islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati

PDF 26 sahifa 354,6 KB Bepul yuklash

26 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 354,6 KB

Fayl turi PDF

Sahifalar 26

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 26

5-ma’ruza. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. islom dini manbalari 2. islomdagi yo‘nalish va mazhablar 3. aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati yaxlit tizimdan iborat islomda hokimiyat, uning tepasida qanday kuch va qanday kishilar turishi lozim, bunda kimlar huquqga ega, siyosiymi yoki diniy jamoami, xalifalikda asosiy kuch qur’on va shariatga, aqida va fiqxga munosabatlar turlicha bo‘lgani kabi masalalarda kelisha olmaslik natijasida vii asrning ikkinchi yarmidayoq turli yo‘nalish va mazhablar, sektalar vujudga kelib ular o‘rtasida kurashlar boshlandi. a) sunniylar va shialar yo‘nalishlari muhammad payg‘ambar vafotidan keyin 4 ta xalifadan abu bakr, umar, usmon xoshimiylar urug‘idan emas edilar. ali esa shu urug‘dan edi. musulmonlar orasida xalifalik hokimiyatiga faqat payg‘ambar avlodlari egalik qilishi lozim deb hisoblaydiganlar va aksincha hokimiyat tepasiga payg‘ambar avlodi bo‘lmagan kishilar, agar ular diniy jamoa tomonidan saylansa ham chiqishi mumkin degan musulmonlarga ajraldi-lar. bular islom tarixida sunniylar va shialar yo‘nalishini vujudga keltirdilar. s …

2 / 26

uchun podsholar, amirlar, sultonlar yonida shayxu islom lavozimida oliy islom vakili turgan. sunniylar shialardan farq qilib, muhammad payg‘ambar vafotidan keyin alloh bilan odamlar o‘rtasida vositachilik bo‘lishini tan olmay, podsholar payg‘ambar yo‘lini davom ettiruvchi allohning yerdagi vakili deb hisoblaydilar. ali va uning avlodlarini imomatga, ya’ni musulmon jamoasiga rahbarlik qilish huquqi bor deyuvchi shialar talabini ham inkor qiladilar. shuningdek, huquq masalalarini hal qilishda, hayitlar xususida, g‘ayridinlarga munosabatda, namozning juz’iy masalalarida, diniy masalalarda, fuqarolik huquqlarida, ruhoniylarning darajalari, masjidlar xususida, diniy tashkilotlar tuzilishida ham sunniylik shialikdan jiddiy farq qiladi. shariatga munosabat, uning tamoyillarini qo‘llash jarayonida sunniylikda to‘rtta mazhab paydo bulgan: islomdagi mazhablar: «mazhab» arabcha so‘z bo‘lib, «oqim», «yo‘l», «ta’limot» ma’nosini anglatadi. bugungi kunda dunyodagi taxminan 1,3 mlrd. musulmon aholisining 92.3 foizini sunniylar tashkil etib, mazhablar bo‘yicha quyidagicha nisbatda bo‘lingan: xanifiylar 47 foiz, shofiylar 27 foiz, molikiylar 17 foiz, xanbaliylar 1.5 foiz. shialar 7.5 foiz bo‘lib, unda islomiy, ja’fariy, zaydiy mazhablari mavjud. (qarang: dinlar haqida …

3 / 26

rbiy afrika va sudanda tarqalgan. 3. shofi’iylar. bu mazhabga imom muhammad al-shofi’iy (820-yilda vafot etgan) asos solgan. shofi’iylar xanifiya va molikiylardan o‘zgalarning fikrini hisobga olib, sarb-toqatli bo‘lishliklari bilan ajralib turadilar. hozir shofi’iylar misrda, sharqiy afrika va indoneziyada ko‘proq tarqalgan. 4. xanbaliylar mazhabiga imom ahmad ibn xanbal (855-yilda vafot etgan) asos solgan. bu mazhab o‘zining o‘ta mutaassabligi va qattiqqo‘lligi bilan boshqa mazhablar-dan ajralib turadi. bu mazhabdagilar saudiya arabis-tonining naj va hijoz hududlarida yashaydilar. ular barcha musulmonlarning 1.5 foizini tashkil qiladilar. ulardan vahhobiylar yuzaga kelgan. shialar (arabcha shia - tarafdorlar guruhi demakdir) ali va uning o‘g‘illari hasan, xusayn, ularning avlodlari -jami 12 ta imomni muhammad payg‘ambarning birdan-bir qonuniy vorislari deb biladilar. shialar «imomiyat inoyati alloh» deb xalifalik hayotida barcha huquq va imtiyozlar imomiyatda bo‘lishi, hokimlik imom qo‘lida bo‘lishi, bosh imom xalifaning o‘zi bo‘lishini talab qiladilar. musulmon jamoa mulki barcha musulmon manfaatiga xizmat qilishi lozim deb hisoblab, boy ham o‘ta qashshoqlar ham bo‘lmasligi …

4 / 26

«axbor» - ali va uning avlodlari to‘g‘risidagi muqaddas rivoyatlar to‘plamiga qur’ondan keyingi manba sifatida qaraydilar. shialar iroqdagi karbalo dashtini qum shahri va najof shahridagi ali hasan, husayn, fotima va 12 ta imomlar jasadi yotgan joylarni ziyorat qiladilar. shialar muharram oyida (1-10 mart) motam tutib «oh husayn, voh husayn» deb baland ovozda yig‘lab o‘z tanalariga urib, ko‘cha yurishlarini o‘tkazadilar. ashurlik marosimi ham qiladilar. horijiylar fuqarosi firqa tarafdorlari ali bilan abu suf’yonning o‘g‘li, suriya hokimi muvoia o‘rtasida usmon vafotidan keyin xalifalik uchun boshlangan shiddatlik kurash vaqtida alining muoviya kelishishidan norizo bo‘lgan 12 ming askar ali armiyasidan ajralib (arabcha «haraja», «chiqish», «qo‘zg‘olonchi) chiqib ketgandan keyin paydo bo‘ldi. horijiylar muoviyaga ham aliga ham qarshi kurashib jazoir, ummon, zanjibar, tunis, liviyada o‘z mustaqil davlatlarini tuzganlar. bu davlat rustamiylar sulolasining hukmronligida edi. horijiylar diniy jamoa davlat rahbarini saylab qo‘yilishi lozim deb hisoblaganlar. saylanadigan shaxsning tarjimai holiga e’tibor qilinmagan. ularning fikricha, har bir diniy jamoa o‘ziga imom …

5 / 26

gan. 901-yilda esa ular yamanda davlat hokimiyatini qo‘lga olganlar. zeydilar diniy e’tiqodni amaliy harakat bilan qo‘shishni, erkin fikrlashni, taqdirga ishonishni, qur’onning azaldan mavjudligini, allohning so‘zi ekanini tan oladilar. ular ko‘pincha shia marosimlariga amal qilishadi, o‘z turmush tarziga ko‘ra sunniylarga yaqin turishadi. ismoiliylar sektasi. bu sekta viii asrning ikkinchi yarmida bog‘dod xalifaligida paydo bo‘lgan. mazkur sekta ja’farning o‘g‘li ismoil nomi bilan bog‘liq. ismoiliylar diniy ta’limotida «dunyoviy aql» va «dunyoviy ruh»ga e’tiqod qilish asosiy o‘rin egallaydi. ular turli davrlarda turli xalqlarga payg‘ambarlarning yubori- lishi «dunyoviy aql»ning namoyon bo‘lishi deb hisoblashadi. ular 7 ta payg‘ambarni: odam ato, ibrohim, nuh, muso, iso, muhammad va ismoilni tan olishadi. ularning fikricha imomlar payg‘ambarlarning vorislaridir. xi asrda ismoiliylar turli sabablarga ko‘ra: assasinlar, karmatlar, nizoriylar, mustanmiylar degan sektalarga bo‘linib ketgan. hozirgi vaqtda ismoiliylar o‘rta sharq mamlakatlarida, hindistonda, uganda, keniya, tanzaniya va tojikistonning tog‘li o‘lkalarida mavjud. hindistonning gujrat shtatida tirik xudo ogohonlar faoliyati payg‘ambarlarga mansub. druzlar firqasi ismoiliylardan ajralib …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 26 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati" haqida

5-ma’ruza. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati reja: 1. islom dini manbalari 2. islomdagi yo‘nalish va mazhablar 3. aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati yaxlit tizimdan iborat islomda hokimiyat, uning tepasida qanday kuch va qanday kishilar turishi lozim, bunda kimlar huquqga ega, siyosiymi yoki diniy jamoami, xalifalikda asosiy kuch qur’on va shariatga, aqida va fiqxga munosabatlar turlicha bo‘lgani kabi masalalarda kelisha olmaslik natijasida vii asrning ikkinchi yarmidayoq turli yo‘nalish va mazhablar, sektalar vujudga kelib ular o‘rtasida kurashlar boshlandi. a) sunniylar va shialar yo‘nalishlari muhammad payg‘ambar vafotidan keyin 4 ta xalifadan abu bakr, umar, usmon xoshimiylar urug‘idan emas edilar. ali esa shu urug‘...

Bu fayl PDF formatida 26 sahifadan iborat (354,6 KB). "islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: islom dini manbalari, aqidaviy … PDF 26 sahifa Bepul yuklash Telegram