng muhim kashfiyotlaridan biri bo‘lib, jamiyat hayotining ajralmas qismi hisoblanadi. u nafaqat muloqot vositasi, balki ijtimoiy va madaniy faoliyatning asosi sifatida ham xizmat qiladi. tilning funksional tasnifi uning jamiyatdagi turli ehtiyojlarni qanday qondirishi va qanday vazifalarni bajarishiga asoslanadi. bu tasnif tilning turli funksiyalarini tizimli tarzda o‘rganish imkoniyatini beradi. til inson muloqotining asosiy quroli bo‘lib, uning ijtimoiy tabiatini ochib berishda muhim o‘rin tutadi. h...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (30,2 КБ). Чтобы скачать "tilning funksional tasnifi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tilning funksional tasnifi DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram