yassaviylik va uning nazariy asoslar

DOCX 10 pages 29.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: yassaviylik va uning nazariy asoslar reja: 1. kirish 2. shakllanish bosqichi 3. yassaviy ta’limoti nazariydir 4. asosiy axloqiy tamoyillar 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar kirish yassaviylik — tasavvufdagi tariqatlardan biri. asoschisi ahmad yassaviy. 12-asrda oʻrta osiyoda paydo boʻlgan. ya. taʼlimotiga koʻra, komil murshid (shayx)ning zimmasidagi birinchi vazifa oliy insoniy sifatlarni oʻzida mujassam etish, shariat ilmini mukammal egallab, soʻng muridlarni ortidan ergashtirishga erishishdir. ya.ka koʻra, murid quyidagi talablarga rioya qilishi zarur: biror kishini oʻz murshididan ustun qoʻymasligi va unga mutlaq ehtirom bilan bogʻlanishi; zikr va idrok sohibi boʻlishi, ustozining ramzi va ishoratlarini oson ilgʻashi; soʻzda toʻgʻri, vaʼdaga vafodor boʻlishi; ustozining amr, taklif, vaʼz va nasihatlarini nazardan soqit etmay kamolga intilishi. haziniyning "javohir ulabror" asarida ya.ning asoslari quyidagicha qayd qilingan: tavhidga asoslangan tasavvufiy tushunchalar; shariat va paygʻambarning sunnatiga mutlaq bogʻliqlik; shariatga tayangan tariqat; riyozat va mushohada; xilvat va zikr. ya.da ilmmaʼrifat egallash, himmat va saxovat tuygʻularini kamol toptirish, nafsga qarshi kurashda …

2 / 10

opishigacha bo'lgan davr.yassaviy tariqatining shakllanishining dastlabki shartlari haqida turlicha qarashlar mavjud.yassaviy tariqatining asosi “mubayiadun ” va “karmat” ta’limotlaridan boshlanadi,degan xulosa bag’dod va xurosonning tasavvufning shakllanishiga sezilarli ta’sir ko’rsatmaganligidan kelib chiqadi.yaʼni turkiston oʻlkasidagi dualistik manixiylik taʼlimoti va anʼanaviy tariqatlar asosida shakllangan mubaydlar taʼlimotining tabiiy davomi sifatida qaraladi.turk tarixchisi z.validiy toʻgʻon yassaviy ta’limoti manixiylik va shofe’iylik asosida shakllanganligini,u qoraxoniylar sulolasidan chiqqanligini aytadi. yassaviy ta’limoti nazariydir nazariy jihatdan yassaviy ta’limoti qalb,xohish va ilhom yoʻli orqali ma’rifat va botinlikka qaratilgan.ya’ni,uning ta’limoti ma’naviy va nafsga toʻla boʻlsa,karmatiylar butunlay siyosiy boʻlsa,tabiatan aqida (aqida) boʻlsa,yassaviy tariqati butunlay ma’naviyatdir.yassaviy tariqatini halloj al-mansur yoʻlining davomi deb ta’kidlaganlar qatorida fransuz sharqshunos olimi msignon lui ham bor.uning “alloj al-mansur” asarida hallojning turkiy islomdagi oʻrni keng muhokama qilinadi.yassaviy hallojni islom avliyolaridan biri deb tan olgan.isbatiyya so'fiylik mazhabi vakili mansur al- halloj so'fiylik dunyoqarashi toifalarining ("fana fi alloh" (allohga ergashish),"muhabbatulloh"(allohga ishq),"tark-i dunyo" ("tark-i dunyo") ("allohga ergashish"), "muhabbatulloh" ("muhabbatulloh") (allohga ishq),"tark-i dunyo"("allohga ergashish") kabi …

3 / 10

i boyazid bistamiy) odatda an’anaviy turkiy dunyoqarashga asoslanadi. inson ruhiyati holatini oʻrganishga qaratilgan malamit dunyoqarashi sezgi va sezgi orqali xudoga boʻlgan “orzu”, “ragʻbat” va “ istigʻroq ” holati bilan bogʻlangan. bu xudoga itoat qilishning yo'lidir. malamiyada haqiqatga xizmat qilish xalqqa xizmat qilish ekan, insonni sevish asosiy talabdir.yassaviy ta’limotining zamirida malamiyadagi soʻfiylar ruhiyati yotadi.asosiysi, insonning jinsiy, hayvoniy tabiatini yo'q qilish;sakr-ochiq (kuchli ishq) va wird (zikr) arkshi fana (ozodlik maqomi) maqomiga erishish;nafas olmoq,zavq olmoq;satr - insonning ibodat va amallarini yashirish;uajd – insonning “men”ini yoʻqotishi,haqni topishi va allohga yuzlanishi kabi ruhiy holat va maqomdir.malamiya tabiatining barcha xususiyatlarini “divoni hikmat” va “miratul kulub”da koʻrish mumkin.bu yerda malamizm soʻfiylik falsafiy ta’limot boʻlib, uni keyingi asrlarda sekta sifatida paydo boʻlgan malamizm bilan aralashtirib yubormaslik kerak. haziniy oʻzining “javohir ul abror min amuaj-il bihor” (“dengiz toʻlqinlarida ezgulik gavharlari” yoki “sirlari”) asarida yassaviy tariqatining asosiy xususiyatlari, komillik yoʻlida shogirdlarga qoʻyiladigan talablar haqida koʻp yozgan. haq yo'lidagi azizlarning"). asosiy …

4 / 10

cha targʻibot, va’z va koʻrsatmalarga amal qilishi; · haq yo'lida shayx uchun jon berib, uning do'stiga do'st, dushmaniga dushman bo'lishi kerak (bu shartlar psixologik). 2) oxirgi 6 jumla (ahkam): · xudoni tan olish; · saxiylik; · haqiqiy halollik; · yakinning to'yinganligi (cheksiz bilish); · xavf ; · tafakkul (chuqur fikr). 3)shayx boʻlmoq:din ilmi bilan toʻyingan boʻlmoq,muloyim sabrli, diqqatli boʻlmoq, haqiqatga qanoat qilmoq, haqiqatga yaqin boʻlmoq. 4) mazhabning 6 ta vazifasi (majburiy): · mukammallikka intilish; · haqiqatga yaqinlashishga urinish; · haqiqatga intilish; · haqiqat yo'lida xavf va umidda bo'lish; · doimiy xotira; · doimo haqiqat haqida gapiradi. 5) mazhabning 6 xil an'anaviy usuli (sunnat): · ko'p odamlar bilan ibodat qilish; · ertalab hushyor turing; · muntazam ichak harakatlari, tozalik; · doimo xudoning qudratida his qilish; · allohni hech qachon unutma ; · oqilona va yetuk kishilarga, hukmron hukmdorga itoatkor boʻlish. 6) mazhabning 6 ta maxsus sifati (mustahab): · mehmondo'stlik; · mehmonxona …

5 / 10

ridning ruhiy holatini tashqi dunyodan uzoqda joylashgan qorongʻu joyda,ya’ni yerdan qazilgan joyda,ma’lum muddatga tarbiyalashdan iborat vaqt davri.xii asrda yasaviy tariqati mauroannahr, turkiston, fargʻona,ya’ni hozirgi qozogʻiston,oʻzbekiston, qirgʻiziston,turkmaniston,tojikiston hududlariga tarqaldi. bu yerda yassaviy ta’limoti, ma’naviy qadriyatlari izdoshlari oʻz izlarini qoldirdilar. shuningdek, turkiy madaniyatga asoslangan barcha tariqatlar ham shu tariqat asosida shakllangan. buni naqshbandiya va kubroiya (najmiddin kubro) turkumidagi xoja ahmad yassaviy shogirdlarining uchrashuvida koʻrish mumkin. tariqat nazariyasi milodiy xi asrdan boshlab shakllanish davriga kirgan va sekin-asta tariqatlanish tamoyillari ishlab chiqilgan. tasavvuf olimlari orasida nisbatan birinchi bo‘lib tariqatlanish ilmi va tamoyillariga yuzlangan alloma abul hasan xujviriy (vaf. 1074) bo‘lgan. uning “kashfu-l-mahjub” (“poklanish yo‘llarining kashfiyoti”) asari (1073)da muxosibiylik, kassariylik - malomatiylik, tayfuriylik, junaydiylik, nuriylik, sahliylik, hakimiylik, xarraziylik, xafifiylik, sayariylik singari o‘n tariqat zikr qilingan[1]. mardud (rad qilingan) tariqatlar sifatida xulumiylik va xallojiylik keltirilgan. al-vositiyning “tiryaqu-l-muhibin” (“muhiblar tariqatlari”) asari (1320)da xujviriyning tasnifi, asosan, qabul qilinishi bilan birga qator yangi tariqatlar, ya’ni xi asrdan boshlab shakllana …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yassaviylik va uning nazariy asoslar"

mavzu: yassaviylik va uning nazariy asoslar reja: 1. kirish 2. shakllanish bosqichi 3. yassaviy ta’limoti nazariydir 4. asosiy axloqiy tamoyillar 5. xulosa 6. foydalanilgan adabiyotlar kirish yassaviylik — tasavvufdagi tariqatlardan biri. asoschisi ahmad yassaviy. 12-asrda oʻrta osiyoda paydo boʻlgan. ya. taʼlimotiga koʻra, komil murshid (shayx)ning zimmasidagi birinchi vazifa oliy insoniy sifatlarni oʻzida mujassam etish, shariat ilmini mukammal egallab, soʻng muridlarni ortidan ergashtirishga erishishdir. ya.ka koʻra, murid quyidagi talablarga rioya qilishi zarur: biror kishini oʻz murshididan ustun qoʻymasligi va unga mutlaq ehtirom bilan bogʻlanishi; zikr va idrok sohibi boʻlishi, ustozining ramzi va ishoratlarini oson ilgʻashi; soʻzda toʻgʻri, vaʼdaga vafodor boʻlishi; ustozining amr,...

This file contains 10 pages in DOCX format (29.6 KB). To download "yassaviylik va uning nazariy asoslar", click the Telegram button on the left.

Tags: yassaviylik va uning nazariy as… DOCX 10 pages Free download Telegram